_MG_4634

Το φάντασμα ενός νέου  εθνικού διχασμού πλανάται πάνω από την χώρα. Φόβος, αγωνία και αβεβαιότητα για ένα αύριο που κανείς δεν ξέρει τι προμηνύει. Αντιπαλότητες, κραυγές και διαπληκτισμοί  επικρατούν σε μια καθημερινότητα που βράζει. Το δημοψήφισμα της ερχόμενης Κυριακής ήταν η αφορμή για να γεμίσουν τα social media με γηπεδικές αναλύσεις και οπαδικές συμπεριφορές. Για αυτούς τους λόγους το ΓΚΡΕΚΑ αναζήτησε  νέους ανθρώπους της ευρύτερης καλλιτεχνικής και δημόσιας ζωής ώστε να μας καταθέσουν νηφάλια και ψύχραιμα την άποψή τους για το τι θα επιλέξουν. Κι ας ελπίσουμε ότι κάτι καλό θα ανατείλει στο τέλος, αφού έτσι και αλλιώς η ζωή δεν σταματά, ούτε με τα Ναι, ούτε με τα Όχι.

_MG_4607

Θωμάς Τσιναφορνιώτης, δημοσιογράφος. Ναι
«Αυτές τις ημέρες σκέφτομαι πως το ερώτημα του δημοψηφίσματος εκτός από κομβικό γεγονός στην ιστορία του δημοκρατικού πολιτεύματος, είναι για εμάς, τους είκοσι-κάτι ετών, με έναν τρόπο ένα κάλεσμα στην ενηλικίωση. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα δίλλημα που η ψυχοκοινωνική μας κατάσταση, ο θυμός, η ανεργία, η απλήρωτη εργασία, η απειρία αν θέλεις, ακόμα και το μορφωτικό μας επίπεδο, αδυνατεί να συλλάβει στην πραγματική του βαρύτητα. Έχουμε να επιλέξουμε ως γενιά το «κάτι», που ενδεχομένως να γίνει «περισσότερο» -ίσως και «λιγότερο»-, από το «τίποτα». Αυτό είναι το debate που ίσως κάποιος έχει στο μυαλό του, με τα υπέρ και τα κατά. Προσωπικά, η πολιτική της λιτότητας μου έχει κοστίσει σε μεγάλο βαθμό: από τα σχέδια των σπουδών μου μέχρι το βιοτικό μου επίπεδο. Ωστόσο, δεν συγχέω το personal drama και δεν διαπραγματεύομαι με κανέναν την παραμονή μου στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο. Ψηφίζω ανενδοίαστα και ορθολογιστικά «ΝΑΙ» στην ακαδημαϊκή διακίνηση, στην πανευρωπαϊκή αναγνώριση των πτυχίων, το κοινό δίκαιο, την εκ νέου διαπραγμάτευση, την αποπεράτωση του προγράμματος και την παραίτηση της κυβέρνησης. Η «ψυχολογία της άρνησης» είναι αντικείμενο της κοινωνικής ψυχιατρικής, όχι δικό μου. Ελπίζω να σταθούμε σαν γενιά, στο ύψος των περιστάσεων, χωρίς χωριάτικα πείσματα και ραγιαδισμό».

_MG_4648

Ζαχαρούλα Βαλαβάνη, ηθοποιός. Όχι.
«Καλούμαστε να δώσουμε απάντηση με ένα ναι ή ένα όχι σε μια παράφραση μιας πρότασης που δεν υπάρχει. Η συμφωνία την οποία πρέπει να δεχτούμε η να απορρίψουμε δεν είναι καν πλέον στο παιχνίδι της διαπραγμάτευσης. Φυσικά το Όχι έχει ριζώσει στο κεφάλι μου συμβολικά ως το πέρασμα μας από τον λαβύρινθο του Πάνα στην ύστατη προσπάθεια για ένα βλέμμα Ιθάκης. Αφού πρώτα νικηθεί η Σκύλλα και η Χάρυβδη. Από την άλλη το Ναι καθησυχάζει τους θυμωμένους που πλέουν σε πελάγη άγνοιας πάνω στον αχόρταγο υλισμό τους. Καλωσορίσατε στο μεγάλο μας τσίρκο. Το πρόβλημά μας είναι πολύ μεγαλύτερο από ένα ναι η ένα όχι. Και είναι ένα πρόβλημα που παραμένει άλυτο αιώνες. Όταν λοιπόν είσαι σε θέση να κατανοήσεις την κβαντική φυσική. Όταν ανακαλύψεις την σχέση που έχουν μεταξύ τους όλες οι θρησκείες του κόσμου και η επιστήμη. Όταν νιώσεις μέσα σου το πνεύμα των προγόνων σου. Όταν καταλάβεις την πραγματική έννοια της ελευθερίας και του έρωτα. Όταν τα πολυδιάστατα σύμπαντα σου φαίνονται οικεία. Όταν καθαρίσει η συνείδηση σου και καταφέρεις να συγχωρέσεις το παρελθόν σου. Όταν θυμηθείς. Κανένα ναι και κανένα όχι δεν θα έχεις ανάγκη. Θα γνωρίζεις επακριβώς τι σου μέλλει να πράξεις. Και τότε μόνο θα ήταν σοφό να έχεις το δικαίωμα. Ας εστιάσουμε λοιπόν στο πραγματικό πρόβλημα της ανθρωπότητας. Την ξεχασμένη μας γνώση. Την πολυπόθητη θέση στον ήλιο που κανένα χαρτί και καμία κυβέρνηση δε θα μας φέρει».

_MG_4664

Δημήτρης Αθηνάκης, ποιητής-μεταφραστής. Ναι
«Το ερώτημα στο δημοψήφισμα είναι εντελώς παραπλανητικό ―θα ψηφίσουμε για κάτι που εννοεί και όχι γι’ αυτό που μας καλεί να ψηφίσουμε. Δεν ισχύει αυτό που ερωτά το δημοψήφισμα και οπωσδήποτε η ερώτηση δεν είναι ξεκάθαρη. Ο τρόπος που γίνεται, δε, καταδικάστηκε ήδη από το Συμβούλιο της Ευρώπης, τον θεματοφύλακα της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Ευρώπη είναι κοσμοθεωρία, είναι η ιδέα τού να ανήκεις σε μια οικογένεια που εμφορείται από τις αξίες της ανοιχτής και φιλελεύθερης κοινωνίας, των δικαιωμάτων και της ελεύθερης μετακίνησης. Είναι η παιδεία μας. Με τα στραβά και τ’ ανάποδά της, καμία αντίρρηση. Το ΝΑΙ έρχεται όχι απλώς να αποδεχτεί αυτές τις αξίες, αλλά να αντικρίσει ξανά τα στραβά και να κάνει ό,τι μπορεί για να τα βελτιώσει, διατηρώντας το μίνιμουμ: την ευρωπαϊκή οικογένεια. Με ενοχλεί η ρητορική του ΟΧΙ· αυτή η συνεχής αναφορά σε μια θολή ελπίδα και μια ακοστολόγητη αξιοπρέπεια, σε μια ιδέα της ελληνικότητας ως αντιστασιακής κοιτίδας, τη στιγμή που για τον λαό του ΝΑΙ, προέχει η «ελευθερία των μοντέρνων» ως μερική λήθη της πολεμικής και θυσιαστικής Ιστορίας, όπως είπε ο καθηγητής Νικόλας Σεβαστάκης. Όπως με ενοχλεί ο διχαστικός λόγος του πρωθυπουργού που απευθύνεται πάλι στο κομματικό του ακροατήριο και όχι σε όλους τους πολίτες, χωρίς να έχει αποκαλύψει ποτέ τι φέρνει το ΟΧΙ που με τόση μανία υποστηρίζει. ΝΑΙ, λοιπόν, χωρίς δεύτερες σκέψεις. ΝΑΙ στη «συνωμοσία του μέλλοντος».

_MG_4687

Ορέστης Τάτσης, σκηνοθέτης. Όχι
«Ποιο είναι εν τέλει το ερώτημα στο οποίο θα απαντήσουν οι πολίτες την Κυριακή; Τι ακριβώς είναι αυτό που μας διχάζει; Όσοι διαφωνούν με το δημοψήφισμα κι επιθυμούσαν να το ακυρώσουν, θα το έκαναν εμπράκτως απέχοντας. Ακόμη κι αν δεν ακυρωνόταν λόγω συμμετοχής, δεν θα είχε καμία νομιμοποίηση. Αντίθετα επέλεξαν να πάρουν τη θέση που τους επέβαλαν οι δανειστές. Έτσι δημιουργείται ο πρώτος πόλος. Από την άλλη, θα ισχυριστεί κάποιος είναι η κυβέρνηση. Δεν νομίζω. Οι εκβιαστικοί όροι με τους οποίους τίθεται το ερώτημα ξεπερνάει τα όρια των υποστηρικτών της. Οι πολίτες της χώρας σε συνθήκες πολέμου πρέπει να αποφασίσουν αν θα ζήσουν σαν δούλοι του χρηματοπιστωτικού συστήματος και των εκπροσώπων του ή αν θα κάνουν ένα πρώτο, μικρό βήμα αντίστασης. Αυτοί συγκροτούν τον άλλο πόλο. Αυτή ίσως να είναι μια πρώτη μάχη που καλούμαστε να δώσουμε, μια απάντηση στον τρόμο που σκορπά ένα σύστημα που οδηγείται σε αδιέξοδο. Ας κάνουν οι Έλληνες την αρχή. Θα ακολουθήσουν κι άλλοι Ευρωπαίοι. Θα ακολουθήσουν σίγουρα κι άλλα διλλήματα, αλλά αυτό που τίθεται επιτακτικά την Κυριακή είναι το εάν θα ζήσουμε σαν υπήκοοι ή σαν πολίτες, σαν δούλοι ή όχι. Όχι, βέβαια».

_MG_4689

Γιάννης Αντιόχου, ποιητής. Όχι
«Δεν ξέρω μέχρι πότε θα συντάσσομαι με τους υπνοβάτες. Δεν ξέρω αν έχω χάσει το ηθικό πλεονέκτημα της ύπαρξής μου, να διαλέγω ο ίδιος την ελευθερία που επιλέγω και να την αναγνωρίζω ως ελευθερία. Δεν ξέρω αν θα κάνω το σοβαρότερο λάθος της ζωής μου καταδικάζοντας τα παιδιά μου και τον ίδιο μου τον εαυτό σε μια αχαρτογράφητη κατάσταση, που αν δεν βιωθεί, όποιο παράδειγμα και όποια εικόνα να αντιπαραβάλλει κανείς, πιθανόν λανθάνει. Δεν ξέρω πώς θα αντισταθώ στον διαρκώς αυξανόμενο φόβο που τρέφεται από τις ανάγκες και το ένστικτο της αυτοσυντήρησής μου και εντέλει, ως ηθική φιλοσοφία, μου επέβαλε τους περισσότερους κανόνες ανελευθερίας μέχρι σήμερα. Ξέρω, όμως, πως αυτή τη χώρα την αγαπώ περισσότερο από την όποια Ευρώπη, που σε άξονες συσπειρώνεται για άλλη μια φορά απέναντί της. Δεν κατανοώ γιατί είμαι λιγότερο αξιοπρεπής αν περιμένω στην ουρά, από ό,τι ήμουν μέχρι πρότινος που εθελοτυφλούσα προσπερνώντας τους άστεγους, τους άνεργους, τους ανασφάλιστους, τους νηστικούς. Ξέρω πως η ελπίδα, όταν συνθλίβεται από το φόβο σε καθηλώνει. Ξέρω πως η δημοκρατία δεν βιάζεται μέσα από ευφυολογήματα και πως δεν ψήφισα καμία κεντρική κυβέρνηση ή επιτροπεία των ισχυρών. Ξέρω πως δεν έχω την ανοχή, ούτε θα επιτρέψω σε νέους Μέτερνιχ, να μην αναγνωρίζουν την κυριαρχία του λαού και της χώρας μου. Ξέρω πως η ισχυρή μου άρνηση, αυτό το ΟΧΙ είναι το ΝΑΙ της ευγένειάς μου. Είναι η απόλυτη αξιοπρέπειά μου, σε μια χώρα, που συστήνεται από ήλιο, θάλασσα και πολιτικά ερείπια στις διαθλάσεις όλων των χρωμάτων, αλλά ελπίζω, γιατί είναι το μόνο που μου έχει απομείνει χωρίς αντίτιμο. Το δικό μου ΟΧΙ δεν κεφαλαιογράφεται για να φοβίσει πολιτικούς βρικόλακες, γιατί είναι ολοκληρωτικά υπαρξιακό και αβάσταχτο ως βάρος».

_MG_4661

Σιμώνη Σταθάτου, ιδιωτική υπάλληλος. Ναι.
«Τελειώνοντας το πτυχίο ακούς πολλά… «Βγες στο εξωτερικό για να προοδεύσεις και να ανταμειφθείς», «Τα μυαλά στην Ελλάδα πρέπει να μείνουν για να χτίσουν τη χώρα μας», και άλλα τέτοια υποστηρίζοντας την κάθε άποψη. Κανείς όμως δε σου είπε ότι θα έρθουν τόσο δύσκολες στιγμές και θα κληθείς και εσύ να πάρεις μια απόφαση, που θα έχει αντίκτυπο στη ζωή, στην εργασία, στη χώρα και στις μετέπειτα γενεές – δεν εκπαιδευθήκαμε άλλωστε για κάτι τέτοιο. Συμπέρασμα: η απόφαση είναι καθαρά προσωπική ανεξάρτητα από το ποιος προσπαθεί να εκβιάσει ποιον, ποιος γράφει το πιο in status στο facebook μαχόμενος τη -σεβαστή- άποψη του, ποιος σου υπόσχεται και σε συμβουλεύει για τη συνέχεια, γιατί την επόμενη μεγάλη κρίση και πάλι κανείς δε θα την προβλέψει… Εγώ, λοιπόν, κρίνω ότι η χώρα μου -η χώρα που γέννησε τη δημοκρατία όσο τετριμμένο και αν ακούγεται αυτό- είναι αναπόσπαστο κομμάτι της Ευρώπης. Επιλέγω ΝΑΙ για την ανάπτυξη στην Ελλάδα. ΝΑΙ για το ασφαλές περιβάλλον και τη βεβαιότητα που χρειάζεται η επιχειρηματικότητα για να ευδοκιμήσει. ΝΑΙ για τον τουρισμό που δίνει ζωή στη χώρα και στο νησί μου. ΝΑΙ γιατί επέλεξα να ζω σε μια ευρωπαϊκή χώρα. ΝΑΙ γιατί είμαι Ελληνίδα και η Ελλάδα είναι η Ευρώπη».

_MG_4640 _MG_4637_MG_4633 _MG_4629 _MG_4626 _MG_4623 _MG_4609_MG_4703 _MG_4690_MG_4686 _MG_4683 _MG_4671

Οι φωτογραφίες: Τετάρτη 2 Ιουλίου στο κέντρο της Αθήνας.