Ariadne

Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μια ενδιαφέρουσα σύγκλιση μεταξύ μουσείων, γκαλερί και διαδικτύου. Δεν είναι λίγα τα μουσεία που διαθέτουν τις συλλογές τους στο διαδίκτυο προς μελέτη και επεξεργασία ή που προσφέρουν ψηφιακές περιηγήσεις στους φυσικούς χώρους των εκθέσεων, προσφέροντας πρόσβαση δίχως όρια ανά πάσα ώρα και ανεξαρτήτως του που βρίσκεσαι στον κόσμο. Ωστόσο, η περίπτωση της Αριάδνης φαντάζει αρκετά πρωτοφανής και μάλιστα, όχι μόνο για τα Ελληνικά δεδομένα. Ο εκθεσιακός χώρος της Αριάδνης υπάρχει αποκλειστικά στο διαδίκτυο. Πρόκειται για έναν 3D εκθεσιακό χώρο, που σε τακτά διαστήματα οργανώνει εκθέσεις Ελλήνων φωτογράφων, με τον ίδιο τρόπο που θα γινόταν στο φυσικό χώρο μιας γκαλερί.

Μπαίνοντας στο website της Αριάδνης έχεις την επιλογή να περπατήσεις ελεύθερα στον κατάλευκο χώρο της έκθεσης ή να ακολουθήσεις την προτεινόμενη πορεία, από έκθεμα σε έκθεμα. Στον χώρο μπορείς να ακούσεις τα βήματά σου καθώς μετακινείσαι, να δεις τα έργα τοποθετημένα σαν σε κανονική έκθεση, να διαβάσεις πληροφορίες, να εστιάσεις σε λεπτομέρειες, να ανοίξεις συνομιλία με τον καλλιτέχνη και να αγοράσεις τα έργα που σου αρέσουν. Η Αριάδνη είναι αρκετά αληθινή για να είναι ψηφιακή.

Το ΓΚΡΕΚΑ παρακολούθησε ζωντανά τα εγκαίνια της έκθεσης της Τζίνας Μαραγκουδάκη στην Αριάδνη και είχε την τύχη να μιλήσει με τον Κώστα Αντωνιάδη, έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες επιμελητές φωτογραφίας,  εμπνευστή και δημιουργό της γκαλερί Αριάδνης. Στην συζήτηση μαζί του αναλύσαμε τη ρυμοτομία της ελληνικής φωτογραφίας, το τολμηρό εγχείρημα της Αριάδνης καθώς και την αίγλη της ψηφιακής εικόνας.

DSC_0887

Πώς εμπνευστήκατε το εγχείρημα της ψηφιακής γκαλερί; Γιατί επιλέξατε έναν χώρο ψηφιακής πραγματικότητας και όχι ένα απλό website;
Μου φαίνεται πως η ιδέα αναπτύχθηκε σταδιακά από όταν άρχισα να οργανώνω εκθέσεις, αρχικά στο Φωτογραφικό Κέντρο Αθηνών, αργότερα στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και περιστασιακά στο Μουσείο Μπενάκη και άλλους χώρους. Η τοποθέτηση των έργων σε αυτούς τους χώρους -που είναι πάντοτε μέρος της επιμέλειας των εκθέσεων-  προέβλεπε τη φωτογράφηση των χώρων πριν την έκθεση και την ψηφιακή τοποθέτηση των έργων σε αυτούς. Ήταν εξαρχής δηλαδή ένα εργαλείο με το οποίο ήμουν εξοικειωμένος και από τότε είχα συζητήσει με τον συνεργάτη μου στα ψηφιακά μέσα Γιάννη Κουτσούκο τη δημιουργία ενός εκθεσιακού χώρου στο διαδίκτυο. Πέρασαν μερικά χρόνια και το 2012, που η εξέλιξη της τεχνολογίας το επέτρεψε, ξεκίνησε η πραγματοποίηση δημιουργίας της Αριάδνης.

Ποιοι ήταν οι στόχοι σας κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού της ψηφιακής πλατφόρμας;
Κύριο μέλημα στη δημιουργία της Αριάδνης ήταν να δημιουργηθεί ένας εκθεσιακός χώρος ο οποίος θα λειτουργούσε με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούν οι αίθουσες τέχνης, με ανάλογη δηλαδή επιμέλεια των εκθέσεων που παρουσιάζονται σε αυτή. Αυτό εξάλλου κάνει τη διαφορά από μια δυο ανάλογες εφαρμογές που έχουμε εντοπίσει στο διαδίκτυο. Η εποχή επίσης που ξεκίνησε ο σχεδιασμός της φαίνεται ότι ήταν ιδανική καθώς η φωτογραφία στο διαδίκτυο είχε από καιρό χάσει την υλικότητά της. Έχουμε συνηθίσει την ψηφιακή υπόσταση των φωτογραφιών. Τις βλέπουμε ως φωτεινές εικόνες σε οθόνες και ξεχνάμε το φυσικό τους υπόβαθρο, το χαρτί. Όσο παράδοξο και αν φαίνεται, στο ψηφιακό περιβάλλον της Αριάδνης οι φωτογραφίες ως ένα βαθμό επανακτούν το φυσικό τους υπόβαθρο. Παρουσιάζονται τοποθετημένες σε κάδρα με τον τρόπο που επιλέγει ο κάθε δημιουργός.

ariadne6ariadne311099884_10153304986312704_7532384_oariadne 2-1

Πιστεύετε ότι στο μέλλον η καλλιτεχνική ψηφιακή φωτογραφία θα παρουσιάζεται αποκλειστικά σε οθόνες;
Το τοπίο της καλλιτεχνικής φωτογραφίας, ή για να το πώ απλά, της φωτογραφίας που έχει σημασία μεγαλύτερη από αυτό απεικονίζει, είναι θολό. Ο πληθυσμός των φωτογραφιών στο διαδίκτυο και οι αναρίθμητες πλατφόρμες που τις φιλοξενούν παραμερίζουν κάθε κριτήριο αξιολόγησης με το οποίο θα μπορούσε κανείς να διακρίνει ποιες είναι οι φωτογραφίες που έχουν κάποια σημασία. Με αυτή την έννοια η Αριάδνη δεν είναι ένα υποκατάστατο φωτογραφικής γκαλερί, αλλά ένας ιστότοπος του οποίου το περιεχόμενό του είναι μελετημένο, προσεγμένο και κυρίως σέβεται τους φωτογράφους που φιλοξενεί.

Κάθε πότε αλλάζει η περιοδική έκθεση στην Αριάδνη; Ποια είναι η διαδικασία των εγκαινίων;
Δεν είναι εύκολο να σταθεροποιηθεί η περιοδικότητα των εκθέσεων. Η Αριάδνη λειτουργεί ακόμα χωρίς οικονομικούς πόρους και επίσης ο χρόνος προετοιμασίας των εκθέσεων είναι συχνά μεγάλος, μεγαλύτερος τουλάχιστον από αυτό που αρχικά είχα υπολογίσει. Η συνεννόηση με τους φωτογράφους, η αλληλογραφία, η συγγραφή των κειμένων οι μεταφράσεις και η προετοιμασία του υλικού για την ανάρτηση της έκθεσης απαιτούν χρόνο και έχουν οπωσδήποτε οικονομικό κόστος. Η Αριάδνη υπέστη και αυτή τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Μπορεί να μην πληρώνουμε ηλεκτρικό, δημοτικά τέλη και καθαριότητα, αλλά τα έξοδα για τη λειτουργία της Αριάδνης δεν είναι μηδαμινά.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα μιας ψηφιακής γκαλερί σε σύγκριση με έναν φυσικό αντίστοιχο χώρο;
Το πλεονέκτημα, το μεγάλο πλεονέκτημα είναι φυσικά είναι η επισκεψιμότητα των εκθέσεων. Την ημέρα των εγκαινίων για παράδειγμα βλέπουμε 600-800 επισκέπτες από κάθε γωνιά της γης, πρακτικά από οπουδήποτε έχει φτάσει η ειδοποίηση των εγκαινίων τα οποία γίνονται συγκεκριμένη ημέρα και ώρα. Μπορεί κανείς να δει τις φωτογραφίες στη σειρά με την οποία είναι τοποθετημένες στον τοίχο της Αριάδνης ή να περιηγηθεί ελεύθερα στο χώρο της. Αν τον ενδιαφέρει μπορεί να πλησιάσει και να ζητήσει πληροφορίες για την τιμή πώλησης των φωτογραφιών, η οποία γίνεται σε συνεννόηση με τους ίδιους τους φωτογράφους. Μπορεί επίσης να κατεβάσει τον κατάλογο της έκθεσης και αν επιθυμεί να αφήσει μια γνώμη στο βιβλίο εντυπώσεων. Τα μειονεκτήματα τώρα ενός ψηφιακού εκθεσιακού χώρου αφορούν κυρίως στις πλασματικές κοινωνικές σχέσεις που δημιουργούνται με την ψευδαίσθηση παρουσίας μας σε διαδικτυακούς χώρους.

ariadne2

Υπάρχει άραγε κάποια γενική τάση στην Ελληνική φωτογραφία, κάποιο ύφος, μια Ελληνική σχολή αντίστοιχη με την Γερμανική ή την Αμερικάνικη;
Όχι, δεν υπάρχει κάποια ιδιαίτερη τάση. Αυτό που καμιά φορά εκλαμβάνουμε ως ύφος μιας ομάδας φωτογράφων είναι αποτέλεσμα κοινής εκπαίδευσης. Σχολές, σεμινάρια κτλ. προτείνουν διαφορετικές προσεγγίσεις, τις οποίες οι νέοι φωτογράφοι υιοθετούν διαμορφώνοντας τάσεις οι οποίες όμως είναι κατά κανόνα ξένα δάνεια. Αυτό συμβαίνει σήμερα σε όλο τον κόσμο. Η ευκολία της ψηφιακής πληροφόρησης και διακίνησης των φωτογραφικών έργων δεν αφήνει περιθώρια να δημιουργηθούν στεγανά, μέσα στα οποία θα μπορούσε ενδεχομένως να διαμορφωθούν τοπικές ιδιαιτερότητες.

Θα υπάρξουν αλλαγές στον χώρο της ψηφιακής γκαλερί στο μέλλον, όσον αφορά τις δυνατότητες διάδρασης των επισκεπτών ή την λειτουργία του πωλητηρίου;
Αρκετά πράγματα ακόμα περιμένω από τη εξέλιξη της τεχνολογίας και είμαι σίγουρος πως η επόμενη αναβάθμιση της Αριάδνης θα είναι εντυπωσιακή. Δεν θέλω όμως να πω ακόμα τίποτε περισσότερο. Προς το παρόν σχεδιάζω την επόμενη έκθεση που θα είναι ομαδική και θα αποτελέσει επίσημη συμμετοχή της Αριάδνης στο Athens Photo Festival 2015.

DSC_0849

Πείτε μου λίγα λόγια για την έκθεση που φιλοξενείτε αυτό το διάστημα.
Οι φωτογραφίες της Τζίνα Μαραγκουδάκη αναδύουν ένα ιδιαίτερο βλέμμα, που μου κίνησε την προσοχή. Εξαρχής μου ήταν δύσκολο να προσδιορίσω. Γι αυτό και σκέφτηκα ως μόνη απάντηση να αναζητήσω στις φωτογραφίες της το κίνητρο, την επιθυμία της να συλλάβει αυτό ή εκείνο το πρόσωπο, χειρονομία, σκηνή ή λεπτομέρεια. Μια επιθυμία που μετουσιώνεται σε πράξη που σημαδεύει, μέσα στο χρόνο τα πράγματα που την διαπερνούν. Ο φωτογράφος λοιπόν ως στοχαστικός παρατηρητής συνοψίζει τη σκέψη μου για τις φωτογραφίες της.

Ξεναγήσου στην Αριάδνη: http://www.ariadnephotogallery.com/