Ο Peter Strickland έχει σχεδόν έτοιμη τη νέα του ταινία. Έχει τίτλο The Duke of Burgundy. Μαζί με τον Ben Wheatley αποτελουν το νέο αίμα του αγγλικού «weird» κινηματογράφου. Φτιάχνουν ένα σινεμά τόσο ιδιοσυγκρασικό που είναι δύσκολο να το περιγράψεις. Είναι γεμάτο εκπλήξεις και θαύματα και δεν υπακούει κανέναν φιλμικό κανόνα. Αυτό που συναρπάζει στην κινηματογραφική πορεία του Strickland είναι η εμμονή του να κάνει κινηματογράφο. Την ίδια εμμονή έχει και με την μουσική. Ασχολείται και πειραματίζεται εδώ και αρκετά χρόνια και ποστάρει τα νέα του στο μουσικό μπλογκ του.

Με την πρώτη του ταινία, ο Strickland πέτυχε έναν πραγματικό άθλο. Το Katalin Varga πήρε διθυραμβικές κριτικές και η Guardian τον βάφτισε έναν από τους τελευταίους ανεξάρτητους σκηνοθέτες. Το δεύτερο του φιλμ Berberian Sound Studio που αφορά τις ιταλικές ταινίες τρόμου της δεκαετίας του ’70 θεωρήθηκε με διαφορά από τις καλύτερες βρετανικές ταινίες του 2012, μαζεύοντας ένα σωρό βραβεία. Ο ίδιος όπως εξομολογήθηκε πριν από ένα χρόνο ακόμη αισθάνεται ανασφάλεια για το αν θα μπορεί να εξασκεί το αγαπημένο του επάγγελμα στο μέλλον, αλλά η τρίτη του ταινία είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο. Αυτή την φορά διαπραγματεύεται την παράξενη σχέση δύο γυναικών.

15 DSC_7837 Peter Strickland

«Γεννήθηκα στο Reading της Αγγλίας και αυτό ήταν πριν από πολύ καιρό, το 1973. Νομίζω ότι τα πρώτα χρόνια της ζωής μου είναι τελείως άσχετα, οπότε ας περάσουμε στα επόμενα 20. Ξεκίνησα να κάνω ταινίες το 1990 όταν αγόρασα την πρώτη μου Super8 κάμερα, αλλά τότε απλά προσπαθούσα να δω πώς λειτουργεί και δεν έκανα και πολλά με δαύτην. Τις πρώτες μου σοβαρές δουλειές τις έκανα το 1992. Ήταν πολύ φτηνά φιλμ μικρού μήκους. Μερικές φορές δεν είχαν ηθοποιούς, ήταν αρκετά αφηρημένα πράγματα. Τελικά έφτιαξα το πρώτο μου φιλμ στα 16mm. Ήταν κι αυτό μικρού μήκους και το ονόμασα «Bubblegum». Το γυρίσαμε στην Νέα Υόρκη το 1995, με δύο ηθοποιούς που μού άρεσαν πολύ. Η μία ήταν η Holly Woodlawn. Είχε παίξει σε ένα από τα αγαπημένα μου φιλμ όλων των εποχών, το «Trash» του Paul Morrissey. Ο άλλος ήταν ο Nick Zedd. Είναι πιο γνωστός σαν σκηνοθέτης, παρά σαν ηθοποιός. Άνοιξε με κάποιο τρόπο το δρόμο για μένα. Ξεκίνησε να παίζεται σε φεστιβάλ όπως του Βερολίνου και του Εδιμβούργου. Νομίζω ότι όταν είσαι παιδί, θέλεις να γίνεις τα πάντα. Θέλεις να γίνεις αστροναύτης ή ποπ σταρ. Δεν έβλεπα και πολύ στα σοβαρά την σκηνοθεσία.  Τουλάχιστον μέχρι να γίνω 16 χρονών, πίσω στο 1990, που ήταν πια ξεκάθαρο στο μυαλό μου ότι ήθελα να γίνω σκηνοθέτης. Ήταν η δουλειά που με συγκινούσε περισσότερο. Συνέδεσα το πτυχίο μου με την ηθοποιία. Δεν ήθελα ποτέ πραγματικά να γίνω ηθοποιός, αλλά σπούδασα ηθοποιία επειδή πάντοτε ήθελα να μάθω πώς είναι να είσαι ηθοποιός, να δω πώς είναι τα πράγματα από την πλευρά τους. Έχει περάσει τόσος καιρός από τότε που έχω ξεχάσει πώς ήταν. Τώρα αντιμετωπίζω το ίδιο πρόβλημα στις ταινίες. Δεν ξέρω πώς είναι γι’ αυτούς.

IMG_1650

Οι επιρροές μου πέρασαν από διαφορετικά στάδια. Το 1990 ο Lynch ήταν ο ήρωάς μου. Οι ταινίες του ήταν οι πρώτες που είδα και είχαν ένα πιο προσωπικό χαρακτήρα. Πριν έβλεπα μόνο μεγάλα Χολιγουντιανά φιλμ. Άρχισα να βλέπω Tarkovsky, Welles, Herzog, Fassbinder και μετά τον ανεξάρτητο Αμερικάνικο κινηματογράφο που αποτέλεσε μεγάλη επιρροή. Ταινίες του Stan Brakhage και του Kenneth Anger. Πριν το ίντερνετ και το youtube δεν μπορούσες να βρεις αυτές τις ταινίες, μόνο διάβαζες κάπου γι’ αυτές. Μού πήρε χρόνια και χρόνια για να τις δω. Σήμερα όταν συναντάς κόσμο και μιλάτε για ταινίες, όλα είναι τόσο άμεσα. Μπορείς να πας σπίτι σου και να τις βρεις το ίδιο βράδυ που είναι φοβερό, αλλά μου λείπει αυτή η αίσθηση αναμονής όταν περίμενες για μια ταινία ή ένα άλμπουμ και όταν περίμενες προσπαθούσες να φανταστείς πώς θα ήταν. Ήταν κάτι πολύ δυνατό για μένα όταν ήμουν νεότερος.

unnamed

Το 2003 ξεκίνησα να περιστρέφω την ιδέα ενός σεναρίου στο μυαλό μου, αλλά δεν το πήρα στα σοβαρά μέχρι το 2004. Σκέφτηκα πως ίσως θα μπορούσα να το κάνω. Κληρονόμησα μερικά χρήματα από τον θείο μου, γύρω στα 30.000 ευρώ.  Όλοι μου έλεγαν «είναι ακατόρθωτο! Δεν μπορείς να γυρίσεις μια ταινία με τόσα λεφτά». Την ίδια στιγμή δεν είχα άλλη επιλογή, ήταν τα μόνα λεφτά που είχα και έφτιαχνα ταινίες από το 1992. Έστελνα σενάρια και μου τα απέρριπταν. Μερικές φορές δεν τα απέρριπταν καν. Στέλνεις σενάρια και δεν παίρνεις καμία απάντηση.  Έτσι, σκέφτεσαι, ας το κάνω μόνος μου και αν αποτύχω, απέτυχα. Ο πειρασμός από την άλλη ήταν να πάρω ένα δάνειο από μια τράπεζα για να αγοράσω ένα διαμέρισμα   -γιατί δεν αγοράζεις ούτε διαμέρισμα στην Αγγλία με 30.000 ευρώ– αλλά συνέχεια σκεφτόμουν «κι αν τα κατάφερνα;» Δεν ήθελα να περάσω το υπόλοιπο της ζωής μου με αυτό το αν να με βασανίζει.  Εκείνη την εποχή πήγαινα στην Ρουμανία συχνά για δουλειές σε μια περιοχή δίπλα ακριβώς από την Ουγγαρία. Δεν ήταν πολύ ακριβά να μπεις σε ένα τραίνο και να πας. Έτσι πήγα και σιγά-σιγά γνώρισα ανθρώπους εκεί και όλα έγιναν σε ένα πολύ τοπικό επίπεδο. Όταν πας σε μια χώρα, μπορείς να προσλάβεις μια υπηρεσία για να αναλάβει την συμπαραγωγή. Δεν είχα τέτοια επιλογή επειδή δεν γνώριζα κανέναν και δεν είχα τα λεφτά να το κάνω. Ήταν καταπληκτικό το τι μπορείς να κάνεις μόνο με τους φίλους σου που δεν ανήκουν στην κινηματογραφική βιομηχανία. Τα περισσότερα πράγματα είναι απλά κοινή λογική. Το πλεονέκτημα όταν δουλεύεις με άτομα που είναι ντόπιοι είναι πως γνωρίζουν καλά την περιοχή και ξέρουν πώς να αντιμετωπίζουν τους κατοίκους. Για 2 χρόνια περίπου έψαχνα μια ομάδα τέτοιων ανθρώπων. Τα πάντα έγιναν αμέσως. Το γύρισμα κράτησε 17 μέρες. Ήταν δύσκολα, αλλά τίποτα ασυνήθιστο. Ο εφιάλτης ήρθε αργότερα, στην διάρκεια της post-production, επειδή μου τελείωσαν τα λεφτά. Όλο το εγχείρημα κατέρρευσε. Μου πήρε δυόμισι χρόνια να τελειώσω το φιλμ, αλλά τελικά τα κατάφερα κάπως. Δεν θα έλεγα ότι ήταν το πιο επικίνδυνο πράγμα που έκανα. Σίγουρα ήταν το πιο ηλίθιο, αλλά ήταν ωραία.

Berberian-Sound-Studio

Η λέξη «ανεξάρτητος» έχει μπασταρδευτεί πολύ τα τελευταία 20 χρόνια. Είναι πιθανό να είσαι ανεξάρτητος, αλλά προφανώς χρειάζεσαι λεφτά. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος και όλα εξαρτούνται από τις επιλογές σου. Μετά την επιτυχία της Katalin Varga, αρκετός κόσμος με πλησίαζε και μου έλεγαν ότι θέλουν να κάνουν μια ταινία, αλλά δεν ήξεραν τι να κάνουν. Έτσι τους ρωτούσα, «Έχετε κάποιο σπίτι; Πουλήστε το! Αυτό έκανα». Τεχνικά δεν είχα σπίτι, αλλά ούτε και αγόρασα. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν λεφτά, αλλά είναι ιδιοκτήτες του σπιτιού που μένουν. Αν είχα μια κρυστάλλινη σφαίρα το 2006 που θα μου έλεγε ότι όλα θα πάνε καλά και ότι με αυτό το φιλμ θα έκανα και άλλα φιλμ, τότε θα πήγαινα στην τράπεζα να δανειστώ λεφτά για να το κάνω. Έτσι, ο καθένας θα μπορούσε να το κάνει. Το θέμα είναι ότι δεν ξέρεις τι θα γίνει και είναι τρομακτικό. Για δυόμιση χρόνια πίστευα ότι ξόδεψα τσάμπα όλα μου τα λεφτά. Δεν μου έμεινε τίποτα και κατέληξα να μένω στο σπίτι των γονιών μου. Βέβαια, όλα εξαρτώνται από το τι σημαίνει αυτό για σένα. Αν σημαίνει τόσα πολλά, παίρνεις το ρίσκο. Δεν θα κριτίκαρα ποτέ κανέναν που δεν θα το έκανε, αλλά μερικοί από αυτούς που με ρωτούσαν είχαν ακριβά αυτοκίνητα και διάφορα. Ε, λοιπόν πούλα το αμάξι σου, αγόρασε ένα ποδήλατο και φτιάξε μια ταινία με αυτά τα χρήματα. Αυτό που λέω είναι ότι είναι πιθανό, απλά πρέπει να αγνοήσεις ό,τι έχεις διδαχθεί και να ξεκινήσεις από το μηδέν. Μπορείς να ξαναγράψεις το σενάριο σύμφωνα με το budget. Σήμερα είναι πιο φτηνά από όταν εμείς κάναμε την ταινία και υπάρχουν πολλοί σκηνοθέτες σαν και μένα που το έχουν κάνει με λιγότερα λεφτά, όπως ο Robert Rodriguez με το El Mariachi ή ο Shane Meadows με την πρώτη του ταινία. Κάθε χρόνο βλέπεις μια ταινία που γίνεται χωρίς λεφτά από τα στούντιο.

Ήμουν εξαιρετικά τυχερός. Δεν πιστεύω ότι η τύχη είναι κάτι θεόσταλτο. Έχει σχέση και με την σκληρή δουλειά, αλλά η σκληρή δουλειά δεν πρόκειται απαραίτητα να σου εξασφαλίσει αυτό που αναζητάς. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν προσπαθούν καθόλου και έχουν καλή τύχη. Όταν γνωρίζεις στελέχη της βιομηχανίας του κινηματογράφου και βλέπεις πόσα πολλά πρότζεκτ έχουν και τα σενάρια που πρέπει να διαβάσουν, τότε συνειδητοποιείς ότι ο παράγοντας τύχη παίζει μεγάλο ρόλο. Το ίδιο συμβαίνει με το κοινό. Κανείς δεν ξέρει πώς θα αντιδράσουν οι θεατές. Και φυσικά, τα φεστιβάλ. Έχω δει καταπληκτικά φιλμ σε φεστιβάλ που δεν έχουν τελικά διανομή.

Στο Berberian Sound Studio δεν θα έλεγα ότι είχα περισσότερη ελευθερία στην ταινία, λόγω χρημάτων πάλι. Πρέπει να περάσεις από την διαδικασία που περνάνε όλοι οι Βρετανοί κινηματογραφιστές. Οι παραγωγοί θέλουν να ακουστούν οι φωνές τους και είναι κατανοητό. Βέβαια το τελικό cut είναι πάλι δικό μου, αλλά δεν μπορώ να το κάνω απολύτως μόνος μου, πρέπει να εξηγήσω για ποιο λόγο το θέλω έτσι.
Η μητέρα μου είναι Ελληνίδα. Αισθάνομαι λίγο στεναχωρημένος που τα ελληνικά μου έχουν εξανεμιστεί με τα χρόνια και τώρα πρέπει να κάνω μαθήματα για να τα θυμηθώ. Έχω καιρό να έρθω στην Ελλάδα. Μεγάλωσα με ελληνικό φαγητό και μου λείπει πολύ. Δεν ξέρετε πόσο τυχεροί είστε. Η ελληνική κουζίνα είναι η καλύτερη της Ευρώπης. Για σας είναι εκεί κάθε μέρα. Δεν μπορείς να βρεις ελληνικό φαγητό σε όλα τα μέρος. Αυτό το γιαούρτι στο τζατζίκι, δεν μπορείς να το βρεις πουθενά, πάντα έχεις αυτό το greek style γιαούρτι που δεν είναι στην πραγματικότητα σαν το ελληνικό γιαούρτι. Δεν βρίσκεις π.χ. τις ίδιες μελιτζάνες.

Berberian-Sound-Studio

Δεν χάνω λεφτά πια, αλλά οι άνθρωποι ξαφνιάζονται όταν μαθαίνουν πόσο λίγα λεφτά βγάζουν οι κινηματογραφιστές. Μπορώ να βγάλω περισσότερα λεφτά αν δουλέψω σε κάποιο γραφείο ή στο σουπερμάρκετ. Από την άλλη, προτιμώ αυτή τη δουλειά από τη δουλειά γραφείου. Τα λεφτά δεν είναι όπως παλιά. Ακόμη και αν το φιλμ πάει καλά, δεν βλέπεις λεφτά να γυρνάνε σε σένα. Την αγαπάω όμως αυτή τη δουλειά και το θεωρώ μεγάλο προνόμιο το ότι έχω την δυνατότητα να την κάνω. Μου πήρε 17 χρόνια για να πω ότι όντως αυτό είναι το επάγγελμα μου. Την ίδια στιγμή είναι κάτι απρόβλεπτο, επειδή δεν ξέρεις για πόσο καιρό θα μπορείς να δουλεύεις. Πολλά εξαρτώνται από τη βιομηχανία και την τύχη. Αν και δεν πρέπει να παραπονιέμαι καθόλου. Θα δείξει. Αν συνεχιστεί έτσι, τότε είμαι ένας πάρα πολύ τυχερός άνθρωπος.

Το Duke of Burgundy βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της post-production αλλά σύντομα θα κάνει την εμφάνιση του σε κάποιο μεγάλο φεστιβάλ.

Συνέντευξη: Μαρία Παππά