Ο Ρεζά Γκολάμι ζει στην Ελλάδα σχεδόν μια δεκαετία. Ήρθε στα 17 του από το Αφγανιστάν εντελώς μόνος και χωρίς να ξέρει ούτε λέξη ελληνικά. Το ταξίδι του κράτησε ενάμιση μήνα και πέρασε αμέτρητες περιπέτειες με αυτοκίνητα, με λεωφορείο και με τα πόδια, μέχρι το καΐκι να τον μεταφέρει στην Μυτιλήνη. Έφυγε μέσα από τον ατελείωτο πόλεμο και τη βία που επικρατούσε στο Αφγανιστάν, με το όνειρο ενός καλύτερου μέλλοντος και την ελπίδα να επιβιώσει.

Μετά από πέντε χρόνια που έζησε στην Ελλάδα, με πολλές δυσκολίες που τον έκαναν συνειδητοποιημένο ρεαλιστή, αναγνωρίστηκε επίσημα ως πρόσφυγας και του παραχωρήθηκε άσυλο. Σήμερα είναι 26 χρονών και ζει μόνιμα στην Αθήνα. Πριν από λίγες μέρες άνοιξε ένα μικρό, ζεστό μεζεδοπωλείο στα Εξάρχεια, τη «Folia», όπου σερβίρει παραδοσιακά αφγανικά πιάτα που τα φτιάχνει ο ίδιος. Την ώρα που μας έφτιαχνε φαλάφελ μας διηγήθηκε την ιστορία του, στεγνά και αποστασιοποιημένα. Ίσως επειδή οι σκληρές συνθήκες της ζωής και ο πόνος τον έχουν οπλίσει με μία απίστευτη ψυχραιμία και δύναμη.

Reza Gkolami 2 Reza Gkolami 7 Reza Gkolami 11 Reza Gkolami 10

«Το 2005 εγκατέλειψα το Αφγανιστάν και περιφερόμουν σε διάφορες γειτονικές χώρες: Ιράν, Πακιστάν, μέχρι που προέκυψε η ευκαιρία να έρθω στην Ελλάδα. Όλο αυτό μου κόστισε 2.000 ευρώ, τα οποία τα έδωσα στους ανθρώπους που οργάνωναν τα ταξίδια. Το 2006 έφτασα με καΐκι στην Μυτιλήνη και άφησα πίσω μου το Αφγανιστάν για πάντα. Εκεί μπορεί η περίοδος των Ταλιμπάν να είχε τελειώσει και τα πράγματα να είχαν ηρεμήσει, αλλά επικρατούσε μία γενικευμένη βία. Ουσιαστικά, η νέα κυβέρνηση που υποτίθεται ασκεί μία δημοκρατική πολιτική είναι μόνο μία εικόνα. Οι άνθρωποι που είναι στην εξουσία είναι οι ίδιοι με την εποχή των Ταλιμπάν. Η ίδια πολιτική που υπήρχε πριν από 35 χρόνια εξακολουθεί να υπάρχει και αυτό που επικρατεί στο Αφγανιστάν σήμερα είναι οι γέροντες και όχι η μόρφωση. Ο λαός πάντα ζούσε κάτω από το όριο της φτώχειας. Τα παιδιά ξεκινούσαν να δουλεύουν από τα δέκα και αυτό είχε γίνει πια κάτι σαν παράδοση. Το μεροκάματο ήταν τόσο χαμηλό που σε μια οικογένεια, αν δούλευαν και τα πέντε άτομα, ίσα που τα έβγαζαν πέρα. Αυτό που θυμάμαι περισσότερο από την παιδική μου ηλικία είναι ο πόλεμος και ο φόβος. Στην εποχή των Ταλιμπάν αν κυκλοφορούσες έξω μετά τις οχτώ το βράδυ μπορεί να κινδύνευες να πάθεις έμφραγμα. Η κυκλοφορία απαγορευόταν και αν σε έπιαναν ξέραμε ποια ήταν η τιμωρία. Σου κόβανε τα πόδια και τα κρέμαγαν στη μέση της πλατείας για να τα βλέπουν όλοι. Και τη μέρα ζούσαμε με τον φόβο μόνιμο, από το πώς θα περπατήσουμε μέχρι για το τι θα φορέσουμε. Τα μούσια έπρεπε να έχουν ένα συγκεκριμένο μήκος, σταματούσαν στο δρόμο άντρες για να τα μετρήσουν. Οι γυναίκες -πέρα από το να φοράνε μπούρκα-, έπρεπε συνέχεια να προσέχουν, γιατί αν φυσούσε και σηκωνόταν λίγο η φούστα, η τιμωρία ήταν το μαστίγωμα. Δεν υπήρχαν μουσική, ταινίες, διασκέδαση, τίποτα. Στα σχολεία που υπήρχαν απαγορευόταν να πάνε γυναίκες και η γνώση ήταν πολύ στοιχειώδης, γιατί καθηγητές δεν υπήρχαν. Στην εποχή των Ταλιμπάν το Αφγανιστάν πήγε εκατό χρόνια πίσω μέσα σε ένα χρόνο. Κι όλο αυτό υποτίθεται στο όνομα της θρησκείας. Στο Αφγανιστάν παίζονταν πάντα παιχνίδια εξουσίας και συμφερόντων εξαιτίας της στρατηγικής γεωγραφικής θέσης του. Αλλά πάντα με θύματα το λαό.

Στο κέντρο μεταναστών στην Μυτιλήνη έμεινα για επτά μέρες. Ήμασταν πέντε άτομα, όλοι ανήλικοι. Μας έδωσαν ένα υπηρεσιακό σημείωμα που μας εξασφάλιζε τρεις μήνες χωρίς κίνδυνο απέλασης.

Από εκεί μας είπαν να πάρουμε το καράβι και να πάμε στην Αθήνα. Όταν φτάσαμε, χωρίστηκα από τους άλλους, αυτοί είχαν κάποιους γνωστούς εγώ δεν είχα κανέναν. Έμεινα στο δρόμο για τρεις μέρες. Μετά βρήκα έναν συμπατριώτη μου και έμεινα για ένα διάστημα στο σπίτι του. Με φιλοξένησε, αλλά έπρεπε να βρω δουλειά για να πληρώσω το ενοίκιο. Μέναμε συνολικά τέσσερα άτομα σε ένα διαμέρισμα στο Περιστέρι. Δεν μπορούσα να βρω δουλειά με τίποτα, είχα και το πρόβλημα της συνεννόησης γιατί δεν ήξερα καθόλου ελληνικά. Πήγα στην Κόρινθο και βρήκα μια δουλειά σε μία κάβα, μου έδιναν είκοσι ευρώ την ημέρα και δούλευα εννιά με εννιά. Μετά πήγα γύρισα στην Αθήνα, έκανα αίτηση για παραχώρηση ασύλου και ξεκίνησα μαθήματα στη Φιλοσοφική για να μάθω ελληνικά. Έκανα διάφορες δουλειές και περίμενα να βγει η απόφαση για το άσυλο. Καθυστερούσε πολύ και φοβόμουν ότι μπορεί να με απελάσουν. Κάποια στιγμή κατάφερα να βρω μία μόνιμη δουλειά και γράφτηκα στο νυχτερινό Λύκειο, ήθελα πολύ να τελειώσω το σχολείο. Μόλις το τελείωσα, ιδρύσαμε μαζί με άλλους Αφγανούς τον Σύλλογο Ενωμένων Αφγανών Ελλάδας. Στην Ελλάδα ζούν κατά προσέγγιση εφτά χιλιάδες Αφγανοί. Βγάζαμε εφημερίδα στα Φαρσί και στα Ελληνικά, διοργανώναμε εκδηλώσεις, είχαμε δημιουργήσει μία ζωντανή και δραστήρια κοινότητα. Το 2011 με κάλεσαν επιτέλους για την συνέντευξη που θα μου εξασφάλιζε το άσυλο. Στην επιτροπή είπα την ιστορία μου και πέρασα από την διαδικασία με επιτυχία. Έτσι αναγνωρίστηκα ως πρόσφυγας.

Reza Gkolami 4 Reza Gkolami 1

Τα πρώτα χρόνια στην Ελλάδα δεν είχα βιώσει καθόλου τον ρατσισμό. Από το 2009 αρχίσαμε να ακούμε για μεμονωμένα περιστατικά βίας, αλλά από το 2011 και μετά ξεκίνησε ένα μεγάλο κύμα ρατσισμού και επιθέσεων. Στον Άγιο Παντελεήμονα θυμάμαι είχαν γίνει πολλά περιστατικά. Έπεφτε πολύ ξύλο, ειδικά το βράδυ, και στη συνέχεια εξαπλώθηκε σε όλη την Αχαρνών. Τότε έφυγαν όλοι οι Αφγανοί της περιοχής, έκλεισαν μαγαζιά, μετακόμισαν. Θυμάμαι είχαμε φτιάξει και έναν χάρτη με τα σημεία που δεν θα έπρεπε να κυκλοφορούν γιατί υπήρχε κίνδυνος. Εγώ είμαι τυχερός γιατί δεν έχω δεχτεί σωματική βία, μόνο λεκτική. Είμαι σίγουρος ότι σύντομα θα επαναληφθούν οι επιθέσεις και αυτή τη φορά νομίζω ότι θα είναι χειρότερα.

Δεν θα ήθελα να φύγω από την Ελλάδα. Μου αρέσει πολύ και αν ήταν να το κάνω θα το είχα ήδη κάνει. Έχω μάθει να αντιμετωπίζω τις δυσκολίες και να βρίσκω λύσεις στα προβλήματά μου. Μπορεί τώρα που τα διηγούμαι να ακούγονται απλά, αλλά δεν είναι. Μόνο η καθημερινότητα μέχρι να προσαρμοστώ στην Ελλάδα ήταν βουνό. Και δεν πιστεύω ότι οι δυσκολίες θα τελειώσουν. Έχω μάθει να είμαι ρεαλιστής και να μην κάνω όνειρα που μπορεί να μην πραγματοποιηθούν και θα με απογοητεύσουν. Κάνω ένα βήμα τη φορά και συνεχίζω. Άνοιξα το μαγαζί μου πριν από τρεις μήνες. Δούλευα χρόνια, έβαλα κάτι στην άκρη και με βοήθησαν πάρα πολύ οι φίλοι και οι γνωστοί μου. Σερβίρω παραδοσιακά αφγανικά πιάτα, κούκου (πατατοκεφτέδες), μαντού (μπουκιές ζύμης με γέμιση κοτόπουλο, σος γιαουρτιού, κόκκινη σάλτσα και βασιλικό), ουλοβιέ σαλάτα με βραστά λαχανικά και μαγιονέζα και λιβανέζικο φαλάφελ.

Το Αφγανιστάν μου λείπει, αλλά όχι σαν χώμα. Έχω αναμνήσεις. Πέρασα τα παιδικά μου χρόνια, αλλά ξέρω ότι δεν θα γυρίσω ποτέ εκεί. Έχω εννιά αδέλφια που έχουν μεταναστεύσει σε διάφορες χώρες στον κόσμο. Εγώ θα συνεχίσω τη ζωή μου στην Ελλάδα. Θέλω να κάνω κι εγώ οικογένεια, αλλά όχι απαραίτητα πολλά παιδιά. Στο Αφγανιστάν κάνουν πολλά παιδιά από βιοποριστική ανάγκη, πρέπει να δουλεύουν πολλά άτομα για να επιβιώσουν και για να έχουν βοήθεια. Οι γονείς στα γεράματα, δεν έχουν άλλη επιλογή, εγώ τώρα έχω».

Reza Gkolami 3 Reza Gkolami 4 Reza Gkolami 6 Reza Gkolami 5

Folia, Ανδρέα Μεταξά 9-11, Εξάρχεια.

https://www.facebook.com/groups/767662369923873/?ref=br_tf

Κείμενο: Μαρίνα Πετρίδου
Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Ακρίβος