Βρίσκω καταφύγιο χρόνια τώρα στην τέχνη του Χαδούλη και στα έργα του νιώθω ότι η ψυχή μου ξαποσταίνει. Επειδή όμως η φράση η «ψυχή ξαποσταίνει» ακούγεται σαν ποιητική μπαρούφα, θα πω ότι στα έργα του Χαδούλη το μάτι ξεκουράζεται, έρχεται το χρώμα και φτιάχνει τη διάθεση και μαζί και το συναίσθημα, και σε μια μέρα που είσαι στα πατώματα και όλα είναι γκρι, βλέπεις λίγο Χαδούλη και έρχεσαι στα ίσια σου. Για να μην κάνω λόγο για τις χαρούμενες μέρες που το έργο του μοιάζει σαν το σκάφανδρο για να δεις έναν πολύχρωμο βυθό.

Είδα την τελευταία του συλλογή « Rocks” στην Γκαλερί Σκουφά και θαύμασα τους βράχους του που είναι σαν «βράχινα» ηλιοβασιλέματα. Έχουν θάρρος, στέκονται έτσι αγέρωχοι σαν «σάρκινοι φρουροί» και μου θυμίζουν τον εσωτερικό σκελετό και ότι μπορώ να σταθώ και εγώ ορθή και ακέραια, αν το θελήσω.

_DSC7342 _DSC7334 _DSC7315 _DSC7298

Συναντιόμαστε στο όμορφο και παρεΐστικό Capanna που ξέρει να φτιάχνει τη πίτσα σωστά, και πάνω στο Pane vino προσπαθώ να μάθω όσα πιο πολλά μπορώ για τη ζωή του και τα γενναία του χρώματα. Μου μιλάει και οι ώρες περνούν και όταν κοιτάω το ρολόι έχουν περάσει τρεις ώρες που φάνηκαν σαν μισή. Κερδισμένος χρόνος .Τι να λέμε τώρα; Διαθέτει έμφυτο το ταλέντο του ζην, έχει μια σαρωτική χαρά ζωής μια εντελώς νεανική ματιά και όλη αυτή η υπερχείλιση, η όρεξη και η αισιοδοξία με παρασύρει και θέλω να κάνω πράγματα. Ζητώ ένα χαρτί και ενώ μιλάμε το μουτζουρώνω. Τον παρατηρώ και τελικά ο Χαδούλης είναι τα χρώματα που χρησιμοποιεί. Αυτά τα χρώματα τα έχει εντός του (δεύτερη ποιητική μπαρούφα) αλλά έτσι είναι, ένας πολύχρωμος άνθρωπος, που ακόμα και τα αταξινόμητα της ζωής τα έχει σε κοινή θέα και συνυπάρχουν αρμονικά με αυτό που είναι. Αρνείται να δει τα πράγματα απαισιόδοξα, αρνείται να γονατίσει.

Και η κρίση; τον επαναφέρω Ο ΕΝΦΙΑ; Λέω κακές λέξεις μήπως τον δω να σκοτεινιάζει. «Οι καλλιτέχνες, είμαστε πάντα σε κρίση. Η κρίση έχει φέρει ανακατατάξεις, σαφώς έχουν αλλάξει τα πράγματα, αλλά τα πράγματα είναι για να αλλάζουν. Οι περασμένες γενιές πέρασαν πόλεμο, κατοχή, φτώχια και επιβίωσαν. Είμαστε μια κακομαθημένη γενιά που αρνείται να ενηλικιωθεί και θέλει τις ευκολίες της, Τις ίδιες ευκολίες που την έφεραν σε αδιέξοδο». «Τα λες αυτά γιατί ακόμα πουλάς», του λέω και προσπαθώ να του βγω με οφσάιντ. «Πουλάω, αλλά έχει χρειαστεί να βάλω νερό στο κρασί μου , δεν κάνω εκπτώσεις στη τέχνη μου αλλά έχω αποδεχτεί μια καινούργιά κατάσταση πραγμάτων, τίποτα δεν έρχεται εύκολα. Σιχαίνομαι όμως τη γκρίνια. Είναι φυσικό να έχω και εγώ τις ανησυχίες μου, αν όλα θα είναι καλά στο μέλλον, αν θα μπορώ να ζω από τη ζωγραφική και να μπορώ να διασφαλίσω τα προς το ζην για μένα και τα παιδιά μου,. Προσπαθώ όμως να επιβληθώ στις βλαβερές σκέψεις. Ποτέ δεν είχα μεγάλες απαιτήσεις, ούτε παράλογα έξοδα. Το μέλλον δεν μας ανήκει, άρα γιατί να μας αγχώνει; Είναι πιο θεμιτό να είμαστε συγκεντρωμένοι στο εδώ και τώρα. Ζω τη ζωή που θέλω να ζω και μέχρι στιγμής τα πράγματα κυλάνε καλά».

_DSC7280 _DSC7297 _DSC7296 _DSC7284 _DSC7281

Τον ρωτάω για τα χρόνια στο Παρίσι που ήταν το «τσικό» του Φασιανού και τον είχε ξεχωρίσει από πολύ νωρίς, όταν ήταν μόλις δεκαεννιά χρονών. «Δεν ξέρω αν με είχε ξεχωρίσει όπως το λες. Μια παρέα είμαστε όλοι. Αν διέκρινε κάτι στη δουλεία μου ήταν για μένα κίνητρο εκείνα τα χρόνια να προσπαθήσω ακόμα πιο πολύ, αλλά η τέχνη ήταν για μένα πάντα ήταν κάτι απέραντα φυσικό.» Ναι, αλλά σε πήρε και βοηθό στις Όρνιθες, σε στήριζε, κάνατε μαζί δουλειές « Μα ναι, μεγάλος δάσκαλος, μεγάλα και τα μαθήματα και το κέρδος δίπλα του».
«Σου έδωσε μια γερή ώθηση», επιμένω. «Αν με ρωτάς αν θεωρώ το εαυτό μου τυχερό, θα απαντήσω ότι νιώθω ευγνωμοσύνη για το πώς έχουν έρθει τα πράγματα. Αλλά δουλεύω πάνω στην αισιοδοξία μου, δεν είμαι ο άνθρωπος που θα κάνω την τρίχα τριχιά. Αφήνω πολλά πράγματα να πέφτουν σκόπιμα κάτω». Όση ώρα μου μιλάει με πείθει για αυτή την απέραντη πηγή γαλήνης και όλα τα κάνει να φαίνονται φυσικά, όπως η αλυσίδα τις ζωής. Τον τσιγκλάω όμως ακόμα λίγο, μήπως τον δω λίγο να εκνευρίζεται και βγάλω τον Mr Hyde από μέσα του. «Είσαι όμως και το χαϊδεμένο παιδί στην τέχνη. Από την πρώτη έκθεσή σου στο Αγκάθι το ’91 με εισαγωγή Φασιανού όλοι σε περίμεναν με διθυράμβους». « Είχα ήδη εκθέσει και στο Παρίσι σε ομαδικές εκθέσεις. Ναι, δεν περίμενα ότι θα ξεπουλούσα στο Αγκάθι, αλλά δεν ζωγραφίζεις με άξονα τι θα πουλήσεις. Δες τον Βαν Γκογκ και άλλους τόσους, δεν έκαναν τέχνη για το τι θα πουλήσουν, κάνεις τέχνη γιατί δεν μπορείς να κάνεις αλλιώς. Για μένα δεν υπάρχει άλλος δρόμος, άλλο τρόπος. Είμαι άρρηκτα δεμένος με τη ζωγραφική. Μπορώ να πω με σιγουριά ότι είναι όλη μου η ζωή».

Τον ρωτάω πιο είναι το πιο μεγάλο διάστημα που δεν έχει ζωγραφίσει. «Να μην σχεδιάσω καν; ούτε πάνω στο τραπεζομάντηλο; Ποτέ!» λέει κατηγορηματικά.

Συζητάμε λίγο για τους εμπορικούς ζωγράφους, τις χάι γκαλερί και τους πιο μοντέρνους της τέχνης. «Εγώ δεν ακολουθώ μια γκαλερί αλλά τον άνθρωπο που έχει την γκαλερί. Έτσι χτίζεται η σχέση. Οι γκαλερί δεν είναι παρά οι άνθρωποι που τις δημιουργούν. Τι να σου πω τώρα;  Breeder’s ή γκαλερί Σκουφά; Θεωρώ αυτές τις διαχωριστικές γραμμές πολύ περιοριστικές, αλλά είμαστε και μια χώρα που τώρα δειλά-δειλά το ψάχνουμε στην τέχνη. Δεν έχω να αποδείξω τίποτα σε κανέναν, πιστεύω ότι  είναι καλό να δείχνει ένας καλλιτέχνης  και σε άλλο κοινό τη δουλειά του ε αλλά αν αυτό δεν είναι εφικτό δεν πειράζει κιόλας, τίποτα δεν σταματά την ίδια την δημιουργία».

«Σε εκνευρίζουν οι νεόπλουτοι που ζητούν έργα ανάλογα με τις διαστάσεις πάνω από το τζάκι τους;».
«Όχι δεν με ενοχλεί τίποτα. Οι περισσότεροι, ακόμα και οι συλλέκτες, είναι συχνά αδαείς με την τέχνη. Ευτράπελα συμβαίνουν συχνά. Μια φορά μου είχαν ζητήσει να ζωγραφίσω ένα βουνό και μετά δεν το ήθελαν γιατί ήταν μωβ, και τα βουνά στο μυαλό τους δεν είναι μωβ .Τους είπα ότι αν κάθονταν μια μέρα και παρατηρούσαν ένα βουνό, κάποια στιγμή με το φως στη δύση θα φαινόταν μωβ. Ψιλά γράμματα. Θέλω να πω οι άνθρωποι πάντα θα λένε τα δικά τους, μπορεί να έχουν μια πολύ συγκεκριμένη εικόνα και να μην μπορούν να ξεφύγουν από αυτή, αλλά η τέχνη πάντα επιμένει και τολμά».

_DSC7252

«Σε πείσμα των συντηρητικών εσύ θα ζωγράφιζες μωβ, ακόμα και μωβ βράχους;». «Τι έχει το μωβ; Αγαπημένο χρώμα». Τον ρωτάω για το πιο ωραίο των χρωμάτων και δεν μπορεί να διαλέξει ένα. «Είναι σαν μια γυναίκα, δεν μπορείς να εξηγήσεις γιατί σ’ αρέσει αυτή πιο πολύ από κάποια άλλη. Έτσι και το χρώμα. Σ’ αρέσει η πανδαισία, η μονοχρωμία, το πορτοκαλί σήμερα και αύριο το μωβ».

Μ’ αρέσει ο Χαδούλης γιατί σαν την ουρά του άλογου δεν κάθεται σε ησυχία και όλο δημιουργεί. Ο ίδιος θεωρεί ότι έχει μια ευκολία και ότι δεν νιώθει την ανάγκη να δικαιολογηθεί για αυτό. «Άλλος κάνει να τελειώσει ένα έργο ένα μήνα, άλλος πέντε χρόνια, άλλος σε μια μέρα. Τι σημασία έχει; Άλλωστε όλα ωριμάζουν μέσα μας και βρίσκουν τη στιγμή τους». Κάποια στιγμή είχα ζητήσει στο Πικάσο να κάνει ένα σχέδιο το κάνε σε χρόνο ντετέ και όταν άκουσε η ενδιαφερόμενη το ποσό της φάνηκε αστονομικό και του είπε  μα σας πήρε πέντε λεπτά και εκείνος απάντησε πενήντα χρόνια και πέντε λεπτά. Αυτή η απάντηση με καλύπτει

Το χέρι του τρέχει το ίδιο γρήγορα με το μυαλό του. Η κρίση τον έχει και αυτόν χτυπήσει, αλλά δεν νιώθει κεραυνοβολημένος. Νιώθει ότι είναι ευκαιρια, για να ανακαλύψεις τον άλλο τρόπο να βλέπεις τα πράγματα, όπως έλεγε η Έμιλυ Ντίκινσον.

Επόμενα σχέδια; «Πολλά. Όλο ζωγραφίζω, συνέχεια κάτι κάνω, όμως όπως και αυτοί οι βράχοι δεν κάνω μια έκθεση με σκεπτικό θα βγουν οι βράχοι. Εκ των υστέρων προκύπτει. Όταν δω φερ’ ειπείν ότι μαζεύτηκαν πολλοί βράχοι, σκέφτομαι την έκθεση».

«Σ’ αρέσει να εξηγείς την τέχνη σου; Αυτό το τι θέλει να πει ο ποιητής, ο ζωγράφος;». «Ε, όχι, ό,τι έχεις να πεις το λες συνήθως με τη δουλειά σου».
«Και μετά ο καθένας λέει το μακρύ και το κοντό του;». «Και αυτό γούστο έχει, να βλέπεις την άλλη προοπτική».

«Και ο έρωτας;», τον ρωτάω στο ξεκούδουνο, σχεδόν τον αιφνιδιάζω. «Ο έρωτας τι;».
«Θες να υπάρχει στη ζωή σου;». «Φυσικά, ποιος δεν θέλει; Για αυτόν γίνονται όλα».
«Και ο ερωτικός πόνος;». «Τι να κάνουμε; Θα έρθει, θα περάσει, θα μπούμε πάλι στο παιχνίδι».
«Και αν μας ρημάξει;». «Θα μας ξε-ρημάξει. Αργά η γρήγορα».
«Εσένα τι σε βοηθά να επουλώνεις τις πληγές;». «Η ζωγραφική» «Μα δεν είναι μοναχική δουλειά;». «Ναι, για αυτό μ’ αρέσει. Είναι μοναχική, αλλά έχει και ταξίδι. Σαν να κάνεις ένα ταξίδι με τον εαυτό σου και είσαι επαρκής και όταν κουράζεσαι βγαίνεις πάλι έξω στον κόσμο και μαζεύεις εικόνες, ιστορίες, αγάπες».

_DSC7271 _DSC7266

Τον αφήνω και μου έχει φτιάξει τη διάθεση. Χαδούλη δαγκωτό. Αρχίζω να κάνω οικονομίες, θα αγοράσω ένα πήλινο γουρουνάκι, θα το σπάσω μετά από πολλά χρόνια, και ίσως να αποκτήσω κάποτε ένα έργο του. Θα το κοιτάω και θα θυμάμαι όλη την συμπυκνωμένη αισιοδοξία αυτού του ανθισμένου ανθρώπου που μοσχοβολά χρώμα (τρίτη και μεγαλύτερη ποιητική μπαρούφα). Τέλος.

Skoufa Galley, “Rocks από 13 Νοεμβρίου μέχρι 6 Δεκεμβρίου

 

Κείμενο: Τζούλη Αγοράκη
Φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Παπαδούκας