Ο Παύλος είναι μια θαλάσσια χελώνα που βρέθηκε το 2011 στον Αμβρακικό με ένα καρφί στο κεφάλι του. Περίπου 50 άνθρωποι έχουν βρεθεί στην ζωή του σε όλη αυτή την διαδρομή, από την μεταφορά, στο χειρουργείο, στην ανάρρωση και σήμερα την απελευθέρωσή του στην θάλασσα. «Ήταν ένας από τους τυχερούς», μας λένε οι άνθρωποι του κέντρου διάσωσης.

Ο ΑΡΧΕΛΩΝ ξεκίνησε το έργο του το 1983 από τον κύριο και την κυρία Μαργαριτούλη. Από τότε έχει βοηθήσει στην διάσωση, περίθαλψη και διατήρηση του πληθυσμού του σπάνιου είδους της καρέτα-καρέτα. Μιλήσαμε με τους εθελοντές του κέντρου διάσωσης στην Γλυφάδα, αλλά και με τον υπεύθυνο, τον κύριο Παύλο Τσάρο (ο οποίος έδωσε το όνομά του στη χελώνα που απελευθερώσαμε).

01 02 04 05 06 07 08 09 10 11

Πώς άρχισες να εργάζεσαι με τις χελώνες;
Τουριστικά έχω σπουδάσει. Ήρθα σε επαφή μαζί τους σε κάποιες διακοπές μου στην Κρήτη. Εκεί είδα για πρώτη φορά παραλίες ωοτοκίας. Δεν είχα ιδέα, άλλα κάπως με άγγιξε ότι μέσα στο κάθε αυγό υπήρχε μια μικρή ζωή. Έκτοτε ασχολήθηκα πολύ με αυτές, έζησα σαν εθελοντής και ταξίδεψα τον κόσμο σώζοντας τις χελώνες.

Γιατί είναι είδος υπό εξαφάνιση, έχει συμβάλλει ο άνθρωπος σε αυτό;
Σαφώς. Μεγάλο πρόβλημα είναι το χτίσιμο κατοικιών και ξενοδοχείων πολύ κοντά στην ακτή. Αυτό καταστρέφει και το φυσικό περιβάλλον, αλλά και τις φωλιές των χελωνών στην άμμο. Τώρα είναι εποχή να βάλουμε αυστηρά μέτρα προστασίας για να παραμείνει η φύση όπως έχει. Το μέλλον της θάλασσας είναι δική μας ευθύνη. Αν καταστρέψουμε τον βυθό, δεν θα έχουμε τίποτα να δούμε, ούτε να φάμε. Οι χελώνες είναι μέρος μιας τροφικής αλυσίδας που πρέπει να ισορροπεί, δεν γίνεται να εκλείψουν. Την καταστροφή κάποια στιγμή θα την πληρώσουμε.

Και ο τουρισμός; Συνεισφέρει σε αυτήν την καταστροφή.
Ο τουρισμός μπορεί να συνυπάρξει με την προστασία της θαλάσσιας χελώνας, όπως έχει γίνει στην Ζάκυνθο. Σίγουρα η Ελλάδα χρειάζεται τον τουρισμό αυτήν την δύσκολη εποχή. Αρκεί να μην υπάρχουν άπειρες ξαπλώστρες, κι αν υπάρχουν να μαζεύονται το βράδυ, ώστε αν γεννήσει μία χελώνα, να πάμε να βάλουμε σημάδι ότι υπάρχει φωλιά, για να προσέχει και ο κόσμος.

Τι άλλα προβλήματα αντιμετωπίζουν οι χελώνες;
Άλλα προβλήματα είναι η αλιεία, οι προπέλες σκαφών, οι πετονιές, τα δίχτυα. Κάποιες έχουν χάσει χέρια από τις προπέλες, άλλες έχουν καταπιεί αγκίστρια. Αν υπάρχει όμως καλή συνεργασία με τους ψαράδες, αυτό σώζεται. Τα πλαστικά που αφήνουμε στην θάλασσα είναι επίσης πολύ επικίνδυνα, γιατί οι χελώνες τα τρώνε νομίζοντας πως είναι μέδουσες και τους καταστρέφουν το έντερο και πεθαίνουν. Μάλιστα πεθαίνουν αργά, μπορεί να τους πάρει εβδομάδες ολόκληρες.

Ασχολείσαι 15 χρόνια με τις χελώνες, ποιο είναι το χειρότερο περιστατικό που έχεις δει;
Το χειρότερο, όπως με την σημερινή απελευθέρωση, είναι ο σκόπιμος τραυματισμός τους από τους ανθρώπους. Κάποιοι ψαράδες τις χτυπάνε αν τους χαλάσουν τα δίχτυα. Ο Παύλος είναι από τις χειρότερες περιπτώσεις που έχω δει. Κάποιος του έβαλε ένα καρφί στο κεφάλι. Σίγουρα τα δίχτυα είναι ακριβά, αλλά δεν γίνεται να βασανίζεις έτσι ένα ζώο. Αυτός που το έκανε, μπορεί και να το είχε απολαύσει κιόλας. Έχουμε δει πολλά άσχημα περιστατικά ανά τα χρόνια. Κάποιες χελώνες έρχονται και τους λείπει το μισό κεφάλι, εμείς κάνουμε ό,τι μπορούμε αλλά καμία φορά δεν σώζονται. Άλλες πεθαίνουν μέχρι να φτάσουν στο κέντρο. Θυμάμαι μια χελώνα πριν κάτι χρόνια, που κάποιοι της είχαν βάλει δύο καρφιά για να της κλείσουν το στόμα, μην φάει τα δίχτυα τους. Δυστυχώς, δύσκολα βρίσκουμε αυτούς που τα κάνουν αυτά.

12 13 14 16 17 18 19 20 21 22

Και το καλύτερο;
Το καλύτερο είναι οι απελευθερώσεις, όταν τις επιστρέφουμε στην θάλασσα. Κάποιες φεύγουν αμέσως, όπως ο Παύλος σήμερα, άλλες γυρίζουν για λίγο μέχρι να το πάρουν απόφαση να φύγουν.

Πώς μπορεί ο κόσμος να σας βοηθήσει;
Εθελοντές χρειαζόμαστε πάντα. Περίπου 500 εθελοντές έρχονται κάθε χρόνο για να βοηθήσουν, αλλά πάντα χρειάζονται κι άλλοι. Οτιδήποτε χρηματική βοήθεια, ή ακόμα γάντια, γάζες, ορούς και φαγητό για τις χελώνες είναι πάντα καλοδεχούμενα, επειδή δεν χρηματοδοτούμαστε από κάπου. Ο δήμος της Γλυφάδας μας έχει βοηθήσει πολύ, μας έδωσε τον χώρο, ρεύμα, νερό και κάποιες μεγάλες εταιρείες μας δίνουν φάρμακα. Και το Aqua Divers Club, που μας παρέχει τα σκάφη του δωρεάν για την απελευθέρωση χελωνών στην θάλασσα.

Πιστεύεις ότι μέσα στην κρίση, ο κόσμος μπορεί να είναι ευαισθητοποιημένος με φιλοζωικά ζητήματα;
Ο κόσμος έχει αρχίσει και ενδιαφέρεται. Όλοι μπορούν να προσφέρουν κάτι, άλλος στα ηλεκτρολογικά, άλλος με τα ζώα. Τα Σαββατοκύριακα έρχεται ο κόσμος και μας επισκέπτεται δωρεάν, κι όποιος μπορεί βοηθάει. Άλλοι μας φέρνουν γάζες. Είναι μια απλή, αλλά σημαντική βοήθεια. Σιγά σιγά τα βγάζουμε πέρα.

Πόσο ικανοποιητικό είναι να εργάζεσαι με τα ζώα;
Μ’ αρέσει που δουλεύω με το σορτσάκι και έχω μια καταπληκτική θέα στην θάλασσα. Αλλά μέρες, όπως η σημερινή, που κάνουμε μια απελευθέρωση, βλέπω ότι όλα αυτά που κάνουμε άξιζαν τελικά. Αυτό είναι που μου μένει. Αυτό και οι φίλοι που έχω κάνει μέσα στο πρόγραμμα, από όλο τον κόσμο.

Ένα άτομο μπορεί να κάνει την διαφορά;
Ναι μπορεί. Ο άνθρωπος που τον βρήκε στην παραλία και μας ειδοποίησε, την έκανε στην περίπτωση του Παύλου. Αλλά χρειάζεται μια ολόκληρη ομάδα για να φτάσουμε να τον επιστρέψουμε στο φυσικό του περιβάλλον. Ένας όμως κάνει την αρχή και δίνει το παράδειγμα και στον διπλανό του. Ένα παιδί άκουσε ότι οι χελώνες τρώνε τα πλαστικά και πεθαίνουν και έφερε όλη την οικογένειά του για να μαζέψουν τα πλαστικά από την παραλία. Αυτό είναι μια αρχή.

28 29 30 31 32 33 34 36 37 38 39 40

Οι εθελοντές στον ΑΡΧΕΛΩΝ έρχονται από όλα τα σημεία της Γης, μικροί και μεγάλοι, ακόμα και οικογένειες. Εδώ στο κέντρο διάσωσης, τα παιδιά μένουν σε παλιά, ξύλινα βαγόνια τρένων, μεταποιημένα σε δωμάτια. Υπάρχει κουζίνα, πλυντήρια και μια υπέροχη ξύλινη τραπεζαρία κάτω από ένα μεγάλο δέντρο, όπου τρώνε όλοι μαζί.

03 15 23 24 25 26 27 41 42

Ο Phil είναι συνταξιούχος πυροσβέστης από το Bath της Αγγλίας. Είναι εδώ 3 εβδομάδες, αλλά νιώθει σαν να ήταν εδώ από πάντα. «Στην αρχή είχα αμφιβολίες για το κέντρο. Έλεγα που πάω, θα είναι όλα παιδιά εκεί και εγώ θα είμαι ο μεγαλύτερος. Αλλά η ζωή εδώ είναι υπέροχη. Θα ξαναέρθω και του χρόνου σίγουρα, σκέφτομαι να μείνω μόνιμα στην Ελλάδα». Τις πρώτες μέρες τον δάγκωσε μια χελώνα την ώρα του ταΐσματος, από τότε είναι πιο προσεχτικός.  Οι αγαπημένες του χελώνες είναι ο Ηλίας και η Άρτεμις, αλλά η Άρτεμις θα απελευθερωθεί σύντομα. «Είναι πολύ συγκινητικό όταν τις απελευθερώνουμε», μας είπε.

Η Claudia είναι 19 χρόνων. Μένει στο Λουξεμβούργο, αλλά οι γονείς της είναι από την Πορτογαλία. Έχει έρθει 2 εβδομάδες, αλλά θα μείνει για 6 μήνες, με ένα πρόγραμμα εθελοντών. Σκέφτεται να σπουδάσει κάτι που έχει σχέση με τα ζώα ή τις γλώσσες. Ο Victor είναι 22 χρονών από την Σουηδία, έχει έρθει και εκείνος με το ίδιο πρόγραμμα, για έξι μήνες. Το βρίσκει πολύ ωραίο, αν και δεν έχει ξαναδουλέψει με ζώα στο παρελθόν. Οι δυο τους έχουν αρχίσει και μαθήματα ελληνικών.

Η Donna, από την Γαλλία, είναι 33 χρόνων και δουλεύει σαν μηχανικός αεροσκαφών της Air Bus. Διάλεξε να περάσει τις 2 εβδομάδες διακοπών της από την δουλειά, σαν εθελόντρια στο ΑΡΧΕΛΩΝ. Μάλιστα της άρεσε τόσο πολύ, που σκέφτεται να πάρει άδεια άνευ αποδοχών από την δουλειά της για να δουλέψει με χελώνες στην Costa Rica.

O Niels, από το Βέλγιο, θα μείνει εδώ ένα μήνα. Κάνει την πρακτική του στο κέντρο, αφού έχει σπουδάσει Animal Care. «Δεν αισθάνομαι ότι δουλεύω, νιώθω σαν εθελοντής. Η ομάδα είναι πολύ καλή και γενικά είναι ένα πολύ ενδιαφέρον project», μας είπε.

Η Christel κατάγεται από την Ελβετία και είναι μόλις 19. Έφυγε από την χώρα της όταν τελείωσε το σχολείο και ταξιδεύει για να αποφασίσει τι θέλει να σπουδάσει. Είναι εδώ ήδη 2 μήνες και όταν θα φύγει, θα πάει στο Nepal να δουλέψει με άπορα παιδιά.

Ευχαριστούμε τους εθελοντές και τους ανθρώπους του ΑΡΧΕΛΩΝ που μας φιλοξένησαν στο «σπίτι» τους, το κέντρο διάσωσης στην 3ή Μαρίνα Γλυφάδας και που μοιράστηκαν μαζί μας την εμπειρία της απελευθέρωσης μιας χελώνας στο φυσικό της περιβάλλον. Περισσότερες πληροφορίες για το έργο του ΑΡΧΕΛΩΝ θα βρείτε στο site: http://www.archelon.gr/

Κείμενο: Εβίτα Μαντζαβίνου
Φωτογραφίες:
Elizabeth Rovit