Η όπερα «Διδώ και ο Αινείας» του Henry Purcell με λιμπρέτο του Nahum Tate είναι μία από τις πιο διάσημες όπερες. Είναι μπαρόκ όπερα και σηματοδοτεί το τέλος του μπαρόκ στην Αγγλία. Διαρκεί μία ώρα και προσπαθεί να συμπυκνώσει μέσα της πολύ σημαντικά και πανανθρώπινα θέματα. Περιγράφει το δράμα του έρωτα δύο ανθρώπων, στον οποίο εμπλέκονται και άλλα στοιχεία που αντιπροσωπεύουν το κακό. Τις προσωπικές αναστολές και τους φόβους τους. Όλα τα πρέπει και τα μη, όλα αυτά που δεν μας αφήνουν να ολοκληρώσουμε ή να δημιουργήσουμε μία σχέση. Βασικό μέρος της υπόθεσης είναι ο τρόπος που αντιμετωπίζει η κοινωνία μία δυνατή γυναίκα. Είναι μια όπερα που μπορεί παιχτεί με ένα μόνο κουαρτέτο ορχήστρας χωρίς να μετατρέπεται σε διασκευή. Η όπερα «Διδώ και Αινείας» ανεβαίνει στο θέατρο Vault σε σκηνοθεσία ο Παναγιώτη Αδάμ. Τον ρόλο της Διδούς ερμηνεύουν σε διπλή διανομή οι Ελένη Λιώνα και Μαρίνα Βουλογιάννη, ενώ του Αινεία, επίσης σε διπλή διανομή, οι Νίκος Ζιάζιαρης και Σωτήρης Τριάντης. Συναντήσαμε τον Παναγιώτη Αδάμ, την Ελένη Λιώνα και τον Νίκο Ζιάζαρη και συζητήσαμε για όπερα, τέχνη, έρωτα, αυτοκαταστροφή και σχέσεις.

Dido & Aineias 11

Γιατί επέλεξες να σκηνοθετήσεις όπερα;
Είμαι όπερα freak, οι γονείς μου με πηγαίνανε στην όπερα και λέγανε «πού να το αφήσουμε το παιδί, πού να το αφήσουμε, ας το πάρουμε κι ας κοιμηθεί». Έλα όμως που δεν κοιμήθηκα, αλλά ξύπνησα και κόλλησα. Μεγάλωσα ακούγοντας όπερα.

Πώς ήταν η εμπειρία να σκηνοθετείς ή να παίζεις σε μία όπερα σε τόσο μικρό χώρο;
Νίκος: Σε όποια όπερα είχα παίξει μέχρι σήμερα ήταν πολύ διαφορετικά στημένη, με τον κλασικό τρόπο. Η όπερα παρουσιασμένη κάπως στιλιζαρισμένη, βάζει έναν τοίχο και δεν σε αφήνει να έρθεις σε επαφή με το κοινό. Αυτό είναι κρίμα, γιατί η όπερα έχει πάρα πολλά στοιχεία θεάτρου και δεν πρέπει να είναι τόσο απόμακρη. Αυτό ήταν που μου άρεσε περισσότερο από όλα και νομίζω ότι το καταφέραμε. Η σχέση του κοινού με τον θεατή έγινε πολύ προσωπική.
Ελένη: Εγώ είμαι παλιά καραβάνα στο χώρο, έχει τύχει να συνεργαστώ με τη Λυρική και έχω παίξει διάφορους ρόλους. Με τον Παναγιώτη είχα ξανασυνεργαστεί και είχα μία ιδέα για το πώς δουλεύει. Είμαι ευτυχής που είμαι μέρος της παράστασης. Μας έπρηξε λίγο ο σκηνοθέτης με τις παρατηρήσεις του «γιατί σηκώνεις το φρύδι σου, γιατί κουνάς το δάχτυλό σου», άλλα το αποτέλεσμα τον δικαίωσε. Μας άλλαξε την νοοτροπία. Και δεν είναι μόνο το μέγεθος του χώρου ή η απόσταση της σκηνής από το κοινό. Είναι μία εντελώς διαφορετική εμπειρία.
Παναγιώτης: Να φανταστείς, στην παράσταση δεν βάλαμε υπέρτιτλους, αναγκαστικά, γιατί δεν χωράγανε. Το ρισκάραμε όμως και πέτυχε. Και είναι πολύ αστείο το γεγονός ότι άνθρωποι της όπερας που ξέρουν τα λόγια απ’ έξω και ανακατωτά, γκρίνιαζαν για αυτό. Ενώ άνθρωποι που δεν έχουν ιδιαίτερη επαφή με την όπερα δεν έχουν παραπονεθεί ποτέ. Και αυτοί είναι που μας λένε τα καλύτερα, το χαίρονται περισσότερο.

Είναι δύσκολες οι σχέσεις;
Παναγιώτης: Ένα πράγμα ξέρω εγώ. Αν θέλεις κάτι, όλα γίνονται. Αν μπεις στην διαδικασία να ασχοληθείς με τον εαυτό σου, να δεις κάποια πράγματα που σε ενοχλούν και αρνείσαι να αντιμετωπίσεις και τελικά τα αντιμετωπίσεις. Όταν συμβεί αυτό, όλα γίνονται.
Ελένη: Απλά ίσως δεν έχουν τον χρόνο να βρούνε τον εαυτό τους. Πρέπει να τρέχεις παντού, να πληρώνεις δόσεις, να προσπαθείς να καταξιωθείς.
Παναγιώτης: Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχει μία πληθώρα δικαιολογιών στις οποίες καταφεύγουμε πολύ εύκολα. Σου το λέω εμπειρικά, γιατί με έφερε η ζωή να αντιμετωπίσω πολλές φορές δυσκολίες, θανάτους, ασθένειες, και ταυτόχρονα έπρεπε να γίνουν και άλλα πράγματα. Αν αυτά τα χρησιμοποιείς σαν δυσκολία, τελείωσε. Η ζωή πρέπει να κυλάει και να ρέει με όλα αυτά μέσα.

Dido & Aineias 13

Ο έρωτας υπάρχει;
Ελένη: Αλίμονο, βέβαια και υπάρχει. Είναι αυτό που σε κάνει να λες τι ωραία που μυρίζει, πόσο πολύ θέλω να σηκωθώ το πρωί, να βγω και να χαρώ την καθημερινότητά μου. Μπορεί και να μην είναι προσωποποιημένος. Ο έρωτας στις σχέσεις είναι εγωιστικός, αλλά είναι και θέμα σύμπτωσης, θέλω να περάσω καλά με εσένα και να πάρω από σένα και η αμοιβαιότητα συμπίπτει.
Νίκος: Ναι υπάρχει, είναι οτιδήποτε σε κάνει να θέλεις να γίνεσαι καλύτερος.
Παναγιώτης: Δεν θεωρώ ότι το εγώ και ο εγωισμός σε μία σχέση είναι ένα δαιμόνιο. Αν είναι ισορροπημένο, ή αν το έχεις βρει μέσα σου, αν συμφιλιωθείς μαζί του, είναι εντάξει. Όταν το εγώ κρύβει μια τεράστια μετριότητα, τότε υπάρχει πρόβλημα. Όλα έχουν και μια καλή και μια κακή πλευρά.

Πες μου για τη Διδώ.
Ελένη: Η Διδώ ερωτεύεται, αφήνεται, ξεπερνάει τις αναστολές της και τα πρέπει. Αφήνει επιτέλους το βάρος της εξουσίας στην άκρη και ερωτεύεται, αλλά στο τέλος αυτοκαταστρέφεται. Μέσα από αυτόν τον ρόλο έζησα μια πολύ προσωπική εμπειρία. Μέσω της Διδούς βγήκαν στην επιφάνεια πολλά δικά μου στοιχεία. Θέματα της περηφάνιας μου και των αναστολών μου. Συνειδητοποίησα ότι την αυτοκαταστροφή που έχει η Διδώ την αντιμετωπίζω κι εγώ. Και ως τραγουδίστρια, η επαφή με το κοινό ήταν ξεχωριστή εμπειρία. Σε μία μεγαλύτερη απόσταση μπορείς να μορφοποιήσεις τη φωνή σου και να κρύψεις κάποια πράγματα, ενώ στο τόσο κοντινό δεν μπορείς να κρύψεις τίποτα. Θα ακουστεί και ο αναστεναγμός, θα βγάλεις αλήθεια και συνειδητοποίησα ότι ή θα πεις αυτήν την αλήθεια, ή θα είναι όλο ψεύτικο. Αυτό ήταν μεγάλο μάθημα.

Dido & Aineias 03

Η Διδώ στο τέλος αυτοκτονεί. Ποιες είναι οι σκέψεις σας για την αυτοκτονία;
Νίκος: Είναι έλλειψη θέλησης και δύναμης.
Ελένη: Είναι θάρρος απέναντι στον θάνατο και δειλία απέναντι στη ζωή. Στην εφηβεία μου το είχα σκεφτεί αυτό. Είναι θέμα επιλογής. Τα μεγάλα μυαλά προκαλούν την αυτοκαταστροφή τους, ίσως να είναι δεσμευμένοι.
Παναγιώτης: Κάποια στιγμή τα πράγματα χάνουν την ισορροπία και χάνεις όλα αυτά που πρεσβεύεις. Πιστεύω ότι είναι πολύ ηρωικό αυτό που κάνει η Διδώ για το λαό της. Σίγουρα η αυτοκτονία δεν είναι λύση, ίσως ήταν ένα τέλος αυτής της προσωπικότητας και να συμβολίζει γενικά το τέλος μίας εποχής πριν έρθει η κάθοδος.

Πώς είναι να κάνεις τέχνη το 2014;
Παναγιώτης: Αν θέλεις να κάνεις τέχνη, θα την κάνεις με οποιονδήποτε τρόπο ή μέσο. Σίγουρα είναι δύσκολο, σίγουρα τα πολλά λεφτά πάνε σε συγκεκριμένους φορείς, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι γι’ αυτό. Το στοίχημα με αυτήν την παράσταση ήταν στρώστε τον κώλο σας κάτω και φροντίστε η παράσταση να φαίνεται ότι δεν είχε να στερηθεί τίποτα ότι δεν είχαμε λεφτά. Αποφασίσαμε να το κάνουμε έτσι.
Ελένη: Στην δική μου επαγγελματική πορεία οι καλές εποχές ήταν όταν δούλευα στην Λυρική σε υπερπαραγωγές που πληρωνόμασταν καλά και στο Μέγαρο, και σε ιδανικές συνθήκες και με την δεξίωσή μας, τις αμοιβές γρήγορα, τον μακιγιέρ, τον ενδυματολόγο, τους τεχνικούς και τους καθαριστές. Εδώ μετά τις αυτοκτονίες και τα βασίλεια παίρνουμε την ηλεκτρική σκούπα και κουβαλάμε τα σκηνικά. Αλλά έτσι σκέφτηκα τι είναι πιο σημαντικό για μένα; Η μουσική και το να τραγουδάω. Οπότε συνεχίζω να μελετάω, να δημιουργώ συνθήκες και να είμαι σε φόρμα, να κάνω πράγματα με φίλους και να περιμένω να μου έρθει μια πιο σημαντική ευκαιρία. Και μου ήρθε.
Παναγιώτης: Το να προσέχεις τα σκηνικά σου, τα ρούχα σου, σε κάνει να φεύγεις από το ελιτίστικο του φροντίζουν οι άλλοι για μένα. Αυτή η φροντίδα καταντάει τον άνθρωπο λίγο πλαδαρό. Εντάξει, δεν είπαμε να κάνουμε τέχνη και να μην έχουμε να φάμε.
Νίκος: Πάντοτε γίνονταν πολύ μεγάλες παραγωγές και μικρές παραγωγές. Αν θέλεις να ασχοληθείς με την τέχνη σου, αυτό που σε αφορά είναι η τέχνη σου, δεν πρέπει να σε νοιάζουν οι λεπτομέρειες.

Dido & Aineias 08

Τι εύχεστε ο ένας στον άλλον ή γενικότερα;
Παναγιώτης: Βασικά υγεία σε όλα τα επίπεδα, καλή πρόθεση και γενναιοδωρία. Δεν υπάρχει γενναιοδωρία γύρω μας. Ακόμη και αυτός που έχει, θα γκρινιάξει.
Ελένη: Να σεβόμαστε αυτό που θέλουμε να κάνουμε, γιατί αυτό υπάρχει και από μόνο του. Την όπερα, ας πούμε, εμείς την παίρνουμε και την χρησιμοποιούμε για να χαίρεται η ψυχή μας. Να παραμένουμε ενωμένοι οι άνθρωποι που έχουμε ένα κοινό όραμα και να έχουμε το θάρρος να το υλοποιούμε.
Νίκος: Να είμαστε ευτυχισμένοι ανάμεσα σε ευτυχισμένους ανθρώπους.
Παναγιώτης: Και επίσης μία βίλλα στην Τοσκάνη, να μας υπερχορηγήσουν, μόνο λεφτά θέλουμε τελικά, σβήσε τα παραπάνω (γέλια).

When I am laid, am laid in earth,
May my wrongs create
No trouble, no trouble in thy breast;
When I am laid, am laid in earth,
May my wrongs create
No trouble, no trouble in thy breast;
Remember me!
Remember me!
But ah forget my fate,
Remember me!
But ah! forget my fate
Remember me!
Remember me!
But ah! forget my fate!
Remember me!
But ah! forget my fate

Dido’s Lament

Η παράσταση «Διδώ και Αινείας», όπερα σε τρεις πράξεις, ανεβαίνει σε σκηνοθεσία του Παναγιώτη Αδάμ στο θέατρο Vault και παίζεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 7.15μ.μ. Τον ρόλο της Διδούς ερμηνεύουν σε διπλή διανομή, οι Ελένη Λιώνα και Μαρίνα Βουλογιάννη, του Αινεία, σε διπλή διανομή, οι Νίκος Ζιάζιαρης και Σωτήρης Τριάντης. Παίζουν ακόμη οι Ευτέρπη Κατσαμάτσα, Πωλ Ζαχαριάδης, Πένυ Δεληγιάννη, Μαριάνθη-Ιππολύτη Κατσάρη και Στέλιος Κέλερης.

 

Κείμενο: Μαρίνα Πετρίδου
Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Ακρίβος