Ο Μάνος Χρυσοβέργης συνομιλεί με τον σκηνοθέτη και δημιουργό της παράστασης, Δημήτρη Κομνηνό, με αφορμή ‘Tω Μάθειμα’ που ανεβαίνει αυτές τις μέρες στο Bios.

Φωτό: Μάνος Χρυσοβέργης

Με μια φράση, τι είναι διδασκαλία για σένα;

Διδασκαλία είναι μια πρόσκληση στη γνώση…

Ποιος ορίζει τη γνώση;

Ο κακός ο λύκος…

Ποιος;

Είχα τη τύχη να θητεύσω δίπλα σε έναν πολύ χαρισματικό Δάσκαλο: τον Ανδρέα Βουτσινά.

Πως ορίζεται ο χαρισματικός δάσκαλος;

Το χάρισμα το διαθέτει αυτός που εμπνέει. Ο Ανδρέας ήταν εμπνευστής. Δάσκαλος. Μιλούσε και μάγευε. Έφερνε παραδείγματα και δεν φοβόταν να εκτεθεί. Οδηγούσε τον ηθοποιό στον γκρεμό και ταυτόχρονα τον προστάτευε μην πέσει.

Και σήμερα είσαι εσύ δάσκαλος

Προσπαθώ. Σίγουρα θέλω, οι δευτεροετείς σπουδάστριες και σπουδαστές μου, στη Δραματική Σχολή Αθηνών, να αναπτύξουν τη δική τους προσωπική περιέργεια και φαντασία. Αλλά αυτό δεν γίνεται από μόνο του. Απαιτείται εμπιστοσύνη. Απέραντος προσωπικός σεβασμός απέναντι στις αντιστάσεις των σπουδαστών για ό,τι κουβαλούν ή μπορεί να προκύψει στο μάθημα…

ΤΩ ΜΑΘΕΙΜΑ = Εκτός διδακτέας ύλης;

Η υπεροψία και ο αυταρχισμός του δασκάλου, συνώνυμα του ναρκισσισμού, δεν συνάδουν πλέον με την πειθαρχία και την αυτοκυριαρχία που υπαγορεύει η διδακτική διαδικασία. Η αυτογνωσία και η καθολική έκθεση του δασκάλου, ως διαθεσιμότητα, είναι αυτή που αποφέρει τον σεβασμό.

Αυτό ξαναπές το…

Αλλά πέρα από τη σχέση διδάσκοντος και διδασκόμενου, το όλο σύστημα, ως ύλη και ουσία, θέλει γκρέμισμα και από την αρχή. Η εκπαιδευτική διαδικασία πρέπει να επαναπροσδιοριστεί με πολιτισμικό πρόσημο.

Δηλαδή;

Ως χώρα, είμαστε σε πολιτισμικό επίπεδο ντροπής. Και αναφέρομαι στην ορθή ερμηνεία του όρου Πολιτισμός. Διότι Πολιτισμός δεν είναι μόνο οι Τέχνες. Πολιτισμός είναι το σύνολο του οικοδομήματος μιας χώρας. Όπως έλεγε και ο μεγάλος Μάνος Χατζιδάκις: «Απόδειξη ότι δεν έχουμε Πολιτισμό είναι πως έχουμε Υπουργείο Πολιτισμού».

 

Άρα αυτός είναι ο κεντρικός στόχος σου στην επιλογή αυτού του έργου;

Ο στόχος μου συνοψίζεται σε μια φράση του Καμύ: «Το σχολείο μας προετοιμάζει για τη ζωή σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει»

 

 

Μάλιστα…

Το θέμα είναι πότε θα πάρουμε χαμπάρι ότι αυτά τα ακριβοπληρωμένα αγράμματα σκουπίδια που, αναρμόδια παρεμβαίνουν καθοριστικά στην εκπαιδευτική διαδικασία, τα πληρώνουμε εμείς από τους φόρους μας. Στη χρεοκοπημένη Ελλάδα του 2018;! Δηλαδή, 9,000 παπάδες έναντι 7,000 γιατρών; Με ξεπερνάει…

Θέατρο του Παραλόγου…

Το Θέατρο του Παραλόγου, παρότι βασίστηκε σε προπολεμικά θεατρικά ρεύματα, αναδύθηκε μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Την εποχή, ακριβώς, που ήταν πασιφανές στους πάντες ότι η άγνοια και ο φανατισμός οδηγεί στον εκφασισμό. Και ο εκφασισμός στον πόλεμο. Στην απώλεια και τη μετανάστευση. Στο θάνατο.

Ο Ιονέσκο;

Ο Ιονέσκο, αποτυπώνει αυτό που βίωσε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: τη βίαιη πάλη των ανθρώπων μεταξύ τους. Γι αυτό σερβίρει ωμά την επικράτηση του κακού επί του καλού… Αυτό, δηλαδή, που άφησαν πίσω τους οι 16 εκατομμύρια νεκροί που θρηνήσαμε διεθνώς από τις θηριωδίες των Ναζί, και που, όπως σωστά προέβλεψε ο Ιονέσκο και άλλοι στο κίνημα του Θεάτρου του Παραλόγου, μοιάζει να μην άφησαν επαρκές αποτύπωμα. Σαν να μη μας έμαθαν τίποτα, δηλαδή. Δες τι γίνεται γύρω μας.

 

Για αυτό στο Μάθειμα, δεν υπάρχει happy end;

Ως ομάδα, δεν το αναζητήσαμε καν

Βολεύεται η εξουσία από τους φασίστες;

Μήπως γι αυτό δε λέει να ολοκληρωθεί η δίκη Φύσσα;

Υποστηρίζεις λοιπόν πως η εξουσία…

Υποστηρίζω πως μια εξουσία που λυμαίνεται τα σωθικά της άγνοιας ενός λαού οδηγεί, μαθηματικά, στον εκφασισμό της. Θα το πληρώσουμε πολύ ακριβά αυτό που συμβαίνει σήμερα.

Πες μου για Χρυσή Αυγή;

Τι να σου πω; «Τσάμπα μάγκες» σε επίπεδο εγκυκλοπαιδικού ορισμού. Άνθρωποι χωρίς μόρφωση και αξίες. Κάλπικοι κληρονόμοι των ναζί και γνήσιοι απόγονοι των γερμανοτσολιάδων. Ύπουλοι, φοβικοί, ρατσιστές, ομοφοβικοί, κομπλεξικοί, ηλίθιοι, ψεύτες, βίαιοι και μοχθηροί. Χαϊδεμένοι του συστήματος. Δεν έχω χειρότερο. Ως κότες, ναι, τους φοβάμαι…

Ως κότες;

Ένα κοτέτσι είναι η Ελλάδα.

Και ποιος θα τους ψηφίσει;

Οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ

Δηλαδή θεωρείς ότι αυτοί που ψήφισαν ΠΑΣΟΚ θα ψηφίσουν Χ.Α.;

Οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ δεν έχουν ιδεολογία. Και είναι η πλειοψηφία των ψηφοφόρων.

Μα Χ.Α.;

Εάν δεν τεθούν εκτός νόμου, τα ποσοστά τους, στις εκλογές του 2019, θα είναι θεαματικά.

Μα γιατί;

Γιατί, οι αντιδραστικές δυνάμεις της κρατικής μηχανής (Πολιτική, Εκκλησία), δίνουν μεγάλη μάχη ώστε να παραμείνουν τα πράγματα στο παλιό status quo. Γιατί δεν τολμούν. Κι όπου τολμούν, καθυστερούν ή παλινωδούν. Δηλαδή, όπως συμβαίνει σε οποιαδήποτε κούφια διδακτική διαδικασία, ο κόσμος δεν λαμβάνει κανένα μήνυμα. Αντιλαμβάνεται μόνο μια διαρκή επιχείρηση χειραγώγησης, από τους πάντες. Αισθάνεται ότι τον κοροϊδεύουν. Δεν εμπιστεύεται τίποτα. Μοιραία, που θα καταλήξει; Στη βία. Ποιος εκφράζει τη βία; Η Χ.Α.

Λες;

Ειδικά στην Επαρχία. Φοβάμαι, θα θρηνήσουμε κι άλλα, πολλά αθώα θύματα, όπως το Ζακ Κωστόπουλο.

Επομένως δεν υπάρχει Ελπίδα…

Από το ΨΩΜΙ-ΠΑΙΔΕΙΑ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ σε 45 μόνο χρόνια έχουμε επιστρέψει στο ΠΑΤΡΕΙΣ-ΘΡΟΙΣΚΥΑ-ΕΙΚΩΓΕΝΙΑ, έτσι όπως το γράφουμε στο προωθητικό μας υλικό. Ανορθόγραφα.

Λέξη φάκα η «Ελπίδα»;

Ο Φρόιντ έλεγε ότι η Ελπίδα είναι η ασπίδα του μαζοχισμού μας.

Άρα είσαι απαισιόδοξος

Αντιθέτως.

Παρ’ όλα αυτά που λες;

«Η ζωή αρχίζει στην άλλη πλευρά της απελπισίας», έλεγε ο Ζ. Π. Σαρτρ

Γιατί αφιέρωσες την παράσταση στο Βαγγέλη Γιακουμάκη;

Γιατί αυτό που του συνέβη με συντρίβει προσωπικά

Γιατί non-binary (εκτός του διπόλου άνδρας γυναίκα);

Γιατί η ευφυΐα, η ευαισθησία και το δικαίωμα στη διαφορετικότητα, ανήκει στο σύνολο του πληθυσμού της χώρας μας. Αταξικά και διαστρωματικά. Ιδανική συνθήκη θεατρικής σύγκρουσης.

Πες μου για 90 βαθμούς κελσίου…

Στα όρια του βρασμού κρύβεται το αληθινό θέατρο. Δουλειά θεατρική, άνευ σημείου βρασμού δεν υφίσταται. Και σημείο βρασμού υφίσταται μόνο όταν αυτό που συμβαίνει στη σκηνή είναι ενεστώτος χρόνου. Δηλαδή, εδώ και τώρα. Ως ομάδα, έχουμε επικεντρωθεί, με τις παραστάσεις μας, στο in-yer-face theater ή αλλιώς το καταγγελτικό θέατρο. Δεν ήταν προμελετημένο. Προέκυψε. Η Τέχνη, όπως και η ζωή, εάν δε ζει στα κουτουρού, δε ζει πουθενά. Φέτος, είχα τη τύχη και τη χαρά να ζήσω ορισμένες σπάνιες δημιουργικές στιγμές υψηλής καλλιτεχνικής αξίας, στις πρόβες μας, με το Διονύση Στραβοράβδη, τη Μαρίνα Πολυμέρη, τον Αλέξανδρο Χούντα και τη Σεμέλη Παπαοικονόμου. Δεν ήταν όλα χάδι. Ελπίζω αυτό να βγει και στη σκηνή, διότι από τις αντιστάσεις γεννιέται το θέατρο.

Η παραγωγή, διαβάζω εδώ, είναι δική σου…

Όλης της ομάδας. Ό,τι δείτε, στη παράσταση, το φτιάξαμε με τα χεράκια μας. Τα πάντα.

Ποια είναι η άποψη σου για τις εκατοντάδες παραστάσεις που παίζονται κάθε χρόνο στην Αθήνα;

Σαν το πληθωριστικό νόμισμα της Κατοχής

Αουτς…

Θες να σου πω ψέματα;

 

Τι είναι η δημόσια εικόνα για σένα;

Μια σειρά από επεξεργασμένες φωτογραφίες στο instagram. Το τίποτα με μπόλικο καθόλου.

Είπες φέτος, τέρμα οι προσκλήσεις;

Από κοινού με το Bios το είπαμε. Οι ηθοποιοί είναι εργαζόμενοι με έξοδα και υποχρεώσεις. Όπως όλοι οι εργαζόμενοι πρέπει να πληρώνονται. Έχει παραγίνει το κακό. Ντρέπομαι βαθύτατα που, κάποτε, συμμετείχα κι εγώ σε αυτό το ανελέητο τσίρκο εντυπώσεων.

Bios;

Έρωτας. Και δεν είμαι χθεσινός, ούτε εύκολος άνθρωπος. Μακάρι να ξανασυναντηθούμε.

Επόμενα σχέδια;

Ένα νέο είδος θεατρικής γραφής που έχω βάλει στο μάτι εδώ και καιρό. Το Θέατρο Ντοκουμέντο.

 

ΙΝΦΟ:

 

Μετάφραση / Σκηνοθεσία / Φωτισμοί: Δημήτρης Κομνηνός/Ιστορική Έρευνα / Διασκευή / Επιμέλεια σκηνικού χώρου: Ομάδα 90οC/Κοστούμια: Μαρίνα Πολυμέρη/Πρωτότυπη Μουσική: Ανδρέας Τρούσσας/Κινησιολογική́ Επιμέλεια: Πάνος Μεταξόπουλος/Φωτογραφίες: Μάνος Χρυσοβέργης/Make-up / Μαλλιά: Σάλλη Αλ Ταπάς, Άρης Γιάνγκου /Σχεδιασμός γραφιστικού / επικοινωνιακού υλικού:
Νίκος Τσαμπούκος Υπεύθυνη παραγωγής / Βοηθός Σκηνοθέτη: Σεμέλη Παπαοικονόμου

Παίζουν:
Δάσκαλος: Διονύσης Στραβοράβδης
Υπηρέτρια: Μαρίνα Πολυμέρη
Μαθητευόμενο άτομο: Αλέξανδρος Χούντας

Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή στις 21:00. Είσοδος: 12-14€
Τελευταία παράσταση: 6/01/2019
Διάρκεια παράστασης: 75 λεπτά
Bios Basement: Πειραιώς 84,Γκάζι, τηλ: 210 3425335