O Σπύρος Παναγιωτόπουλος είναι από τους λίγους ανά την υφήλιο ανθρώπους που έχει αφιερώσει την ζωή του σε ένα πολύ περίεργο και ιδιαίτερο μουσικό όργανο. Πρόκειται για το Hang, το πιο σύγχρονο από άποψη έτους κατασκευής μουσικό όργανο, φτιαγμένο από κράμα μετάλλου, με όψη σαν ιπτάμενο δίσκο και έναν πολύ ιδιαίτερο και μοναδικό ήχο. Όταν το Hang παίζει, έχεις την αίσθηση ότι όσο πιο πολύ πλησιάζεις στην πηγή του ήχου τόσο περισσότερο σε απορροφάει.

«Το Hang σαν όργανο παρουσιάστηκε επίσημα στην παγκόσμια μουσική κοινότητα στις αρχές του 2000. Με το Gong θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι ξαδέρφια. Μακρινά, όμως» εξηγεί. «Ενώ το Gong είναι ένα αρχαίο όργανο, το Hang αντίθετα είναι μεταμοντέρνο. Το Gong κρύβει μέσα του μια αρχέγονη δύναμη. Το Hang από την άλλη μεριά δονείται με ένα τρόπο πρωτόγνωρο για το ανθρώπινο αυτί, όμως παραπέμπει σε μια ποιότητα την οποία πολλοί αναγνωρίζουν αλλά δυσκολεύονται να οριοθετήσουν που, πως και πότε την συνάντησαν».

Το Hang είναι το απόσταγμα μιας 30ετούς μελέτης παραδοσιακών μεταλλικών οργάνων ανά την υφήλιο σε συνδυασμό με επιστημονική διατριβή πάνω στην σχέση ταλάντωσης και ηχητικών κυμάτων, καθώς και χημείας. Για να κατασκευαστεί εν τέλει το όργανο περνάει από αυτές τις 3 πόρτες: της φυσικής, της χημείας και της μουσικής παράδοσης. Το πιο σημαντικό όμως χαρακτηριστικό του κατά τη γνώμη μου είναι ότι δίνει τη δυνατότητα με ένα απλό, κατανοητό και ευχάριστο τρόπο στον καθένα να εκφραστεί μουσικά, είτε γνωρίζει μουσική, είτε όχι. Το Hang είναι το σκαλί εκείνο που βοηθά τον καθένα να εκφραστεί αμέσως από την καρδιά, δίχως να χρειαστεί να περάσει από τα στείρα μονοπάτια της πειθαρχημένης μουσικής εκπαίδευσης.

DSC_0865

«Για μένα ήταν ιδιαίτερες οι συνθήκες όταν ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με το Hang. Δούλευα στο Λονδίνο, παίρνοντας μέρος στο γνωστό rat race. Ξέρεις, Δευτέρα με Παρασκευή 9 με όσο πάει, κυνηγώντας τον πιο καλό μισθό, το ακόμη καλύτερο σπίτι, τις ακόμη καλύτερες συνθήκες, γενικά κυνηγώντας το καρότο. Ποντικός μέσα σε διαμαντένιο κλουβί, αλλά κλουβί όπως και να έχει. Ένα πορτοφόλι γεμάτο λεφτά, αλλά χώρος και χρόνος ελάχιστος για οτιδήποτε άλλο. Το χειμώνα του 2007 έπαθα ένα burn-out το οποίο εκδηλώθηκε ψυχοσωματικά με τη μορφή εκζέματος σε όλο το σώμα. Τα παράτησα όλα. Δουλειά, σπίτι, σχέση. Reset. Επισκέφθηκα μια οικοκοινότητα στη Μαδέιρα για να ζήσω βιώματα πάνω στην αυτο-οργάνωση την βιωσιμότητα και την οικολογική καλλιέργεια. Ένα βράδυ καθισμένοι γύρω από τη φωτιά κάποιος μου μίλησε για αυτό. Από την περιγραφή και μόνο μαγεύτηκα.

Σε καμία περίπτωση η ενασχόληση μου με το Hang δεν προέκυψε από μια θέλησή μου να γίνω master σε κάτι όχι και τόσο διαδεδομένο. Αυτό που συνέβη με το που έμαθα για το Hang ήταν κάτι βαθύ. Κάτι σαν κάλεσμα το οποίο εκδηλώθηκε οργανικά και όχι σαν αποτέλεσμα διανοητικής επεξεργασίας. Πεπρωμένο; Δεν ξέρω. Μόλις το άκουσα ήμουν σίγουρος πως το μέλλον μου είναι συνδεδεμένο με αυτό το όργανο. Σχεδόν 8 χρόνια μετά κουβαλάω στις αποσκευές μου 2 δισκογραφικές δουλειές τις οποίες έχω παρουσιάσει στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Η ενασχόλησή μου με το Hang πέρα από τις σκηνικές παρουσίες μου έχει προσφέρει απίστευτες εμπειρίες και με έχει οδηγήσει σε απίστευτες καταστάσεις: να παίξω ας πούμε μουσική σε κλινικές για καρκινοπαθείς, να βοηθήσω γυναίκες να γεννήσουν, να συνοδεύσω μουσικά «αναχωρήσεις» αγαπημένων προσώπων.

DSC_0853

Γενικά βέβαια η μουσική υπήρχε με κάποιο τρόπο πάντα στη ζωή μου. Όταν ήμουν 11 ήθελα να γίνω ο Slash στη θέση του Slash. Δυστυχώς, ο πατέρας μου ήταν ανένδοτος στο να μάθω ηλεκτρική κιθάρα. Έτσι ξεκίνησα κλασική την οποία μετέτρεψα DIY σε ηλεκτροακουστική, με αποτέλεσμα να κάψω το στερεοφωνικό του σαλονιού (χαμόγελα). Κάπως έτσι τελείωσε και η καριέρα μου ως κιθαρίστας. Στα 20 πειραματίστηκα για 2 χρόνια με sequencers και DAWs  συνθέτοντας ηλεκτρονική μουσική. Και αυτό δεν κράτησε πολύ. Mετά από 4 χρόνια ένα ατύχημα με το σκληρό δίσκο μου στοίχισε όλη τη δουλειά (Jesus backs up που λένε!) οπότε και σταμάτησα εντελώς. Από το 2007 και μετά ασχολούμαι αποκλειστικά και μόνο με το Hang.

Η αλήθεια είναι πώς στο εξωτερικό το Hang είναι πιο διαδεδομένο, ειδικά στις χώρες της δυτικής Ευρώπης και στις Η.Π.Α. Προσωπικά πιστεύω πως αυτό συμβαίνει για διάφορους λόγους. Το Hang άρχισε να «ακούγεται» σταδιακά ολοένα και περισσότερο στο εξωτερικό όταν η Ελλάδα έμπαινε στην κρίση. Τα χρήματα που κοστίζει ένα Hang είναι δύσκολο να βρεθούν όταν ο συνηθισμένος μισθός είναι 3 Ευρώ / ώρα (προ φόρων). Οπότε το όργανο παρέμεινε ένα άπιαστο όνειρο για το πορτοφόλι του Έλληνα. Επίσης πιστεύω πως η καθυστερημένη διάδοση του Hang στην Ελλάδα είναι άρρητα συνδεδεμένη με την καθυστερημένη διάχυση του ίντερνετ. Το Hang έγινε γνωστό κυρίως μέσα από το Youtube. Στην Ελλάδα του 2014 ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού δεν έχει ακόμη μεγάλη επαφή με το διαδίκτυο. Φυσικά, δεν γίνεται να αφήσεις έξω τον ανθρώπινο παράγοντα. Η ανθρώπινη φύση είναι σε γενικές γραμμές διστακτική απέναντι στο νέο, στο καινούριο. Όταν το 2013 η συμφωνική ορχήστρα του Λονδίνου συνεργαζόταν με τον Manu Delago – ίσως ο πλέον διάσημος παίκτης Hang στον κόσμο ο οποίος εμφανίστηκε στην Αθήνα το 2007 στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Γιορτής της Μουσικής μαζί με το Γιάννη Χαρούλη στο Σύνταγμα – στην Αθήνα ένας θεατρικός σκηνοθέτης επιθυμούσε να ανοίξω ένα θεατρικό έργο παίζοντας Hang αλλά όχι περισσότερο από 2 λεπτά γιατί ανησυχούσε: «μπορεί να βαρεθεί ο κόσμος ακούγοντας ένα τόσο ασυνήθιστο όργανο μόνο του» μου είπε.

DSC_0791 DSC_0761

Έχει πραγματικά εξαιρετικό ενδιαφέρον να παρατηρείς τις αντιδράσεις του κόσμου. Οι πιο συγκινητικές στιγμές είναι με τα παιδιά. Άλλα σταματάνε και κάθονται οκλαδόν γύρω μου. Άλλα χορεύουν. Μερικές φορές τραβάνε το μπαμπά, ή τη μαμά από το μανίκι οι οποίοι σπεύδουν προς τα εμπρός. Δυστυχώς η ιδέα της μουσικής παράστασης στο δρόμο στη χώρα μας είναι ακόμη συνδεδεμένη με την ζητιανιά ή την κακομοιριά. Πολλές φορές όμως, έρχονται και ενήλικες και κάθονται δίπλα μου. Χαμογελάνε. Άλλοι κλαίνε, άλλοι αγκαλιάζονται με τον/την αγαπημένη τους. Ο ηχητικός χαρακτήρας του Hang έχει μια ευεργετική επιρροή στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση. Δημιουργείτε μια φουσκάλα ηρεμίας γύρω μου. Μια περαστική μου είπε κάποτε «Σπύρο Παν, κάνεις την Αθήνα πιο όμορφη».

Κατά καιρούς έχω συνδυάσει το Hang με πάρα πολλά όργανα όπως κιθάρα, μπουζούκι, λύρα, άρπα, πιάνο, τύμπανα, κρουστά, φλάουτο, σαξόφωνο, η λίστα είναι μεγάλη. Όπως συνηθίζω να λέω «όταν ταιριάζουν οι άνθρωποι, ταιριάζουν και τα μουσικά όργανα». Το Hang βρίσκει το χώρο του παντού. Το καλοκαίρι για παράδειγμα έπαιζα με τον τσαμπουνιέρη Γιάννη Πανταζή στη Σαντορίνη. Οι περισσότεροι μουσικοί που έρχομαι σε επαφή ενθουσιάζονται με την ιδέα να παίξουν με ένα Hang.

Συνεργασίες σε μόνιμη βάση δεν έχω και αυτό γιατί η ζωή μου μέχρι στιγμής με φέρνει να ταξιδεύω αρκετά συχνά με μεγάλα διαστήματα απουσίας από τη χώρα. Για να δέσει ένα σχήμα χρειάζεται τριβή και ατέλειωτες ώρες πρόβας. Δίχως μια σταθερή βάση είναι δύσκολο να ευδοκιμήσουν οι συνθήκες για μια σταθερή συνεργασία. Παρόλα αυτά έχω παρουσιάσει συνθέσεις με τον Τούρκο Chihan Turkoglou (σάζι και τσέλο) και τον Ελληνοκολομβιανό Antonio Cortes (κιθάρα). Οι συνθέσεις αυτές έχουν αναρτηθεί στο κανάλι μου στο youtube. Η πιο σημαντική συνεργασία μου όμως είναι στο μαγευτικό χώρο της αφήγησης. Την περίοδο 2008 – 2010 συνεργάστηκα με την αφηγήτρια Σάσα Βούλγαρη παρουσιάζοντας έργα για ενήλικο καθώς και μικτό κοινό σε σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς της πρωτεύουσας όπως για παράδειγμα στα Μουσεία: Κυκλαδικής Τέχνης, Ισλαμικής Τέχνης, Λαϊκής Τέχνης.

DSC_0741 DSC_0801

προσωπική ιστοσελίδα: http://www.spyrospan.com

facebook: www.facebook.com/spyrospan.hang

youtube: https://www.youtube.com/spyranthropos

Κείμενο: Κωστής Πιερίδης
Φωτογραφίες: Θανάσης Καρατζάς