Ακούω το «Assibavi» από μια afrobeat μπάντα από το Μπενίν που λέγεται Orchestre Poly-Rythmo de Cotonou και φτιάχνει μουσική από την δεκαετία του ’60. Ο ρυθμός της κιθάρας είναι απίστευτος, αγγίζει την τελειότητα αν υπάρχει τέτοιο πράγμα. Σε παρασύρει σε ένα αποκομμένο από την πραγματικότητα ψυχεδελικό σύμπαν σαν να σταματάει ο χρόνος στα 5 περίπου λεπτά που διαρκεί.

«Είναι δύσκολο να πεις τι κάνει την αφρικανική μουσική τόσο ξεχωριστή. Τι κάνει ξεχωριστή κάθε μουσική που παίζεται κάπου; Μόνο το ότι παίζεται εκεί. Για μένα έχει να κάνει ότι τα πάντα στηρίζονται στον ρυθμό και λιγότερο στις αρμονίες. Είναι πιο χορευτική και με εκφράζει περισσότερο. Δεν υπάρχει ρεφρέν. Έχει μια πιο κυκλική δομή και μια υπνωτική χροιά που σπάνια συναντάς αλλού», λέει ο Samy Ben Redjeb που κρύβεται πίσω από το label Analog Africa. Με το label του έχει καταφέρει να κάνει γνωστή σε ένα ευρύτερο διεθνές κοινό μουσική που προέρχεται από τις χώρες της Αφρικανικής ηπείρου και που έβγαινε εκεί από το ’60 μέχρι και το ’80.

IMG_0571

Δεν μιλάμε για βαρετές έθνικ καταστάσεις τύπου Womad αλλά για μουσικές πολύχρωμες, με έντονο νοσταλγικό χαρακτήρα και πολύ όμορφες, ό,τι πρέπει για χορό και ξεφάντωμα. Πριν από μερικά χρόνια δεν θα μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου να μαγεύεται τόσο από αυτήν την αστείρευτη σκηνή που συνεχώς βγάζει μικρά μουσικά διαμάντια.

Το ίδιο μου αφηγείται και ο Samy: «Δεν άκουγα πάντοτε αφρικάνικα. Θυμάμαι ότι δοκίμαζα διαφορετικά είδη μουσικής. Άκουγα τα πάντα εκτός από μουσική από την Αφρική. Αυτό γινόταν επειδή είχα μια λανθασμένη εντύπωση για το συγκεκριμένο είδος. Όταν πήγα στην Σενεγάλη με εντυπωσίασε το γεγονός ότι δεν είχε καμία σχέση με αυτό που ξέραμε. Σήμερα ο κόσμος ακούει περισσότερο αφρικανική μουσική. Δεν είμαι μόνο εγώ που ασχολούμαι. Πριν από λίγο καιρό πίστευαν ότι ήταν μόνο φολκλορική μουσική. Τότε προωθούσαν την world μουσική, αλλά ήταν μόνο ένα συγκεκριμένο είδος που έβγαινε και πουλιόταν προς τα έξω και δεν ενδιέφερε κανέναν πραγματικά, εκτός και αν ήσουν τουρίστας και πήγαινες στην Κένυα. Ήταν πολύ tribal. Κομμάτια σαν το Hakuna Matata από το Lion King. Ήταν άγνωστο ότι έκαναν και μοντέρνα μουσική, πειραματική και underground. Η αλλαγή ήρθε με εταιρείες που προσπαθούσαν και προσπαθούν ακόμη να δημιουργήσουν μια σκηνή. Ξεκίνησαν να βγάζουν πράγματα από τα τέλη των ’90s, τις αρχές των ’00s από την σειρά Ethiopiques. Στην αρχή οι μεγάλες εταιρίες. Μετά είχες προσωπικές προσπάθειες, ανεξάρτητες. Έναν άνθρωπο που κυκλοφορούσε την μουσική που του άρεσε και προκαλούσε σούσουρο. Τώρα κάθε DJ βάζει τουλάχιστον ένα αφρικάνικο κομμάτι στο πρόγραμμά του, κάτι που δεν γινόταν παλιότερα. Κάποιος με ρώτησε μια φορά ποιο ήταν το όνομα της εταιρείας μου και του είπα «Analog Africa». Και μόνο το όνομα είναι αποκρουστικό για μερικούς, αλλά άμα τους δώσεις κάτι να ακούσουν, τα πάντα αλλάζουν, όλη η αντίληψή τους, και αυτό επειδή είναι καταπληκτική μουσική».

IMG_0593

Ο Samy έχει αφιερώσει τη ζωή του σε αυτήν την μουσική. Γεννήθηκε στην Τυνησία από μητέρα Γερμανίδα και πατέρα από την Τύνιδα. «Έμεινα και μεγάλωσα εκεί μέχρι να γίνω 17. Μετά οι γονείς μου χώρισαν και πήγα μαζί με την μητέρα μου στην Γερμανία για 3 χρόνια και από εκεί ξεκίνησα να ταξιδεύω στην Αφρική. Ταξιδεύαμε από μικροί επειδή ο πατέρας μου δούλευε σε ένα τουριστικό γραφείο και είναι κάτι που έχω κρατήσει μέχρι και σήμερα. Το πρώτο μου ταξίδι στην Αφρική ήταν στην Σενεγάλη και εκεί ξεκίνησε το πάθος μου με την αφρικανική μουσική. Ξεκίνησα να ακούω ό,τι άκουγε ο κόσμος εκεί. Δούλευα με Σενεγαλέζους και άκουγαν όλες τις θρυλικές κιθαριστικές μπάντες του τόπου τους που ήταν πολύ προχωρημένες και φουτουριστικές για την εποχή τους. Μετά την Σενεγάλη ήρθα στην Ελλάδα και έμεινα για δυο χρόνια. Δούλευα σε ένα καράβι σαν εκπαιδευτής καταδύσεων. Μετά πήγα στην Τουρκία, αλλά κάποια στιγμή αισθάνθηκα πολύ νοσταλγία και ήθελα να επιστρέψω στην Αφρική με κάθε τρόπο. Τότε γνώρισα ένα τύπο από την Σενεγάλη και του έλεγα πόσο ερωτευμένος ήμουν με τη χώρα του και μου είπε να κάνω αίτηση για δουλειά σε ένα ξενοδοχείο στο Kedougou, όπου δούλευε και αυτός. Και με δέχτηκαν και θυμάμαι ότι ο πρώτος άνθρωπος που είδα στην ρεσεψιόν μόλις πήγα εκεί ήταν αυτός και με φώναξε με το όνομά μου. Εγώ δεν θυμόμουν το δικό του, αλλά αυτό είναι κάτι συνηθισμένο στην Αφρική. Όταν πας εκεί ποτέ δεν ξεχνάνε το όνομά σου, ακόμη και όταν σε δουν για μια μόνο φορά. Ξέρουν ποιος είσαι και πάντοτε είναι κάτι που με εντυπωσιάζει. Την δεύτερη φορά που πήγα στην Σενεγάλη, η αφρικανική μουσική και συγκεκριμένα η μουσική από τη Νότιο Αφρική, με κέρδισε ολοκληρωτικά και με έπιασε μανία να ανακαλύψω περισσότερα πράγματα. Έτσι πήγα στην Νότιο Αφρική για να βρω δίσκους. Ξόδεψα όλα τα λεφτά που είχα μαζέψει έναν χρόνο από την δουλειά στο ξενοδοχείο σε δίσκους. Γύρισα στην Γερμανία και άνοιξα ένα δισκοπωλείο, αλλά άντεξα μόνο 8 μήνες. Μετά έκανα αίτηση για δουλειά στην Lufthansa επειδή ένας φίλος μου μού είπε ότι είναι το καλύτερο που μπορούσα να κάνω για να μαζέψω δίσκους και να ταξιδεύω φτηνά ταυτόχρονα. Όλοι γίνονται αεροσυνοδοί για τους λόγους τους. Εμένα ο δικός μου ήταν αυτός. Όταν ξεκίνησα να δουλεύω για την Lufthansa άρχισα να μαζεύω και μουσική πιο σοβαρά. Ακόμη και όταν δεν δούλευα σε κάποια πτήση, έβρισκα τρόπο να φέρνω δίσκους. Καμιά φορά ο αριθμός έφτανε στους 2000 δίσκους και πρέπει να έχω πάει στην Νιγηρία πάνω από 30 φορές.

IMG_0588

Την εταιρεία την ξεκίνησα αρχικά σαν χόμπι παράλληλα με την κανονική δουλειά μου. Μόλις είδα ότι μπορούσα να ζήσω από αυτό, πουλώντας δίσκους, παράτησα την Lufthansa και αφοσιώθηκα στην εταιρεία. Έβγαζα περισσότερα χρήματα. Φυσικά, οι πρώτοι δίσκοι που κυκλοφόρησα πήγαν άπατοι αλλά με οδήγησε το πάθος μου για την μουσική όχι τα λεφτά. Σήμερα έχω περίπου 20 κυκλοφορίες.

Έχω κάνει πολλά τρελά πράγματα για την συλλογή μου. Ετοίμαζα ένα άλμπουμ και ήθελα να το κυκλοφορήσω με ένα τραγούδι που δεν έβρισκα πουθενά εκείνο το διάστημα. Ταξίδεψα λοιπόν από την Γερμανία στην Γκάνα για να το ψάξω και ήμουν αποφασισμένος ότι δεν θα έφευγα από εκεί μέχρι να το βρω. Έβαλα μια αγγελία στην εφημερίδα ότι έψαχνα αυτό το συγκεκριμένο κομμάτι και μετά από δύο ημέρες μου τηλεφώνησε ένας τύπος που το είχε. Αν δεν το έβρισκα, δεν θα είχα κυκλοφορήσει τον δίσκο.

Οι μουσικοί από την Αφρική ξαφνιάζονται όταν έρχεται κάποιος μετά από 40 χρόνια και θέλει να κυκλοφορήσει την δουλειά τους. Ειδικά για κομμάτια που δεν είχαν κάνει καθόλου επιτυχία τότε. Καμιά φορά δεν τα θυμούνται καν. Όπως τα τραγούδια ενός μουσικού που τώρα κυκλοφορώ, του Verckys που υπέγραψε το συμβόλαιο χωρίς να θυμάται καν ότι τα κομμάτια είναι δικά του. Αισθάνονται πολύ περήφανοι που πρόκειται να βγουν προς τα έξω επειδή τις περισσότερες φορές είναι πολύ τοπικές παραγωγές και στην διάλεκτο που μιλάνε στην περιοχή που ζουν. Έτσι δεν πάνε σε άλλη χώρα, ή έστω πόλη, επειδή κανείς δεν θα καταλάβει την γλώσσα τους. Το να βγουν στην Ευρώπη είναι μεγάλη υπόθεση γι’ αυτούς.

Το Κονγκό είναι ίσως η χώρα που μπορεί να θεωρηθεί ότι βγάζει την ποπ μουσική της Αφρικής επειδή επηρέασε τις περισσότερες χώρες της ηπείρου. Ο τρόπος που παίζουν στον Κονγκό την κιθάρα είναι ο ίδιος που θα ακούσεις και σε όλες οι χώρες τριγύρω. Το Κονγκό ήταν επίσης η πρώτη χώρα που είχε ραδιοφωνικό σταθμό. Μάλιστα μια από τις πρώτες δισκογραφικές εταιρείες της χώρας, την Ngoma,  την είχαν Έλληνες και τα πρώτα τραγούδια που επηρέασαν εκεί τους μουσικούς, ήταν παλιά ελληνικά που τους έβαζαν να διασκευάζουν. Γενικά όμως οι επιρροές τους ήταν από την Κούβα, επειδή εκείνη την εποχή δεν μπορούσαν να παίξουν παραδοσιακή μουσική σε σύγχρονα όργανα και έπαιζαν σε αίθουσες χορού. Έτσι έπαιζαν τσατσά και μπολερό και η μόνη κοντινή μουσική στα δικά τους ήταν η κουβανέζικη. Ήταν τεράστια η επιρροή της ρούμπα. Έχουν μάλιστα και την δική τους κονγκολέζικη ρούμπα που απλώθηκε παντού».

Analog Africa

IMG_0567

O Samy θα παίξει την μουσική που λατρεύει απόψε στο Some Bizzare [Σοφοκλέους 7-9]. Μαζί του στα decks ο Αδαμάντιος Καφετζής της Teranga Beat.

Κείμενο: Μαρία Παππά
Φωτογραφίες: Πάρις Ταβιτιάν