Η εικαστικός Νἀνα Σαχίνη δημιουργεί αλλόκοτα σώματα που το μόνο που θέλουν είναι να αγαπηθούν.

Φωτο: Μάνος Χρυσοβέργης

Η Νάνα Σαχίνη είναι σύγχρονη Ελληνίδα εικαστικός. Σπούδασε στο Chelsea College of Art and Design στο Λονδίνο όπου έλαβε  μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στις καλές τέχνες. Κατέχει επίσης πτυχίο από τη Σχολή Καλών Τεχνών της Θεσσαλονίκης. Aσχολείται με τη γλυπτική, τις εγκαταστάσεις, το σχέδιο, φωτογραφία και περφόρμανς. Έχει λάβει μέρος σε ομαδικές εκθέσεις και project στην Ελλάδα, Μ. Βρετανία , Η.Π.Α., Γερμανία , Λίβανο, Κύπρο όπως: “Hypnos Project”, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών ιδρύματος Ωνάση, Αθήνα (2016), “Reverb: New Art from Greece”,  SMFA , Bοστώνη, Η.Π.Α., Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης/ Βiennale4 Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης (2014), Kunsthalle Αθήνα(2012) κ.α. Έχει παρουσιάσει ατομικές εκθέσεις στην a. antonopoulou.art gallery και στο Remap4, Αθήνα. Έργα της βρίσκονται στις συλλογές :  DDCollection- Δ. Δασκαλόπουλος, Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Φ. Κυριακοπούλου, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης κ.α Είναι ιδρυτικό μέλος των «KangarooCourt».

arippleonapond 2

Δημιουργείς γλυπτικές εγκαταστάσεις με παραδοσιακά γλυπτικά και ευτελή υλικά ή άχρηστα αντικείμενα. Τα υλικά σου είναι ετερόκλητα, όπως χαλκός, σαπούνια, σατέν υφάσματα, φιλμ από ταινίες, καλάμια, μονωτικά υλικά και άλλα.  Τα αντιλαμβάνεσαι ως υλικές παρουσίες στο χώρο, ως σώματα υλικά και πνευματικά; Με ποιο τρόπο τα έργα σου που είναι συνήθως ένα υβριδικό συνονθύλευμα άψυχων αντικειμένων καταφέρνουν να συνομιλήσουν και να συνδιαλλαγούν με το θεατή; Το δικό σου σώμα τι είδους σχέση αναπτύσσει μαζί τους;

Ξεκίνησα με ζωγραφική, αλλά ο χώρος ήταν πάντα πρόκληση. Ο κόσμος είναι γεμάτος ύλη, υλικά -αισθήσεις και ενέργεια συμπυκνωμένη. Αντιλαμβάνομαι τα έργα ως παρουσίες που φέρουν ιδιότητες με τον ίδιο τρόπο που ένα δέντρο, ένα σώμα είναι μια παρουσία. Η συνάντηση μαζί τους θα ήθελα να είναι φυσική και ταυτόχρονα περίπλοκη. Όπως συναντάμε ένα δέντρο και καλούμαστε να κάνουμε κάτι. Να το μυρίσεις, κοιτάξεις, θαυμάσεις, χρησιμοποιήσεις, αναλύσεις, να το ιεροποιήσεις, να του προσδώσεις ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά ή να το αποφύγεις, αδιαφορήσεις. O δημιουργός είναι και ο πρώτος θεατής. Σε αυτή τη διαδικασία συνάντησης με το έργο μου νιώθω ότι επικοινωνώ όταν με εκπλήσσει, με κάνει να (χαμο)γελάσω, να απορήσω, να αναρωτηθώ αν το έκανα εγώ. Αντίστοιχα το θεατή θα ήθελα να τον έλκει αρχικά, να τον «σαγηνεύει». Μένω όμως πάντα με την απορία, αν τελικά έχει συν-κινηθεί. Το σώμα μου αναπτύσσει μια ερωτική και μητρική σχέση με τα έργα. Οι έννοιες του πάθους, της εμμονής, της αγάπης και φροντίδας, της έγνοιας, της πάλης , της αγωνίας και του πόνου είναι εκεί σε όλη την διαδικασία. Μερικές φορές νιώθω αφελής που σκέφτομαι σαν παιδί που σχετίζεται με άψυχα αντικείμενα. Θέλω να εγγράφεται η σωματικότητα, η κίνηση. Να αντιλαμβάνεται ο θεατής πως μπορεί να κινήθηκε ένα σώμα που τα κατασκεύασε. Υπάρχει πάντα μια «χορογραφία» που εγγράφεται σε οποιοδήποτε αντικείμενο κατασκευάζει ένα σώμα.

Πολλά από τα υλικά που χρησιμοποιείς επαναλαμβάνονται στα έργα σου. Ο ρόλος και η χρήση τους αλλάζει κάθε φορά ανάλογα με τις προθέσεις σου, αναπτύσσουν τυχαίες μεταξύ τους σχέσεις και διαμορφώνονται αυτόνομα ή παραμένουν ως έχουν;  Τι είναι εν δυνάμει ο πηλός και τι μια σακούλα;

Τα υλικά-αντικείμενα κουβαλάνε ένα βάρος, μια ιστορία και την ίδια στιγμή μια εν δυνάμει αθωότητα και άπειρες πιθανότητες. Τα χρησιμοποιώ τόσο για το κυριολεκτικό όσο και για το μεταφορικό τους περιεχόμενο. Φορείς που αντανακλούν και διαβιβάζουν πληροφορίες και συναισθήματα για τον κόσμο και τους ανθρώπους. Μπορείς πάντα να τροποποιήσεις λίγο τον κόσμο των αντικειμένων γύρω σου, που είναι νομίζω και μια συμπεριφορά γλύπτη. Αν δεχτούμε ότι ερχόμαστε στον κόσμο χωρίς οδηγίες, εμείς τοποθετούμε στα πράγματα νοήματα και ιστορίες. Χρησιμοποιώ το ίδιο υλικό σε πολλά έργα με διαφορετικούς τρόπους, αλλά και σε έργα διαφορετικών μέσων. Αλάτι μέσα σε κουβέρτα σε ένα γλυπτό προφανώς είναι κάτι άλλο από αλάτι που σκανάρεται δίπλα σε κόκκινη μεμβράνη. Ενίοτε τα υλικά ψιθυρίζουν: «Πρόσεξες ότι εγώ ο πηλός κάθομαι στο λάστιχο;». Δε μπορώ ακριβώς να ορίσω σε ποιο σημείο αυτό συνάντησε εκείνο, αν το έκανα από καθαρή πρόθεση ή τυχαία. Γίνομαι μάρτυρας του συμβάντος και μπαίνω στη διαδικασία να δω πως μπορεί να προχωρήσει. Ο πηλός είναι χώμα, σώμα, δημιουργία, φύση, υγρασία, άγονη γη, βρωμιά, ανεξάντλητες φόρμες και χειρονομίες, κεραμικό. Μια σακούλα μπορεί να είναι σώμα, ασφυξία, μεμβράνη, μήτρα, εγκλεισμός, διαφάνεια, υγρασία, θολούρα.

 

salt 2

salt 1

Τα έργα σου εμπαίζουν με το κιτς και το γκροτέσκο με μια πρώτη ματιά παραφορτωμένα αλλά το τελικό αποτέλεσμα συμφωνεί και είναι απόλυτα υπολογισμένο. Ταυτόχρονα ελκυστικά και αποκρουστικά, αποκαλύπτουν και κρύβουν στοιχεία, φαίνονται οικεία με έναν ποπ χαρακτήρα και έντονα χρώματα, ωστόσο προϋποθέτουν να διαβαστούν για να κατανοηθούν. Αυτές οι αντιθέσεις προκύπτουν ασυνείδητα ή έχουν κάποιο σκοπό;

Όλο κάτι θέλω να βάλω παρορμητικά και όλο αφαιρώ. Η σχέση με το κιτς, το γκροτέσκο και το ποπ δεν είναι πρόθεση. Το τραγελαφικό και η υπερβολή βγαίνουν αβίαστα και υποσυνείδητα. Είναι αντιμετώπιση της σκληρής πραγματικότητας η διακωμώδηση.  Η μέθοδός μου είναι να θολώνω, να «βρωμίζω». Το θόλωμα προέρχεται από την έλλειψη πόρων, από το γεγονός ότι δουλεύω με ό,τι μπορώ και καλούμαι συνέχεια να επινοώ λύσεις τεχνικές. Θέλω όμως να νοθεύω και να νοθεύεται μέσω του έργου, η έννοια του καλού γούστου, που έχει κοινωνικοοικονομική χροιά και συνδέεται με τις εκάστοτε μόδες. Δουλεύω αρχικά με την διαίσθηση- αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει νόμους ή λογική. Απλά δεν γίνεται συνειδητά λόγος-σκέψη. Και έπειτα με την άρθρωση-κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ακόμα και αν μια πρώτη χειρονομία προκύψει ασυνείδητα και τυχαία, κατόπιν είτε θα την τονίσω και οριοθετήσω ή θα την απαλύνω, αφανίσω. Μπορεί να υπάρχει στα έργα πληθώρα αναφορών και συσχετισμών, αλλά δεν κρίνω απαραίτητο ο θεατής να τα γνωρίζει, διαβάσει για να τα κατανοήσει. Η απόλαυση του «βλέπω- αισθάνομαι» είναι ένα πρώτο μέσο κατανόησης. Οι αντιθέσεις και οι αντιφάσεις εκτός του ότι με γοητεύουν, συγκροτούν δίπολα «γείωσης-απογείωσης».Τι θα ήταν η μορφή χωρίς το άμορφο, το σκληρό χωρίς το μαλακό, οργανικότητα και γεωμετρία κτλ.

 

Φωτο: Μάνος Χρυσοβέργης

Η δουλειά σου είναι ποιητική και έχει μια ονειρική διάσταση, τόσο οι εγκαταστάσεις, οι περφόρμανς όσο και τα κείμενά σου. Τα έργα σου συνδέονται με την πραγματικότητα; Από που αντλείς έμπνευση; Στο έργο σου A ripple on a pond is one example(of wave machines) που παρουσιάστηκε στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στο πλαίσιο της έκθεσης Hypnos κάνεις αναφορές στην επιστήμη και την επιστημονική φαντασία, σε βιοπολιτικά ζητήματα και προσωπικά σου βιώματα, τον ύπνο και τη σωματικότητα.

Πάντα με συν-κινούσε η ποίηση και οι ποιητές.  Επιθυμούσα να μπορώ με λέξεις να προκαλέσω τόσες εγκεφαλικές, αισθησιακές εκρήξεις! Τελικά ερωτεύτηκα και είμαι 18 χρόνια με τον ποιητή Ιορδάνη Παπαδόπουλο. Διαβάζω ποίηση και επηρεάζει τον τρόπο «γραφής» μου, τον εικαστικό και σε δεύτερο επίπεδο τον γραπτό. Το να βάλεις κάποιες φόρμες, υλικά σε μια δομή είναι πολύ κοντά με το βάζω λέξεις σε μια συγκεκριμένη σειρά και δημιουργώ αισθήσεις, σκέψεις, μετατοπίσεις αντίληψης και πολυσημία. Η ονειρική διάσταση ίσως σχετίζεται με το ότι τα έργα ακροβατούν μεταιχμιακά από την πραγματικότητα στην ονειρική-εφιαλτική διάσταση και υπάρχουν σε ένα ρευστό ενδιάμεσο. Η πραγματικότητα είναι εκεί συγκεκαλυμμένη και ιδωμένη πλάγια, λοξά. Τροφοδοτεί την φαντασία άμεσα, την υπονομεύει, την σχολιάζει και αντιστρόφως. Σκάβω και χώνομαι στη ζωή (μου), στην ιστορία, στην επιστήμη, στην ιστορία των πραγμάτων και των ανθρώπων. Τα έργα είναι η σκιά αυτών των ανασκαφών, όχι η αντανάκλαση τους. Το παραπάνω έργο ήταν ήταν μια γλυπτική εγκατάσταση στην οποία ο θεατής (αν ήθελε) έμπαινε μέσα σε έναν θάλαμο-κούνια.  Ήταν εσωτερικά δουλεμένος με μαλακούς όγκους στους οποίους χαλάρωνε, κουλουριαζόταν και τους οποίους μπορούσε να ψηλαφίσει. Προσπάθησα να φανταστώ τις αισθήσεις στο εσωτερικό της μήτρας και να συνδέσω στοιχεία που ερεύνησα για τον ύπνο (κυριολεκτικά και μεταφορικά). Τα εγκεφαλικά κύματα κατά τη διάρκεια του ύπνου, η φόρμα τους (άτρακτος) που μοιάζει με μάτι, αιδοίο, η σχέση του ύπνου με την σωματικότητα και την αρχιτεκτονική κτλ.

arippleonapond 1

Στο έργο σου ‘I wanna be loved by you, 2018’ που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της έκθεσης το «Ημερολόγιο μιας μοδίστρας» σε επιμέλεια Εφης Φαλίδα στην γκαλερί aantonopoulouart, πώς συνδέεις τον τίτλο με την εγκατάσταση;

Ο τίτλος είναι από το γνωστό τραγούδι που έχει συνδεθεί με την εικόνα της Marilyn Monroe. Η έκθεση είχε εκκίνηση το πραγματικό ημερολόγιο μιας μοδίστρας στα τέλη του 50, στον οίκο Τσοπανέλη. Χρησιμοποίησα στοιχεία όπως τη φόρμα του σώματος της Marilyn, μια ανακατασκευή του χρυσού φουστανιού της κτλ., προσπαθώντας να κάνω μια σύνδεση του 50 και του τώρα που ήταν και είναι περίοδοι κρίσης για την Ελλάδα.   Κοιτώντας τότε και την σημερινή Ελλάδα ως ένα δοχείο της περιφέρειας που ανακατεύει ετερόκλητα υλικά, σκέφτηκα την επιστήμη του Φρανκενστάιν, την κλωνοποίηση, την πλαστική χειρουργική, τον κατακερματισμό και την συγχώνευση σωμάτων που οδηγεί σε τερατώδη υβρίδια, την επιθυμία και τη σεξουαλικότητα και πως όλα περιστρέφονται και συνομιλούν- ενίοτε καυγαδίζουν- με τη μόδα. Σκέφτηκα λοιπόν πως ένα τέτοιο αλλόκοτο σώμα/παρουσία το μόνο που θέλει τελικά είναι να αγαπηθεί!

I wanna be loved by you

Στο κείμενο που συνοδεύει το ίδιο έργο λες “ένα γύψινο μπουκάλι αρώματος προσπαθεί να παγώσει το άρωμα μιας εποχής”. Πώς διαχειρίζεσαι τη μνήμη και το χρόνο στα έργα σου; Προσπαθείς να τα παγώσεις και να τα διατηρήσεις ή να τα εξαγνίσεις μέσα από την τελετουργική διαδικασία παραγωγής του έργου;

Η μνήμη και ο χρόνος  είναι βασικά συστατικά της δημιουργικής διαδικασίας και άλλοτε τα σέβομαι, άλλοτε τα αντιμάχομαι- με νίκες και ήττες εκατέρωθεν. Ο χρόνος στο εργαστήριο κάνει τη μνήμη να θολώνει ή την εξάπτει και αυτό εγγράφεται στο εκάστοτε έργο. Η ύλη κουβαλάει μνήμη. Ο χρόνος χάνεται μέσα στη φροντίδα της ύλης. Σε κάθε έργο διακυβεύονται. Άλλοτε ο χρόνος εγγράφεται στην κίνηση και τις χειρονομίες, στη διαχείριση ενός υλικού, άλλοτε σαν να πάγωσε μια στιγμή οριακή, ένα στιγμιότυπο, άλλοτε η ύλη θυμάται την λανθασμένη συμπεριφορά απέναντί της και εκδικείται και άλλοτε ξεγελάω μνήμη και χρόνο ή συμμαχούμε! Υπάρχει μια γλυκιά συνωμοσία με τους καλλιτέχνες, τη μνήμη και τον χρόνο- μια σχέση όπως με τους σαμάνους, σαν να βρισκόμαστε σε μια μεταβαλλόμενη κατάσταση συνείδησης. ‘Η τουλάχιστον έτσι μπορώ να το περιγράψω στην υπερβολή του!

Ως γυναίκα και μητέρα η δουλειά σου έχει πολλές αναφορές στη θηλυκότητα και σε ζητήματα φύλου και σεξουαλικότητας, το μητρικό σώμα και τη σχέση μάνας-κόρης. Με ποιό τρόπο σε απασχολούν αυτές οι έννοιες/ σχέσεις; Σωματικά, υπαρξιακά, ηθικά, πολιτικά, ποιητικά ή φορμαλιστικά;

Πολύ νωρίς στη δουλειά μου (φοιτήτρια) εμφανίστηκαν ασυνείδητα «μοτίβα», φόρμες και έννοιες, που αφού επαναλήφθηκαν άρχισα να τις συνειδητοποιώ.  Ως αφόρμη μάλλον είχα την πολύ έντονη σχέση με τη μητέρα μου και κατ’ επέκταση με τον εαυτό μου και τους άλλους, και προφανώς το φύλο μου,  τη θηλυκότητα και τη σεξουαλικότητα.  Αντιλαμβάνομαι το σύνολο σώμα-φόρμα-ύπαρξη-ηθική-πολιτική-ποίηση ως ενιαίο και αδιαχώριστο, στο οποίο αν πειράξεις κάτι δημιουργεί αναταράξεις και στα υπόλοιπα.  Και το σώμα λειτουργεί έτσι. Η εγκυμονούσα, παράδειγμα, δεν είναι μόνο φόρμα συγκεκριμένη, είναι συναισθήματα και σκέψεις, είναι στάση ηθική,πολιτική και ποίηση – κυρίως! Όμως δεν με ενδιαφέρει αυτά τα στοιχεία να ορίζουν τη δουλειά μου ως θηλυκή ή ως φεμινιστική, παρόλο που με απασχολούν έντονα στην καθημερινότητα μου. Έχω άρνηση με τις ταμπέλες. Ας πούμε ότι η δουλειά μου εξετάζει στιγμές αβεβαιότητας και την πάλη του «εγώ-σώμα/εσύ-σώμα/αυτό-σώμα/ο Άλλος-σώμα» σε οριακές καταστάσεις και σε ένα διαρκές γίγνεσθαι.

Φωτο: Μάνος Χρυσοβέργης

Μια μητέρα εικαστικός σήμερα στην Ελλάδα έχει στήριξη από τους θεσμούς; Έχει χρόνο για να δημιουργεί και να μεγαλώνει το παιδί της χωρίς τη στήριξη ας πούμε οικογένειας ή συντρόφου;

Μια μητέρα σήμερα στην Ελλάδα η μόνη –ηθική, πρακτική, οικονομική, κοινωνική-στήριξη που μπορεί να έχει (αν είναι τυχερή) είναι από το οικογενειακό, φιλικό περιβάλλον. Τελεία και παύλα, δυστυχώς. Η εικαστικός μητέρα μπορεί να έχει και παραπάνω εμπόδια από το επαγγελματικό περιβάλλον, καθώς σε αυτή τη χώρα τώρα καταρρίπτεται το πρότυπο του άντρα καλλιτέχνη μποέμ, ελεύθερου από υποχρεώσεις. Προσωπικά, η μόνη ουσιαστική βοήθεια σε όλα τα επίπεδα προέρχεται από τον σύντροφό μου (μόνο που δεν θήλασε!).

Φωτο: Μάνος Χρυσοβέργης

Είσαι ένα από τα ιδρυτικά μέλη της καλλιτεχνικής ομάδας KangarooCourt που συστάθηκε το 2010, στη Θεσσαλονίκη, μαζί με τους: Δημήτρη Αμελαδιώτη, Σίμο Βέη, Φίλιππο Γκούντζο, Ελενα Κουκόλη, Ιορδάνη Παπαδόπουλο και Ιωάννα Στρατόγλου. Μίλησε μας για αυτήν. Ποιοί ήταν οι στόχοι όταν ξεκίνησε, τι την ενδιέφερε, σε τι στάδιο βρίσκεται τώρα;

Είμαστε μια παρέα που στόχο έχουμε την παρουσίαση δράσεων. Χρησιμοποιούμε διάφορα εκφραστικά μέσα(εικαστικά, λογοτεχνία, παραστατικές τέχνες,  μουσική) καθώς προερχόμαστε από αυτούς τους διαφορετικούς χώρους. Μας ενδιαφέρουν τα όρια της (ανα)παράστασης, ο αισθητικοποιημένος λόγος, το έλλογο σώμα, και ό,τι προκύπτει στη συνεύρεση τους, χρησιμοποιώντας δομές όχι απαραίτητα καλλιτεχνικές. Πήραμε το όνομά μας  από το Kangaroocourt, που σημαίνει το εκτός νόμου δικαστήριο που μπορεί να αποτελείται από ομάδες φυλακισμένων, εργατών σε απεργία κτλ προκειμένου να  λύσουν τις διαφορές μεταξύ τους. Μοιραία λοιπόν μας ενδιαφέρουν οι σχέσεις εξουσίας θεματικά και εννοιολογικά στη σχέση κοινού-δημιουργού. Το ότι προσπαθούμε να συνυπάρξουμε διαφορετικοί καλλιτέχνες με διαφορετικές μεθόδους  είναι μια μόνιμη διαπραγμάτευση ζητημάτων εξουσίας. Οι διαφορετικές μέθοδοι είναι ένας συγκρουσιακός παράγοντας, όμως ταυτόχρονα είναι δίαυλος επικοινωνίας και σίγουρα τροφοδοτεί και  τις προσωπικές μας δουλειές με νέους τρόπους σκέψης και επίλυσης προβλημάτων. Πριν λίγο διάστημα παρουσιάσαμε στη Θεσσαλονίκη μια περφόρμανς που συνομιλούσε και επένδυε το έργο ενός νέου μουσικοσυνθέτη. Ήταν ένα πείραμα και μια μεγάλη πρόκληση να συνυπάρχουμε επί σκηνής δουλεύοντας πάνω σε ένα έτοιμο μουσικό κομμάτι-υλικό. Επειδή ο καθένας μας έχει την προσωπική δουλειά του και είμαστε και σκορπισμένοι σε διαφορετικά μέρη, έχουμε αποφασίσει να δουλεύουμε σαν ομάδα όταν νιώθουμε ότι υπάρχει ανάγκη ή ενδιαφέρον να πούμε, κάνουμε κάτι. ‘Η ίσως όταν μας λείπει η μεταξύ μας επικοινωνία βρίσκουμε ως άλλοθι την επόμενη ιδέα που θα μας ενώσει σε αυτό το μοίρασμα!

nanasachini.blogspot.gr