Στίχοι, μελωδίες, βινύλια, συγγραφή και βιβλία είναι τα βασικά υλικά που συνθέτουν  το σκηνικό όπου εξελίσσεται η ζωή της Χίλντας Παπαδημητρίου. Δεν ασχολήθηκε ποτέ με την Νομική την οποία τελείωσε τυχαία, ενώ για πολλά χρόνια πουλούσε δίσκους, ακούγοντας  τις ενδιαφέρουσες ιστορίες των ανθρώπων. Συναντηθήκαμε Κυριακή απόγευμα σε μια πολύ ωραία γειτονιά της Νέας Σμύρνης.

Θεωρείτε ότι ζούμε σε μια περίοδο που κυριαρχεί το περιττό ή το ουσιαστικό;
Εξαρτάται το πώς ορίζει κανείς το περιττό. Θυμηθείτε το σύνθημα των φεμινιστριών «Ψωμί και Τριαντάφυλλα», το οποίο προέρχεται από ποίημα του Τζων Οπενχάιμ: ‘Bread for all, and Roses, too’. Πολλοί θεωρούν πολυτέλεια την τέχνη, την εντάσσουν στα περιττά, όπως επίσης τον ελεύθερο χρόνο. Εγώ πάλι αυτά τα «περιττά» τα θεωρώ εκ των ουκ άνευ, πιστεύω ότι δίνουν ουσία στη ζωή μας. Ωστόσο, αν με τη λέξη «περιττό» εννοείτε το «ασήμαντο», θα έλεγα ότι, πράγματι, ζούμε σε μια εποχή αποθέωσης της ασημαντότητας, κάτι που συνέβαινε και παλιότερα φυσικά. Στις μέρες μας οι εφημερίδες μειώνουν ή καταργούν τις σελίδες για τα βιβλία, αλλά βρίσκουν χώρο για τα διαζύγια των «διάσημων».

òáóñ½ÿ ºÿºÿ¢PúP½¿áª¼-2

Έχετε δηλώσει ότι δεν σαν αρέσουν τα στερεότυπα, όπως ότι «το rock είναι επαναστατικό»; Τι είναι rock σήμερα;
Δεν μ’ αρέσει αυτό το κλισέ. Η άποψή μου είναι ότι οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες δημιουργούν κατάλληλο έδαφος για τη δημιουργία ριζοσπαστικών καλλιτεχνικών κινημάτων. Στις ΗΠΑ το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα οδήγησε στη δημιουργία μιας μαύρης αστικής τάξης, η οποία χρειαζόταν τη δική της μουσική: και εγένετο soul. Στη Μεγάλη Βρετανία η αποτυχία των εργατικών κυβερνήσεων που οδήγησε λίγο αργότερα την Θάτσερ στην εξουσία, έριξε τους σπόρους για τη δημιουργία του punk. Η κατάρρευση της αποικιοκρατίας έστειλε εκατομμύρια μετανάστες στις μητροπόλεις, προκαλώντας (εκτός πολλών άλλων συνεπειών) την πρώτη αναβίωση του ska, της κατεξοχήν πολιτικοποιημένης μουσικής των ’70S. Σήμερα «επαναστατική» μουσική νομίζω ότι γράφουν μόνο κάποιες λατινοαμερικάνικες μπάντες όπως οι Los de Abajo ή μουσικοί σαν τον Manu Chao, όπως επίσης οι βορειοαφρικανοί Tinariwen, οι Tamikrest κλπ. Σε περιόδους κοινωνικής έντασης και εκρήξεων η μουσική γίνεται εργαλείο και σάουντρακ των ανθρώπων που βγαίνουν στους δρόμους. Και η μουσική αυτή δεν είναι κατ’ ανάγκη το rock. Άλλωστε, ποιο rock; Το rock στις μέρες μας έχει διακλαδωθεί σε χιλιάδες ανομοιογενή πράγματα: την ηλεκτρονική σκηνή, την αναβίωση του garage και του post-punk, την americana και την dark folk, κι ένα σωρό άλλα μουσικά υβρίδια.

Οι μικροί καθημερινοί θάνατοι είναι η βασική απόδειξη ότι έχουμε χάσει το παιχνίδι της ζωής;
Αν υπάρχει ένα μάθημα που πρέπει να διδαχτούμε στη μικρή ζωή μας είναι να αποδεχτούμε και να συμφιλιωθούμε με τις μικρές ή μεγάλες απώλειες που μας περιμένουν σε κάθε γωνιά: θανάτους, απώλειες φίλων, κατακλυσμικές αλλαγές που οδηγούν σ’ ένα τέλος για να μας αναγκάσουν να ξαναρχίσουμε. Όσο ζούμε, οφείλουμε να συμμετέχουμε στο παιχνίδι της ζωής με όλες μας τις δυνάμεις –αυτήν έχουμε μόνο, τη μία και μοναδική, ας την παίξουμε όσο καλύτερα μπορούμε.

òáóñ½ÿ ºÿºÿ¢PúP½¿áª¼-3

Στην εποχή μας το βινύλιο επιστρέφει ή το μικρό δισκάδικο πεθαίνει χαμένο στην νοσταλγία του χθες;
Το βινύλιο επιστρέφει περιορισμένα, σαν ένα είδος πολυτελείας, -λόγω της τιμής του, εννοώ. Δυστυχώς όμως πεθαίνει και το μικρό δισκάδικο. Φαίνεται ότι ο 20ος αιώνας ήταν μια παρένθεση στην ιστορία του πολιτισμού. Στη διάρκειά του οι άνθρωποι απέκτησαν τη συνήθεια να αγοράζουν την αγαπημένη τους μουσική και να την ακούνε στο σπίτι τους, όποτε και όσο λαχταρούσαν. Τον 21ο αιώνα η έννοια του μουσικού προϊόντος ως ενός υλικού, απτού αντικειμένου που το αγοράζεις, εξαφανίζεται σταδιακά, ανεπανόρθωτα. Για να παραφράσω τους REM: it’s the end of the world and I don’t feel fine.

Ως πο;Y θα φτάνατε «Για μια Χούφτα Βινύλια»;
Ούτε για μία, ούτε για πολλές χούφτες βινύλια θα έφτανα στα άκρα. Θα έκανα κάτι ακραίο για να προστατεύσω έναν άνθρωπο ή ένα ζώο –όλα τα άλλα είναι αντικαταστατά.

Τι λατρεύετε στην Αθήνα και τι σας δημιουργεί θλίψη;
Στην Αθήνα λατρεύω την περιοχή γύρω από την Ακρόπολη και το παλιό ιστορικό κέντρο, τον λόφο του Φιλοπάππου και τον Λυκαβηττό, την περιοχή του Μετς –και την παραλία από το Δέλτα του Φαλήρου ως τον Άλιμο. Θλίψη απέραντη μου δημιουργεί η άνοδος του νεοφασισμού, τα κλειστά μαγαζιά της Σταδίου και οι άστεγοι που βρίσκουν καταφύγιο στις εισόδους τους, οι καμένοι κινηματογράφοι Απόλλων και Αττικόν.

òáóñ½ÿ ºÿºÿ¢PúP½¿áª¼-4 òáóñ½ÿ ºÿºÿ¢PúP½¿áª¼-5 òáóñ½ÿ ºÿºÿ¢PúP½¿áª¼-6

Πότε σας επισκέπτεται η έμπνευση;
Δεν έχει συγκεκριμένη στιγμή, αν και σ’ αυτό με βοηθάει πολύ το κολύμπι, στη θάλασσα και στο κολυμβητήριο του Πανιώνιου που πηγαίνω όλο το χρόνο. Δεν μπορώ να το εξηγήσω λογικά, αλλά όταν το σώμα απελευθερώνεται μέσα στο νερό, το μυαλό καθαρίζει και αρχίζει να γεννάει ιδέες, σκέψεις, εικόνες.

Τι θυμάστε πιο έντονα από την εποχή που πουλούσατε δίσκους στην Νέα Σμύρνη;
Τη λαχτάρα με την οποία περίμενα τις κυκλοφορίες των αγαπημένων μου καλλιτεχνών, τις παθιασμένες ακροάσεις των καινούργιων δίσκων. Τις ατελείωτες συζητήσεις με τους πελάτες που ήταν και φίλοι για μουσική, για σινεμά, για βιβλία. Την ικανοποίηση των πελατών-φίλων όταν τους πρότεινα ένα δίσκο που θα γινόταν κομμάτι της ζωής τους.

Είναι οι δίσκοι της παιδικής μας ηλικίας τα μελλοντικά όνειρα που θέλουμε να γίνουν πραγματικότητα;
Η αλήθεια είναι ότι όσοι έχουμε την πετριά της μουσικής, κατασκευάζουμε είδωλα και πρότυπα βασιζόμενοι στους αγαπημένους μας δίσκους. Μεγάλωσα με πρότυπά μου την πολιτικοποιημένη Joan Baez και την εσωστρεφή Joni Mitchell, τη δυναμική Chrissie Hynde και τη σέξι Debby Harry. Και περίμενα από τους άνδρες να έχουν την ποιητική τρυφερότητα του Leonard Cohen, τον ανδρισμό και τη ντομπροσύνη του Johnny Cash και του Joe Strummer. Δυστυχώς δεν έμαθα ποτέ κιθάρα, αν και μικρή με φανταζόμουν με μια κόκκινη Gibson, όπως η Bonnie Raitt και η Lucinda Williams. Όχι ότι θα με χάλαγε αν ήμουν σαν τη Suzanna Hoffs των Bangles ή σαν την Viv Albertine των Slits.

òáóñ½ÿ ºÿºÿ¢PúP½¿áª¼-7 òáóñ½ÿ ºÿºÿ¢PúP½¿áª¼-8 òáóñ½ÿ ºÿºÿ¢PúP½¿áª¼-9

Τι σας γοητεύει στο καλοκαίρι και τι στο χειμώνα;
Στο καλοκαίρι με γοητεύει ο ήλιος, οι γλυκές νύχτες, οι άνθρωποι που είναι πιο ήρεμοι και καλοδιάθετοι, η θάλασσα. Στο χειμώνα μ’ αρέσουν οι μέρες που ξεκινούν βροχερές και εξελίσσονται σε λιακάδες, μ’ αρέσει που μαζεύονται περισσότερο οι φίλοι για να μιλήσουν και να πιουν καφέ. Και στις δυο εποχές πιο πολύ απ’ όλα μ’ αρέσουν οι κινηματογράφοι, θερινοί και χειμερινοί και οι συναυλίες, σε ανοιχτούς και κλειστούς χώρους.

Μια εικόνα που δεν θα ξεχάσετε ποτέ; ποιο είναι το ωραιότερο ταξίδι σας;
Δεν έχω βγει εκτός Ευρώπης, αλλά απ’ όσες χώρες έχω επισκεφτεί, θα μου μείνει αξέχαστη η Πορτογαλία, η μαγευτική εικόνα της Λισαβόνας από την Αλφάμα και το Καστέλο Σάου Ζόρζε. Και η απεραντοσύνη του ωκεανού από το Κάμπο ντα Ρόκα, τη δυτικότερη μύτη της ευρωπαϊκής χερσονήσου. Στην Ελλάδα, αγαπώ πολύ τις Κυκλάδες και τη θάλασσά τους. Η παραλία της Αγίας Άννας στην Αμοργό είναι το απόλυτο ιδανικό: το Big Blue στην αληθινή ζωή.

Τι είναι για εσάς η συγγραφή; Λέξεις πάνω στο χαρτί ή κομμάτια της ψυχής που δεν θα σβήσουν ποτέ;
Η συγγραφή είναι εικόνες, μουσικές και μυρωδιές, υφές, σκέψεις και συναισθήματα. Μερικές φορές είναι πέτρες που τις ξεφορτώνεσαι για να βαδίσεις πιο ανάλαφρα.

Έχετε πει ότι μπήκατε τυχαία στην Νομική, την διαγράψατε αμέσως από το μυαλό σας. Το μόνο που δεν θα διαγράψετε ποτέ είναι τα φοιτητικά χρόνια και οι φιλίες που κάνατε τότε. Περιγράψτε μας μερικές στιγμές και τι σημαίνει αληθινή φιλία;
Εκδρομές μ’ ένα ανοιχτό 2CV και ολονύχτιες συζητήσεις για τον έρωτα και την πολιτική. Ελεύθερο κάμπινγκ σε απομονωμένες παραλίες και ατελείωτες διαφωνίες για σημαντικά και ασήμαντα στην πλατεία της Νέας Σμύρνης. Τα αυτοσχέδια πάρτι που εξελίσσονταν σε γλέντια χωρίς πολλές προετοιμασίες, τα ακατάσχετα γέλια στις κωμωδίες του Γούντι Άλλεν, στα καλοκαιρινά σινεμά. Και αργότερα, με την ουσιαστική ενηλικίωση, η παρουσία των φίλων στις μεγάλες χαρές και η συμπαράστασή τους στις μεγάλες λύπες, στις αρρώστιες και στους θανάτους. Η αγάπη για τη μουσική που μας έστελνε κάποτε στο Ρόδον και το Λυκαβηττό, και η οποία μας δένει ακόμα και να μας κάνει να συναντιόμαστε στις συναυλίες των Dream Syndicate, του Matt Elliott, του Dylan και των Calexico. Αληθινοί φίλοι είναι οι άνθρωποι που στέκονται σταθερά δίπλα μου, παλιότεροι ή νεότεροι φίλοι, οι οποίοι με δέχονται όπως είμαι –γιατί κι εγώ τους δέχομαι όπως είναι.

Πώς μπορεί κάποιος να ανακαλύψει τις μικρές απολαύσεις της καθημερινότητας; Ένα χαμόγελο, μια βόλτα, ένα φιλί, μια συζήτηση, ένα δίσκο ή ένα βιβλίο;
Όλα αυτά που είπατε, κι άλλα πολλά. Αρκεί να είναι κανείς καλά με τον εαυτό του και με το περιβάλλον του και να επιτρέπει στον εαυτό του τις μικρές απολαύσεις. Μεγαλώσαμε με μια θρησκεία-μπαμπούλα πάνω από το κεφάλι μας που μας έμαθε ότι η απόλαυση είναι κακό πράγμα. Οι μικρές απολαύσεις είναι το αλατοπίπερο της ζωής. Μας τονώνουν και μας δίνουν το κουράγιο να προχωρήσουμε παρακάτω, στην επόμενη μέρα, να σκαρφαλώσουμε στο επόμενο βουνό.

«Αλκοόλ, κάπνα στις αίθουσες συναυλιών, μια γουλιά από το ποτήρι αυτών που αγαπώ, να κοιμάμαι κάτω από τα αστέρια»… Προτιμάτε να ξεχνάτε ή να θυμάστε;
Να θυμάμαι, φυσικά. Και τα καλά και τα άσχημα. Τι είναι ο άνθρωπος χωρίς μνήμη; Οι αναμνήσεις είναι πολύτιμο υλικό, όπως και μια μικρή δόση νοσταλγίας -αρκεί να μην το παρακάνουμε εξωραΐζοντας τις «παλιές, καλές εποχές».

òáóñ½ÿ ºÿºÿ¢PúP½¿áª¼-10

Τι είναι ευτυχία για εσάς;
Να μια ερώτηση χωρίς απάντηση. Αυθόρμητα θέλω να σας απαντήσω: να είμαι καλά και να είναι καλά οι άνθρωποι που αγαπώ. Ξέρω όμως ότι δεν μένω εκεί ποτέ. Θέλω και τα τριαντάφυλλα που αναφέραμε πιο πάνω. Τα οποία αλλάζουν χρώμα από μέρα σε μέρα, όπως αλλάζουν οι διαθέσεις και οι ανάγκες μου. Θέλω και αγάπη και δημιουργία και μουσική-πολλή μουσική και φίλους και ταξίδια και θάλασσες, και και και… Να σας απαντήσω παραφράζοντας ένα στίχο της Joni Mitchell: I’ve looked at life from both sides now /From up and down, and still somehow /It’s life’s illusions I recall /I really don’t know life at all. Όπου life, αντικαταστήστε με happiness.

Οι νίκες ή οι ήττες είναι πιο σημαντικές;
Οι νίκες είναι σημαντικές για το εγώ μας, για την αυτοπεποίθηση και την εξέλιξή μας. Από τις ήττες όμως μαθαίνουμε περισσότερα πράγματα, πάλι για μας αλλά και για τους άλλους, για τις ελλείψεις και τις αδυναμίες μας. Τυχερός όποιος μπορεί να βγει αλώβητος από μια ήττα, και την κάνει θεμέλιο για να προχωρήσει παραπέρα.

Αληθινή αγάπη θα πει…
Δεύτερη αναπάντητη ερώτηση… I really don’t know love at all, επανέρχομαι στην Joni Mitchell.

Γιατί οι ανθρώπινες σχέσεις έχουν γίνει τόσο επιφανειακές και τι ρόλο έχουν παίξει σε αυτό τα social media;
Έχουν γίνει πράγματι πιο επιφανειακές απ’ ό,τι παλιότερα; Νομίζω ότι οι επιφανειακοί άνθρωποι έκαναν πάντοτε και συνεχίζουν να κάνουν επιφανειακές σχέσεις. Τώρα αν κάποιοι έχουν υποκαταστήσει τις κανονικές φιλίες με τις διαδικτυακές, ένα έχω να πω: η ζωή είναι αλλού. Είναι εκεί έξω, και σημαίνει μια αγκαλιά, ένα γέλιο αληθινό, το μοίρασμα της καθημερινότητας και των μικρών απολαύσεων που λέγαμε πριν.

Πότε αναζητάτε την θάλασσα και τι σκέψεις σας φέρνει στο μυαλό όταν το βλέμμα σας χάνεται στο απέραντο γαλάζιο;
Αναζητάω τη θάλασσα καθημερινά, αλλά παρότι μένω κοντά της, νιώθω ότι τη στερούμαι. Το ιδανικό για μένα θα ήταν να ζω μπροστά στη θάλασσα, το νερό μου είναι εξίσου απαραίτητο με τον αέρα που ανασαίνω. Όταν κοιτάζω τη θάλασσα, αποφεύγω να κάνω συγκεκριμένες σκέψεις. Κάποιες φορές, πρέπει να κλείνουμε το διακόπτη των αενάως κινούμενων γραναζιών του μυαλού.

Ποια είναι η μελωδία της ζωής σας;
Κάτι τέτοιες ερωτήσεις μου δημιουργούν τη διάθεση να φτιάξω ένα top-5 ή top-10 ακόμα καλύτερα -για να μην πω top-20 και γίνω υπερβολική. Και το περιεχόμενο αλλάζει από μέρα σε μέρα, κι από ώρα σε ώρα ακόμα. Ας πούμε, τώρα μου έρχεται στο μυαλό το On the road again των Canned Heat. Λόγω της φυσαρμόνικας, φυσικά, αλλά όχι μόνο. Για την αίσθηση ξεγνοιασιάς κι αλητείας που αποπνέει. Ή ίσως το βασικό θέμα της ταινίας Midnight Cowboy, του John Barry, με τον Toots Thielemans στη φυσαρμόνικα. Πάλι λόγω της φυσαρμόνικας, η οποία εδώ συμβολίζει τη βαθιά μελαγχολία της ζωής – που είναι κι αυτή απαραίτητη.

Το βιβλίο της Χίλντας Παπαδημητρίου «Για μια Χούφτα Βινύλια» επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε pocket size.

Συνέντευξη: Γιάννης Πανταζόπουλος, j.pantazopoulos@yahoo.gr
Φωτογραφίες: Θανάσης Καρατζάς, karatzas_t@yahoo.gr