Δεν είναι πολλές οι ευκαιρίες που έχει το Αθηναϊκό κοινό να παρακολουθήσει εκθέσεις σύγχρονης τέχνης, πόσο μάλλον όταν αυτές φέρνουν κοντά καλλιτέχνες από διάφορα σημεία του κόσμου. Η έκθεση Ex-Change: Risk είναι μια από αυτές τις ευκαιρίες που θέτουν την τέχνη προ των ευθυνών της, απέναντι στην τρέχουσα πραγματικότητα και τα ευρύτερα ζητήματα που προκύπτουν από αυτή. Τι σημαίνει διαπραγμάτευση και πώς το ρίσκο επηρεάζει τις επιλογές μας; Ποια είναι η λύση στα διλήμματα και πώς θα κερδίσουμε την καλύτερη ζωή; Η Εύα Κέκου, επιμελήτρια της έκθεσης μας απαντά.

between_Light_Darkness-1

Ποια είναι η θέση του καλλιτέχνη και της τέχνης στην Ελλάδα του 2015; Υπάρχουν διαφορές στον τρόπο που αντιμετωπίζουν την τέχνη Ελλάδα, Κύπρος και Ευρώπη;
Σήμερα παρά ποτέ, η τέχνη καλείται να δημιουργήσει ένα νέο « χώρο», εντός του οποίου απευθύνονται ατομικά, κοινωνικά και πολιτικά ερωτήματα. Σκοπός είναι να δημιουργηθεί μία νέα γλώσσα επικοινωνίας που θα συνδέσει το ατομικό με το κοινωνικό, το εσωτερικό με το πολιτικό. Ο τρόπος που αντιμετωπίζεται η τέχνη ως διαδικασία συνδέεται άμεσα με την κοινωνικό-οικονομική κατάσταση από τη μία, αλλά και τη νοοτροπία (στη συγκεκριμένη περίπτωση του νεοέλληνα)  και τους μηχανισμούς πρόσληψης της καλλιτεχνικής παραγωγής από την άλλη. Θεωρώ, ότι η τέχνη στην Ελλάδα έχει ένα πιο « εσωστρεφή χαρακτήρα». Η δύσκολη περίοδος που διανύουμε τα τελευταία χρόνια αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τη  καλλιτεχνική παραγωγή στην Ελλάδα. Αν κρίνουμε από τις δύσκολες συνθήκες υπό τις οποίες παράγεται, ελλείψει υποστήριξης από το κράτος και των συναφών δομών, η ποιότητα της καλλιτεχνικής δουλειάς δεν υστερεί πουθενά. Εντοπίζω ωστόσο αδυναμία στο τρόπο που η καλλιτεχνική δουλειά παρουσιάζεται προς τα έξω ή και μερικές φορές προωθείται, καθώς πολλοί καλλιτέχνες λειτουργούν εντελώς «ατομικά» ή μέσα από «κλειστά» δίκτυα. Παρατηρώ επίσης αδυναμία στην συγκρότηση μηχανισμών που θα στηρίξουν την τέχνη και την καλλιτεχνική δημιουργία.
Είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς γενικά για την Ευρώπη. Γνωρίζοντας  το σύστημα κάποιων χωρών όπου σπούδασα ή δούλεψα, έχω να σχολιάσω ότι τόσο η υποδομή όσο και οι θεσμοί στο χώρο του πολιτισμού συνθέτουν ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο μη συγκρίσιμο με αυτό της Ελλάδας. Ειδικά για τη Κύπρο δεν έχω να σχολιάσω πολλά. Δε γνωρίζω ιδιαίτερα την κατάσταση. Θεωρώ ότι μοιραζόμαστε κοινά χαρακτηριστικά , παρότι υπάρχουν δομικές διαφορές στο εκπαιδευτικό και οικονομικό σύστημα.

Layout 1

Έχοντας ως σημείο αναφοράς την έκθεση Ex-Change: Risk, εξηγήστε μου σε ποιο σημείο η σύγχρονη τέχνη εξυπηρετεί την επικοινωνία; Πώς μπορεί ένας εκθεσιακός χώρος να φέρει σε ουσιαστική επικοινωνία ανθρώπους σε διαφορετικά σημεία του κόσμου;
H εικαστική τέχνη μέσα από τον οπτικοποιημένο χαρακτήρα της έχει τη δυνατότητα να απευθύνει ανοιχτά ερωτήματα. Στόχος της τέχνης είναι να δημιουργεί γέφυρες και νέους συσχετισμούς όπου η επικοινωνία υπερκερνά το χωροχρονικό της χαρακτήρα αλλά και τους περιορισμούς που θέτει η γλώσσα, θίγοντας θέματα αλλά και προβλήματα που έχουν ένα κοινό παρονομαστή.
Η έκθεση Ex-change: RISK αποτελεί μία απόπειρα ανίχνευσης του σύγχρονου εικαστικού γίγνεσθαι τριών χωρών –της Ελλάδας, της Αυστρίας και της Κύπρου- οι οποίες αν και ξεκινούν από διαφορετικές ιστορικές αφετηρίες συμπορεύονται και δημιουργούν σε ένα παγκοσμιοποιημένο και ενίοτε επισφαλές περιβάλλον. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον η ανταλλαγή αποτελεί βασική προϋπόθεση επικοινωνίας και επίλυσης προβλημάτων. Οι τρεις αυτές μικρές Ευρωπαϊκές χώρες καλούται να επαναπροσδιορίσουν την ταυτότητα τους και να αναλάβουν το ‘ρίσκο’ να αφεθούν σε μια νέα συνθήκη και πιθανώς σε μια νέα εποχή. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαία η επίλογή των λέξεων exchange και risk που παραπέμπουν στον διεθνή χρηματιστηριακό κώδικα.

AnnaKodorkofkskaya

Μπορεί η τέχνη να αγγίξει νεαρά ακροατήρια στην εποχή των social media;
Προσωπικά, με ενδιαφέρει οποιοδήποτε μέσο ή τρόπος μπορεί να προσεγγίσει μεγαλύτερο αριθμό αποδεκτών, οτιδήποτε μπορεί να φέρει στη συζήτηση αυτό που είναι σύνθετο, απόμακρο ή δυσανάγνωστο. Τα νέα μέσα αλλά και πολλές φορές τα social media έχουν τη δυναμική να κερδίζουν το κοινό και να παρουσιάζουν παραδοσιακά θέματα με ένα  φρέσκο βλέμμα. Στην έκθεση Ex-Change: Risk έχαμε σχεδιάσει από κοινού με τη Μargarethe Jahrmann, Βιεννέζα καλλιτέχνη, το performance YOU SUBMIT. Πρόκειται για ένα διαδραστικό παιχνίδι-performance εφαρμοσμένο από κινητά τηλέφωνα και νεές τεχνολογίες. Το performance αυτό σκοπό έχει να θίξεi έννοιες που αφορούν την εποχή του «δικτύου» αλλά και τη διάχυση της πληροφορίας όσο και τις διάφορες ομογενοποιητικές  πολιτiστικές πρακτικές και υποκουλτούρες που παρεπόμενα φέρνει η εφαρμογή της τεχνολογίας σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας. Στόχος ήταν η καλλιτέχνης να επιστρέψει στη Βιέννη με τα μηνύματα των «κοινωνικών επιταγών» που θα μετέφερε το αθηναϊκό κοινό της έκθεσης.
Με ενδιαφέρει η τέχνη η οποία έχει τη δυνατότητα να απευθύνει σύνθετα προβλήματα με το πιο απλό τρόπο, αλλά και η τέχνη που θέλει να προσεγγίσει το μη προϊδεασμένο θεατή, που «μιλάει» στο μή «σύνηθες» κοινό, συγκινεί ένα μέσο άνθρωπο που δεν έχει σχέση με τη τέχνη. Θα έλεγα ότι το «μέσο» με ενδιαφέρει λιγότερο, απ’ότι το περιεχόμενο, η επεξεργασία του, τα συναισθήματα που προκαλεί και η διάδραση που επιφέρουν οι καλλιτεχνικές πρακτικές. Νομίζω ότι πολλές νέες καλλιτεχνικές πρακτικές (όπως η τέχνη στο δημόσιο χώρο ή και διαδρασιακές μορφές τέχνης) έχουν στόχο να προσελκύσουν μεγαλύτερο κοινό, αλλά και να ανακινήσουν πολύ σοβαρά και σύνθετα θέματα, με άλλοτε διασκεδαστικό ή/και ανάλαφρο τρόπο.

Θα χαρακτηρίζατε τη τέχνη ‘διασκεδαστική’;
Θεωρώ ότι η τέχνη ορίζεται μέσα από διάφορα στοιχεία που λειτουργούν συμπληρωματικά το ένα ως προς το άλλο, αλλά και συνθετικά μεταξύ τους. Η τέχνη μπορεί να έχει μία διασκεδαστική πτυχή χωρίς αυτό να αποκλείει ότι είναι «σοβαρή». Στην Ελλάδα αυτό επισύρει αντιδράσεις καθώς ενίοτε ταυτίζουμε τη σοβαρότητα. με τη σοβαροφάνεια, οι παραδοσιακές δομές φαίνεται να ανθίστανται εν πρώτοις σε νέες πρακττικές.

COVER_EX CHANGE RISK

Τι σας εξοργίζει στην Ελλάδα σήμερα;
H αυτοαναφορικότητα, το γεγονός ότι το «εγώ» προτάσσεται του εμείς. Η Ελλάδα είναι μια χώρα στην οποία ακούγεται πολύ συχνά και έντονα το «ξέρεις ποιος είμαι εγώ;». Επίσης, το γεγονός ότι ενώ φαινόμαστε «ανοικτοί», διακατεχόμαστε από καχυποψία και λειτουργούμε  σε εσωτερικά και κλειστά δίκτυα. Το πόσο λίγο γενναιόδωροι είμαστε στους καλούς τρόπους ή στα λόγια μας, στη κριτική μας, στο χαμόγελο που θα χαρίσουμε στο διπλανό μας καθημερινά. Το γεγόνος ότι έχουμε ακόμα και σήμερα την επίδραση στις καθημερινές μας συναλλαγές ενός συστήματος που χτίστηκε στις πελατειακές σχέσεις. Τέλος, ότι έχουμε λίγο μπερδέψει τη σοβαρότητα με τη σοβαροφάνειά. Τείνουμε να αποτάσσουμε το παραδοσιακό χωρίς να μπορούμε όμως και να το αντικαταστήσουμε με κάτι λειτουργικά νέο, φρέσκο και μοντέρνο.

Ex-Change: Risk, μέχρι τις 06 Μαρτίου στο Σπίτι της Κύπρου, Ξενοφώντος 2Α, Αθήνα.