Η όξινη μπόχα από κατούρημα που αναδύεται από συγκεκριμένους δρόμους στο κέντρο δεν είναι μόνο αθηναϊκό προνόμιο, αν έχεις ζήσει στην Αγγλία το έχεις βιώσει σε πολύ πιο έντονο βαθμό, μόνο που εκεί η βροχή είναι καθημερινή και την ξεπλένει πριν προλάβει να εξελιχθεί σε πρόβλημα. Εδώ που μας θυμάται σπάνια, μπορείς να βρεις ολόκληρες περιοχές που μυρίζουν ούρα και, όσο σφίγγουν οι ζέστες, η κατάσταση χειροτερεύει. Μιλάμε για περιοχές στο ιστορικό κέντρο, για δρόμους πολυσύχναστους δίπλα σε μαγαζιά που έχουν μεγάλη κίνηση μέρα και νύχτα -που ακούγεται κάπως λογικό (πες ότι κάποιος δεν αντέχει να περιμένει στην ουρά του μαγαζιού, τι να κάνει, να σκάσει;)-, αλλά όσο περνάει ο καιρός μυρίζει κατούρημα ακόμα και σε ήσυχες και απομονωμένες γειτονιές που δεν συχνάζει πολύς κόσμος. Κι επειδή τίποτα δεν είναι ανεξήγητο, αναζητήσαμε τους λόγους που όλο και περισσότεροι αθηναίοι κάνουν την ανάγκη τους στο δρόμο.

Peeing_(5879097823)

Το 1950 ο δήμος της Αθήνας είχε 70 ουρητήρια (κτίσματα) όπου οι αθηναίοι πολίτες και οι επισκέπτες μπορούσαν να ξαλαφρώσουν και όλοι όσοι κινούνταν κέντρο ήξεραν πού να πάνε σε περίπτωση ανάγκης. Σήμερα έχουν μείνει ελάχιστα -έχουν μετατραπεί σε αποθήκες και βοηθητικούς χώρους του δήμου- και σχεδόν κανείς (τουλάχιστον από όσους ρωτήσαμε) δεν γνωρίζει πού βρίσκονται, οπότε η μόνη λύση είναι τα μαγαζιά. Κι εδώ υπάρχει ένα θέμα πια, γιατί εκεί που υπήρχαν αμέτρητα fast food που μπορούσες να επισκεφτείς ανενόχλητος, σήμερα έχουν ελαττωθεί αισθητά και έχει αλλάξει και η πολιτική τους: δεν μπορείς να πας στην τουαλέτα αν δεν έχεις αγοράσει κάτι [που σημαίνει ότι πρέπει να περιμένεις σε ουρά], επειδή οι πόρτες τους ανοίγουν μόνο με κωδικό –και ο κωδικός βρίσκεται πάνω στην απόδειξη. Βέβαια, μπορείς να περιμένεις να βγει κάποιος και να σου δώσει το δικό του χαρτάκι, αλλά είναι ολόκληρη διαδικασία (και συνήθως στοιχίζει το λιγότερο ένα ευρώ). Πάνε οι εποχές που το κατούρημα ήταν τσάμπα και εύκολη διαδικασία.

Στα μαγαζιά που ρωτήσαμε δεν υπήρχε συγκεκριμένη απάντηση, ο λόγος που το έκαναν είναι κυρίως «για να προστατέψουν περισσότερο τους πελάτες τους και για να είναι πιο καθαροί οι χώροι». Στην Ομόνοια που κάποτε υπήρχαν και ουρητήρια και ένα σωρό φαστ φουντάδικα, σήμερα τα ουρητήρια έχουν κλείσει και δεν υπάρχει ούτε ένα φαστ φουντ, γι’ αυτό οι γύρω δρόμοι θυμίζουν αποχωρητήριο.

Οι χημικές του τουαλέτες που είχαν κάποτε τοποθετηθεί σε αρκετά σημεία εξαφανίστηκαν γιατί είχαν κόστος συντήρησης (εκτός από το άδειασμα και την απολύμανση που χρειάζονταν) και σε αρκετές είχαν κάνει κατάληψη άνθρωποι που δεν είχαν πού να μείνουν.

Η κύριος Βαρελάς, αντιδήμαρχος καθαριότητας και ανακύκλωσης του δήμου Αθηναίων αναφέρει ότι η προηγούμενη δημοτική αρχή είχε παραγγείλει το 2004 σαράντα αυτοπλενόμενες τουαλέτες, οι οποίες έχουν διαφορά από τις κοινές χημικές τουαλέτες επειδή έχουν σχετική αυτονομία, είναι ηλεκτρικές και με αποχέτευση, οπότε δεν χρειάζονται άδειασμα από κάποια εταιρία. «Πάραυτα είναι ένας πανάκριβος εξοπλισμός, μιας και το κόστος αγοράς ανέρχεται γύρω στις 30.000 ευρώ η μία», ίσως και περισσότερο. Όμως, ό,τι πληρώνεις ακριβά δεν είναι και ανθεκτικό. Οι αυτοπλενόμενες τουαλέτες έχουν μια παθητικότητα σε ένα εξάρτημα που ονομάζεται ηλεκτρομαγνητική βάνα, το πιο σύνηθες ανταλλακτικό τους. Την ηλεκτρομαγνητική βάνα την κατασκευάζει ένα μονάχα εργοστάσιο στο Βέλγιο και είναι πανάκριβη, άρα μιλάμε για ένα τρελό κόστος συντήρησης. Βοηθάει όμως η στρατηγική τοποθέτηση των αυτοπλενόμενων τουαλετών; Γνωρίζουμε αρκετές «καβάτζες» στην πόλη που μυρίζουν αμμωνία από τα πολλά ούρα. Ο κ. Βαρελάς μας είπε πως «προσπαθούν να καλύψουν όσο πιο κεντρικά σημεία γίνεται, αλλά και την έλλειψη τουαλετών στο Μετρό. Κάποιες από τις αυτοπλενόμενες έχουν τοποθετηθεί πάνω από σταθμούς του Μετρό, ενώ γίνεται συνεχόμενη προσπάθεια από τον δήμο να είναι λειτουργικές και να υπάρχει συντήρηση. Όμως είναι και θέμα παιδείας, πολύς κόσμος δεν είναι εκπαιδευμένος να σέβεται την πόλη και να μην ουρεί δημόσια». Ακόμα και όπου υπάρχουν δημόσιες τουαλέτες όμως δεν λειτουργούν όλο το 24ωρο, υπάρχει συγκεκριμένο ωράριο που είναι ανοιχτές. «Αυτό δεν γίνεται στις περισσότερες περιοχές διότι υπάρχει το πρόβλημα των τοξικομανών, των αστέγων αλλά και εκδιδόμενων ομοφυλοφίλων, οπότε για να μην γίνουν οι δημόσιες τουαλέτες ‘κτήμα’ τους είναι προτιμότερο να κλείνουν».

photo4

Η μελέτη για τη λειτουργία του Μετρό προέβλεπε την ύπαρξη τουαλετών και φυσικά κατασκευάστηκαν και υπάρχουν για χρήση από την πρώτη μέρα λειτουργίας τους. Ο περισσότερος κόσμος όμως αγνοεί την ύπαρξη τους (κι εμείς το ίδιο μέχρι να κάνουμε το ρεπορτάζ). Και δικαιολογημένα, αφού σε κανέναν σταθμό δεν είναι ανοιχτές. Γιατί άραγε δεν μπορείτε να κάνετε την ανάγκη σας εκεί, δημόσιο έργο δεν είναι το μετρό; Ρωτήσαμε τον –πολύ ευγενικό υπάλληλο- από το γραφείο επικοινωνίας κοινού στο σταθμό του Συντάγματος για να μάθουμε κι εμείς:
Υπάρχουν τουαλέτες σε όλους τους σταθμούς του μετρό;
Ναι, υπάρχουν.
Κανονικά δεν θα έπρεπε να είναι ανοικτές για τους πολίτες;
Ναι, βεβαίως και θα έπρεπε!
Γιατί δεν είναι, λοιπόν, ανοικτές οι τουαλέτες για το κοινό;
Διότι δεν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες και προϋποθέσεις για την ασφάλεια, τη διαφύλαξη και τη συντήρησή τους.
Αν κάποιος έχει ανάγκη να χρησιμοποιήσει την τουαλέτα έχει αυτή τη δυνατότητα; Και αν την έχει, τι είναι αυτό που πρέπει να κάνει;
Φυσικά και έχει αυτή τη δυνατότητα. Όμως, μιλάμε για πολύ έκτακτες περιπτώσεις και κυρίως για ομάδες ανθρώπων όπως ΑΜΕΑ, υπερήλικοι, εγκυμονούσες κλπ. Αυτό που πρέπει να κάνει είναι να απευθυνθεί στον εκάστοτε υπεύθυνο του κάθε σταθμού.

Οι τουαλέτες του μετρό δεν άνοιξαν ποτέ για το κοινό, η μη λειτουργία τους τους δεν είναι αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης.

Men peeing into bush

ΟΚ, η Αθήνα δεν προσφέρει και τόσες πολλές ευκαιρίες για να κατουρήσεις νόμιμα και να μην κάνεις στάση όπου βρεις για να ξαλαφρώσεις, μπορείς όμως να κατουράς οπουδήποτε χωρίς κυρώσεις; Τι λέει ο νόμος;

Η ούρηση σε δημόσιο χώρο δεν απαγορεύεται ρητά από την ελληνική έννομη τάξη.
Εντούτοις, η πράξη της δημόσιας ούρησης μπορεί να τιμωρηθεί ως πλημμέλημα με την εφαρμογή της διάταξης 353 του Ποινικού Κώδικα, σύμφωνα με την οποία:
1. Όποιος δημόσια επιχειρεί ακόλαστη πράξη και προκαλεί μ’ αυτήν σκάνδαλο τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών.
2. Όποιος εν γνώσει προσβάλλει βάναυσα την αιδώ άλλου με ακόλαστη πράξη που ενεργείται ενώπιόν του τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι έξι μηνών ή με χρηματική ποινή.

Στην πραγματικότητα, η δημόσια ούρηση δεν εμπίπτει στην έννοια της «ακόλαστης πράξης», όπως αυτή ερμηνεύεται στο Ποινικό Δίκαιο, όμως, ενόψει του ότι τα ελληνικά δικαστήρια στην περίπτωση των επιδειξιών δέχονται πάγια ότι «η δημόσια επίδειξη των γεννητικών οργάνων συνιστά ακόλαστη πράξη», κατά την άποψη αυτή, η οποία όμως δε γίνεται ομόφωνα δεκτή, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η δημόσια ούρηση, όταν συνοδεύεται από επίδειξη των γεννητικών οργάνων, συνιστά ακόλαστη πράξη και ως τέτοια θα πρέπει να τιμωρείται. Κατά συνέπεια, προκειμένου να υπαχθεί η πράξη της δημόσιας ούρησης στο αδίκημα της «πρόκλησης σκανδάλου με ακόλαστες πράξεις» θα πρέπει να καταφάσκεται το στοιχείο της πρόκλησης σκανδάλου, δηλ. η δημόσια ούρηση να συνοδεύεται και από την πράξη της θέσης σε κοινή θέα των γεννητικών οργάνων, ενώ εάν λαμβάνονται μέτρα προφύλαξης, έτσι ώστε η δημόσια ούρηση να μη λαμβάνει χώρα ενώπιον τρίτων, η πράξη μένει ατιμώρητη.
Τέλος, η δημόσια ούρηση υπό προϋποθέσεις θα μπορούσε να τιμωρηθεί και ως πταίσμα με τη διάταξη 428 του Ποινικού Κώδικα, η οποία προβλέπει ότι «Όποιος ρίχνει σε ανθρώπους ή σε ξένα σπίτια ή άλλα κτίρια ή σε ξένους περιφραγμένους χώρους ακαθαρσίες ή άλλα αντικείμενα που μπορούν να προκαλέσουν ενόχληση σε άλλον, τιμωρείται με πρόστιμο ή με κράτηση».
Και στις δύο περιπτώσεις εάν ο δράστης καταληφθεί επ’ αυτοφώρω, ακολουθείται η διαδικασία του αυτόφωρου με τη σύλληψη του δράστη και την άμεση παραπομπή του σε δίκη.

Στην ελληνική δικαστηριακή πρακτική πάντως, αντίθετα από ό,τι συμβαίνει σε χώρες του εξωτερικού, είναι εξαιρετικά σπάνια έως απίθανη η περίπτωση παραπομπής σε δίκη κάποιου που ουρεί δημόσια.

Male_public_urination

Ρεπορτάζ: Φίλιππος Γαβριηλίδης, Ιωσήφ Χαλαβαζής

στο επόμενο: πού κατουράνε οι περιπτεράδες; πού σταματάνε να ξαλαφρώσουν οι πιο πολλοί ταξιτζήδες; τι μας είπαν όσοι αθηναίοι πολίτες ρωτήθηκαν για το θέμα; ποια είναι τα σημεία στο κέντρο που μπορείς να κατουρήσεις νόμιμα και δωρεάν; ποιες είναι οι πιο ωραίες τουαλέτες μαγαζιών για να κάνεις την ανάγκη σου; πόσοι κάνουν την ανάγκη τους στο δρόμο; 

Καμία φωτογραφία δεν είναι από τους δρόμους της Αθήνας.