Συγκλονιστικές εμπειρίες στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας.

 

Πριν προχωρήσω στο να κάνω το πρώτο τηλεφώνημα δίσταζα. Θεωρούσα πως θα πέσω πάνω σε τοίχο και πως οι Αλκοολικοί Ανώνυμοι, λόγω μιας εκ των βασικών παραδόσεών τους, δηλαδή την ανωνυμία τους, δε θα άνοιγαν την πόρτα τους σε ένα μέσο. Έκανα λάθος, καθώς οι ΑΑ άνοιξαν όχι μόνο την πόρτα τους, αλλά και τις καρδιές τους, τα δύο απογεύματα που βρεθήκαμε στον 6ο όροφο μιας πολυκατοικίας την Λεωφόρο Αλεξάνδρας.

Αρχικά παρευρεθήκαμε στην συνάντηση της Κυριακής που είναι ανοιχτή για τους συγγενείς των Αλκοολικών Ανωνύμων και κάθε πιθανό επισκέπτη.  Η εμπειρία αυτή σε βάζει κάπως μέσα στον κόσμο των συγκεντρώσεων της ομάδας.

_MG_9767

Τα μέλη κάθονται περιμετρικά γύρω από ένα μακρύ τραπέζι. Κάθε φορά ένας από αυτούς αναλαμβάνει συντονιστής της συνάντησης, όπου κρατά χρόνους και αναλαμβάνει οργανωτικές αρμοδιότητες εν γένει. Στην αρχή της συνάντησης διαβάζονται από τον συντονιστή και ένα άλλο μέλος τα «12 Βήματα» και οι «12 Παραδόσεις» των ΑΑ, οι οποίες είναι εξίσου αναρτημένες σε μεγάλα πανό στην άκρη του τραπεζιού. Στους τοίχους του διαμερίσματος όπου διεξάγονται οι συναντήσεις, δεσπόζουν επίσης ξύλινα καδράκια με χαραγμένα τσιτάτα, όπως αυτό που αναφέρεται «στο πρώτο ποτήρι». Μετά το τέλος της ανάγνωσης των βημάτων, κάποια μέλη καλούνται να διηγηθούν την προσωπική τους ιστορία, με βάση μια θεματική. Αυτή την Κυριακή, η θεματική ήταν ο φόβος και η Ι. ήταν η πρώτη που μίλησε για τον αλκοολισμό της σε συνάρτηση με αυτό το φοβερό συναίσθημα. Αναρωτιόμαστε με τον Παναγιώτη, πόσες φορές μπορεί να έχουν πει την ιστορία τους. Πόσες Κυριακές όλα αυτά τα χρόνια. Αν τους έχει κουράσει. Αν τους έχει γίνει συνήθεια.

Πριν μιλήσει ένας αλκοολικός οφείλει να πει το όνομά του. Αν για παράδειγμα ήμουν μέλος τον ΑΑ θα έλεγα, «Γεια σας, είμαι η Φιλίππα και είμαι αλκοολική» και τα μέλη θα απαντούσαν «Γεια σου Φιλίππα», ακριβώς όπως τα βλέπουμε στις ταινίες δηλαδή. Αυτό που δεν καταλαβαίνω είναι το γιατί να δηλώνω αλκοολική, αφού υποτίθεται πως έχω καθαρίσει.

Όταν τελειώνει η εξιστόρηση των προσωπικών εμπειριών των  μελών, ένα κουτί συνεισφορών περιφέρεται γύρω απ’ το τραπέζι, με σκοπό, υποθέτουμε, να καλυφθούν τα έξοδα του χώρου. Ο ήχος τον ψιλών, ξερός, μέσα στο χαρτόκουτο, σπάει τη σιωπή που είχε κυριέψει την αίθουσα.

Η συνάντηση κλείνει με μια προσευχή κατά την οποία τα μέλη σχηματίζουν έναν κύκλο, δίνουν τα χέρια και κουνώντας τα με κυκλική φορά λέγοντας την «Προσευχή της Γαλήνης». Οι ενωμένες φωνές τους δημιούργησαν μια κατανυκτική βαβούρα. Δε καταλάβαμε πολλά από τα λόγια της προσευχής.

_MG_9840

Παρατηρώντας λοιπόν  τον τρόπο λειτουργίας της ομάδας, μου γεννήθηκαν πολλές απορίες, τις οποίες κανονίσαμε να ξεκαθαρίσουμε σε ένα ακόμη ραντεβού με τον υπεύθυνο της Δημόσιας Πληροφόρησης και μερικά μέλη τα οποία δέχτηκαν να μοιραστούν τις ιστορίες τους με το ΓΚΡΕΚΑ. Οι ΑΑ είναι μια αυτοοργανομένη και αυτοδιοικούμενη ομάδα. Τα παλαιά μέλη αναλαμβάνουν ορισμένες αρμοδιότητες και ο Γ. είναι για κάποιους μήνες ο συντονιστής της πληροφόρησης του κοινού σχετικά με την δράση των ΑΑ.
«Είμαστε μια κατεξοχήν αυτοοργανομένη ομάδα. Για την καλύτερη λειτουργία της ομάδας ο καθένας μας αναλαμβάνει από μια υπηρεσία και η θέση μετακυλίεται ανά 6μηνο σε όλα τα μέλη.  Όλες οι ομάδες του κόσμου, ενώ η κάθε ομάδα είναι αυτόνομη και ανεξάρτητη απ’ τις άλλες, λαμβάνουν υπόψη ορισμένες αρχές. Οι ομάδες είναι ίδιες και ο σκοπός κοινός, δηλαδή τα μέλη τους να παραμένουν καθαρά και να μεταφέρουν το μήνυμα σε ανθρώπους που υποφέρουν από αλκοολισμό. Απλώς διαφέρουν σε θέματα κουλτούρας, η κάθε ομάδα με κάποιο τρόπο αναπτύσσει μια δική της κουλτούρα.

Μια από τις πιο σημαντικές αρχές μας είναι να μη δεχόμαστε καμία κρατική εμπλοκή, όχι μόνο οικονομική, αλλά πάσης φύσεως αιγίδα, διότι αυτό, σύμφωνα με τις παραδόσεις των ΑΑ, μπορεί να μας αποπροσανατολίσει από το σκοπό, να μπούμε δηλαδή σε άλλα πεδία και αυτό μπορεί να μας αναστατώσει, γιατί δεν ξεχνάμε ότι είμαστε άνθρωποι με πρόβλημα, είμαστε ασθενείς. Δεν έχουμε στελέχη που τρέχουμε προγράμματα για άλλους, είμαστε μια αυτοοργανομένη ομάδα, ανοιχτή στον κόσμο. Αν μας καλέσει κάποιος για να περάσουμε το μήνυμά μας, φυσικά θα πούμε ναι.

Το κουτί των συνεισφορών γυρνάει για ένα και μόνο λόγο, να μπορούμε να υπάρχουμε. Δεν πρέπει μάλιστα να ξεπερνάμε και κάποια ποσά. Θέλουμε ίσα – ίσα για να περνάμε και πάντα συμβαίνει να έχουμε τόσα χρήματα, όσα χρειάζονται για να πληρωθούν το ενοίκιο, το νερό και οι καφέδες.  Τα βασικά δηλαδή. Και η προϋπόθεση για να ρίξει κάποιος χρήματα στο κουτί είναι να θέλει και να έχει. Τον πρώτο καιρό που ήρθα εγώ εδώ, δεν είχα χρήματα για να βάλω και δεν ένιωσα ποτέ άσχημα γι αυτό.

Χαιρετιόμαστε με αυτόν τον τρόπο, αναφέροντας δηλαδή ότι είμαστε αλκοολικοί, γιατί δεν παύουμε ποτέ να είμαστε αλκοολικοί. Είναι χρόνια διαταραχή. Δεν είμαστε εν ενεργεία, αλλά ποτέ δεν παύουμε να πάσχουμε. Ένας σχιζοφρενής, παύει να είναι σχιζοφρενής; Μπορεί όμως να αναρρώσει, να κάνει, να δείξει. Το ίδιο ισχύει και για εμάς.

_MG_9776

Η προσευχή στο τέλος είναι στα πλαίσια της πρότασης του πώς να αναρρώσουμε. Αν κάποιο μέλος δεν θέλει να κάνει την προσευχή, δε συμμετάσχει και είναι εξίσου αγαπητό με εκείνο το μέλος που θέλει πολύ να την κάνει. Αν προσέξετε την προσευχή, έχει μια σοφία. Αν τη δείτε ανά πρόταση. Αυτή η προσευχή μου θυμίζει την κατάστασή μου, έχει αυτογνωσία, απευθύνεται στην ομάδα που είναι κάτι ανώτερο από μένα και έχει αυτό το σκοπό, να μου δώσει τη γαλήνη, γιατί αυτή χρειάζομαι. Είναι τρεις οι πυρήνες του αλκοολισμού. Είμαι ευέξαπτος, είμαι ανήσυχος και είμαι ανικανοποίητος. Η προσευχή λοιπόν λέει είμαι ήρεμος, είμαι ευχαριστημένος και είμαι γεμάτος. Είναι ένα εργαλείο. Δεν είναι μια θεωρία. Ενώ ένα εργαλείο έχει αποτέλεσμα αμέσως.»

«Οι ΑΑ Ελλάδος ξεκίνησαν στα τέλη της δεκαετίας του ’70. Ένας Ελληνοαμερικάνος, ο Αντρέας, ήταν πολύ ευγνώμων επειδή είχε καθαρίσει. Είχε πάρει το πρόγραμμα στις Η.Π.Α., ήταν πολύ ευγνώμων γι αυτό και είχε λαχτάρα να φέρει το πρόγραμμα και στην Ελλάδα. Έκανε κάποιες προσπάθειες να βρει έναν ακόμη αλκοολικό για να τρέξει το πρόγραμμα, καθώς για να δημιουργηθεί μια ομάδα ΑΑ χρειάζονται δύο. Έτσι ξεκίνησε και στην Αμερική δηλαδή. Ήταν δύσκολες βέβαια οι εποχές. Ήδη όμως λειτουργούσε αγγλόφωνη ομάδα στην Αμερικάνικη Βάση στο Ελληνικό και στη Ν. Μάκρη. Ξένοι αλλά και Έλληνες αγγλόφωνοι, ανάρρωναν εκεί. Κάποια στιγμή στα πλαίσια της παρουσίασης των Αλκοολικών Ανωνύμων στην Αθήνα, έγινε μια παρουσίαση σε ένα περιοδικό της εποχής, όπου για πρώτη φορά στην Ελλάδα, επικοινωνείται κάπως πιο επίσημα το θέμα του αλκοολισμού ως ασθένεια.. Το κείμενο αυτό διάβασε ένας αλκοολικός, ο Κυριάκος,  που υπέφερε και δεν έβρισκε λύση, εμπνεύστηκε, απευθύνθηκε στον Αντρέα και μαζί ξεκίνησαν οι πρώτες ελληνόφωνες ομάδες το ’81.

Οι άνθρωποι αυτοί ξεκίνησαν από το τίποτα. Δεν υπήρχαν επιχορηγήσεις και τέτοια πράγματα. Βρίσκονταν όπως μπορούσαν και όπου μπορούσαν. Οι συναντήσεις λοιπόν στην αρχή γίνονταν σε πολλά μέρη. Αρχικά, φιλοξενήθηκαν στην εκκλησία των Γερμανών στη Σίνα. Έπειτα σε ξενοδοχεία, σε καφέ, στο δρόμο, σε παγκάκια, προκειμένου να μείνουν καθαροί αρχικά και στη συνέχεια να μεταφέρουν και το μήνυμα.

Εμείς, οι Αλκοολικοί Ανώνυμοι, έχουμε παραδεχτεί ότι αυτό από το οποίο πάσχουμε είναι μια ασθένεια. Ήδη από το ’36 που ξεκίνησε το πρόγραμμα στην Αμερική, οι αλκοολικοί είδαν μέσα από την εμπειρία τους ότι πρόκειται για μια ασθένεια τρισυπόστατη. Ψυχική, πνευματική και σωματική. Παραδεχόμαστε ότι, αν ας πούμε εμένα μου δώσεις μια στάλα να πιω, θα ενεργοποιηθεί όλος ο μηχανισμός της τρέλας του να πάω να πιω. Κάποιοι από μας έχουν περάσει από μια ψυχιατρική δομή, αλλά για να βρισκόμαστε εδώ, μάλλον δε μας βοήθησε πολύ. Μόνο για μένα μπορώ να μιλήσω όμως. Εμένα λοιπόν, δε με βοήθησε. Χρειαζόμουν έναν άλλο αλκοολικό απέναντί μου και όχι έναν ειδικό. Χρειαζόμουν ταύτιση. Είχα κάνει κάποια άλλα εγχειρήματα για να νιώσω καλύτερα, δε μπορούσα όμως με τίποτα να παραδεχτώ ότι έχω πρόβλημα αλκοολισμού. Παρόλο που βρέθηκα οριακά στο δρόμο, άστεγος. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό της ασθένειάς μας, η άρνηση. Η άρνηση να δούμε και να παραδεχτούμε την ασθένεια. Μπορεί να παραδεχτούμε χίλια δυο άλλα, ότι έχουμε ψυχολογικά, δράματα στο σπίτι και τα λοιπά, προκειμένου να αρνηθούμε ότι πάσχουμε από αλκοολισμό. Από τη στιγμή που το παραδέχτηκα και μπήκα μέσα στον πυρήνα της ασθένειας, άρχισαν να αλλάζουν όλα γύρω μου.

_MG_9837

Ο πυρήνας της ανάρρωσής μας είναι η ταύτιση. Όταν ξεκίνησαν οι ΑΑ στις Η.Π.Α. θέσπισαν τρεις στύλους πάνω στους οποίους οι ομάδες στηρίζονται μέχρι σήμερα: Εμπειρία, δύναμη και ελπίδα.»

Το θέμα της ταύτισης μοιάζει λογικό, όμως αν ο άνθρωπος που έχεις απέναντί σου, ο σύμβουλός σου, υποτροπιάσει, τότε δεν κινδυνεύεις κι εσύ να χάσεις την πίστη σου στο πρόγραμμα και να ξανακυλήσεις; Ο Γ. μου διευκρινίζει:

«Όχι. Αυτή είναι η δική του ζωή και η δική του ανάρρωση. Στην αρχή όταν έβλεπα υποτροπές άλλων μελών με ενοχλούσε πολύ και με τρόμαζε. Μιλώντας όμως με άλλους ανθρώπους μου είπαν το εξής σοφό, ότι είμαι σε ένα πρόγραμμα αλκοολικών ατόμων σε ανάρρωση, που μπορούν, εν δυνάμει, να πιούν και να ξανακυλήσουν. Πρόκειται για μια χρόνια ασθένεια. Αυτή η ιστορία δεν τελειώνει ποτέ. Δεν κινδυνεύω εγώ, γιατί είμαι άλλο πράγμα. Μπορεί να ταυτίζεται η λύση, αλλά δεν ταυτίζεται η ανάρρωση. Δε θα πιω επειδή ήπιες εσύ, θα πιω επειδή ήθελα να πιω. Εμένα μου συνέβη. Ήμουν δύο χρόνια καθαρός και  παρόλο που σώθηκα και ανέκτησα πολλά απ’ αυτά που είχα χάσει, δεν είχα παραδεχτεί ότι πάσχω από αλκοολισμό και πήγα και ξαναήπια. Χάθηκα λοιπόν μετά από την ομάδα.».

Δε μπορώ να μην ρωτήσω, πώς κάποιος μπορεί να επιστρέψει στην ομάδα μετά από μια υποτροπή. Δε νιώθει μια απίστευτη συστολή και ενοχές;

«Θα σου πω μόνο για ‘μενα. Όταν χάθηκα και έφυγα, ενώ είχα μια πολύ καλή ανάρρωση, μου πήρε μήνες να επιστρέψω και να το ομολογήσω. Ήμουν πάρα πολύ ντροπιασμένος και φοβισμένος. Όμως όταν το έκανα με αγκάλιασαν όλα τα παιδιά, με αγκάλιασαν και με αγάπησαν περισσότερο από πριν. Έτσι μπήκα βαθύτερα μέσα στην ομάδα και κατάλαβα ότι όλοι είμαστε αλκοολικοί και εν δυνάμει μπορούμε να πιούμε.  Δεν είμαστε κάτι ξεχωριστό, είμαστε άνθρωποι που βγήκαμε από πόλεμο.  Τότε συνειδητοποίησα που βρίσκομαι. Δουλεύτηκε το κομμάτι της άρνησης και της περηφάνιας, που είναι βέβαια δικό μου ελάττωμα.»

Όλη αυτή η εσωτερική δύναμη που βλέπω να ξετυλίγεται μέσα από τα λόγια του Γ. με εντυπωσιάζει. Με αφήνει σχεδόν άφωνη το πώς μόνο μέσα απ’ την ταύτιση και τη συντροφικότητα μπορεί να παραχθεί μια τέτοια ενέργεια, που σώζει ανθρώπους από το χείλος του γκρεμού και καταρρίπτει – σε πολλές περιπτώσεις τουλάχιστον – ιατρικές πρακτικές. Ένα κομμάτι του εαυτού μου, ωστόσο, παραμένει καχύποπτο μπροστά σε αυτή την πνευματικότητα που βλέπω κι αυτό γιατί το μάτι μου πέφτει συνεχώς στα «12 Βήματα» που είναι αναρτημένα σε ένα μεγάλο πανό στην άκρη του δωματίου. Σε τουλάχιστον έξι από αυτά, διακρίνω τη λέξη θεός και σε πολλές εξομολογήσεις μελών, έχω ακούσει πολλές φορές να αναφέρεται η φράση «ανώτερη δύναμη». Ο Γ. σπεύδει να ξεδιαλύνει το τοπίο δίνοντας έμφαση στις παρανοήσεις που έχουν γίνει πάνω στο θέμα της «πνευματικότητας» που διέπει τις ομάδες ΑΑ.

«Η δύναμη του να μείνεις καθαρός αντλείται απ’ την ίδια την ομάδα, από τα μέλη, από την απόφασή μου. Ένα πολύ λεπτό αλλά, κομβικό σημείο, που εγώ προσωπικά το παρατηρώ στους ΑΑ είναι το ότι η απόφαση μου, έρχεται μετά από έναν πάτο. Ο πάτος αυτός είναι διαφορετικός για τον καθένα, ανάλογα με τη ζωή του και τις εμπειρίες του. Όταν έχω πατώσει και δεν πάει άλλο, έρχεται αμέσως η απόφαση. Αλλά δεν αρκεί από μόνη της, χωρίς την ομάδα και την επαφή με τα μέλη. Παίρνω δύναμη από την ιδέα μιας ανώτερης δύναμης.

Δεν υπάρχει καμία θρησκευτικότητα στις ομάδες Αλκοολικών Ανωνύμων και υπάρχει παρανόηση και παρεξήγηση πάνω σε αυτό το κομμάτι. Υπάρχει μόνο η ιδέα της ανώτερη δύναμης. Η δική μου γνώμη είναι ότι ο καθένας μας έχει μια αναφορά. Άλλος στην αγάπη, άλλος δεν ξέρω κι εγώ που. Εναποθέτω εκεί όλη μου την αγωνία, το άγχος να φροντιστεί αυτό που δε μπορώ εγώ να φροντίσω, γιατί ο αλκοολισμός μου μπορεί να φτάσει στα όρια της τρέλας. Εκεί παρεμβαίνει η ανώτερη δύναμη. Και είναι μια ανώτερη δύναμη που ενεργοποιεί την πίστη μου και έχει αποτέλεσμα. Δεν είναι ένα τελετουργικό, σε καμία περίπτωση. Είναι μια βαθιά πνευματική κατάσταση. Είμαστε ένα πνευματικό πρόγραμμα, όχι θρησκευτικό. Δεν υπάρχουν θεοί, όπως αυτοί ορίζονται από τα διάφορα δόγματα. Ο καθένας μπορεί να επιλέξει, αν επιθυμεί, ένα πλαίσιο, αρκεί αυτό να λειτουργεί για τον ίδιο. Το οτιδήποτε. Για αυτό στους Αλκοολικούς Ανωνύμους θα δείτε τα πάντα. Υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι αναρρώνουν με θέρμη και είναι άθεοι. Έχουν μπει όμως σε μια βαθιά πνευματική κατάσταση. Υπάρχουν Βουδιστές, Μουσουλμάνοι, Χριστιανοί, Σαμάνοι. Όσο δουλεύω με τον εαυτό μου βαθιά και υπαρξιακά, με τα «12 Βήματα», εκεί συναντώ μια ανώτερη δύναμη, εγώ προσωπικά, πραγματικά την έχω συναντήσει.

_MG_9830 _MG_9826

Ο καθένας ό,τι κουβαλάει, το χρησιμοποιεί ως αναφορά. Αυτό προτείνουν οι Αλκοολικοί Ανώνυμοι. Εδώ δεν υπάρχουν πρέπει ή δεν πρέπει, υπάρχουν μόνο προτάσεις.»

Καθώς προχωρά η κουβέντα μας, φτάνουμε στην προσωπική ιστορία του Γ.

«Ήρθα εδώ έχοντας προχωρημένη γαστρορραγία, ήμουν στα όρια του να πεθάνω. Είχε πέσει ο αιματοκρίτης μου κι εγώ παρόλα αυτά ξέρναγα, ξέρναγα αίμα και μετά έπινα. Ήμουν στο δρόμο άστεγος, άπλυτος. Τότε είχα και μαλλιά και είχαν γίνει σαν ράστα. Ήταν και στη μόδα τα τρύπια παντελόνια και εμένα με είχε βολέψει αυτό, γιατί έκρυβα την κατάντια μου. Ήρθα ρημαδιό εδώ πέρα, κυριολεκτικά. Ήμουν στα όρια της ψύχωσης – υπάρχει ο όρος αλκοολική ψύχωση – και ήμουν εξαιρετικά καταβεβλημένος σωματικά, αλλά και κοινωνικά. Άστεγος, μόνος να γυρνώ σαν τρελός στους δρόμους, είχα αποκλειστεί από κάθε κοινωνική συναναστροφή. Δεν υπήρχε αυτό. Ούτε οικογένεια, ούτε τίποτα. Εκδιωγμένος, περιφερόμουν στους δρόμους της Αθήνας. Δεν είχα φτάσει ακόμα να τρώω απ’ τα σκουπίδια. Κάπως είχα φροντιστεί προνοιακά και από μια φίλη. Εκεί στο όριο, μπήκαν στη ζωή μου οι ΑΑ και τώρα πια βλέπετε ένα κανονικό άνθρωπο απέναντί σας.

Περισσότερες μαρτυρίες εδώ.

Έφυγα από τους ΑΑ έχοντας ξεκαθαρίσει πολλά πράγματα μέσα μου. Βλέπετε η διαμάχη για το κατά πόσο ομάδες σαν και την δική τους εξυπηρετούν εν τέλει τον σκοπό τον οποίο προασπίζονται είναι μεγάλη. Προσωπικά όμως, δε με ενδιαφέρει να σταθώ σε αυτό. Αν χρειάζονται μια ανώτερη δύναμη για να πιστέψουν σε αυτήν, ας είναι. Όσο κι αν πιστεύω πως η δύναμη όλη είναι του εαυτού τους, την έχουν εκεί μέσα, μέσα στα στομάχια τους, απλά χρειάζεται κάποιος να τη φωνάξει για να βγει έξω σαν αναστημένος Λάζαρος. Αν χρειάζονται μονάχα την ταύτιση με κάποιο άλλο μέλος και όχι ψυχανάλυση, καλώς πράττουν. Αν πρέπει να έχουν «12 Βήματα» και «Μεγάλο Βιβλίο» για να τους διέπει μια οργανωτική δομή, λίγο με ενδιαφέρει. Σώθηκαν από το θάνατο κρατώντας ο ένας το χέρι του άλλου κι αυτό μου αρκεί. Α, και κάτι ακόμα. Γελάνε και γελάνε με την ψυχή τους.

Αν πιστεύεις πως πάσχεις από αλκοολισμού μπορείς να επικοινωνήσεις με τους Αλκοολικούς Ανώνυμους Ελλάδας στο http://www.aagreece.gr/  ή ακόμα και να συμπληρώσεις το σχετικό ερωτηματολόγιο για να διαπιστώσεις αν όντως αντιμετωπίζεις πρόβλημα.

_MG_9814 _MG_9811 _MG_9808 _MG_9804 _MG_9797 _MG_9794 _MG_9790 _MG_9779_MG_9755 _MG_9749 _MG_9742_MG_9843

Κείμενο: Φιλίππα Δημητριάδη
Φωτογραφίες: Παναγιώτης Μαΐδης.