Ένα έργο του Θανάση Τριαρίδη ανεβαίνει στη σκηνή του Faust. Μία διαφορετική ιστορία για τον Μένγκελε και την Εσθήρ, μία Εβραία κρατούμενη στα στρατόπεδα συγκέντρωσης όπου ο Μενγκελε ήταν γιατρός και έκανε τα πειράματά του. Ο Κώστας Φιλίππογλου που το σκηνοθετεί, η Μυρτώ Αλικάκη και Λάζαρος Γεωργακόπολυλος που παίζουν, σχολιάζουν το έργο και την παράσταση, μιλάνε για τις σχέσεις και την κρίση και προσπαθούν να ανακαλύψουν πώς μέσα από  το απόλυτο κακό μπορεί να προκύψει η απόλυτη αγάπη.

Mengele 2 Mengele 1

Μυρτώ Αλικάκη:

Τι σου αρέσει περισσότερο σε αυτή την παράσταση;
Τα πάντα! (γέλια) Αρχικά μου αρέσει το έργο, και είναι η δεύτερη φορά που καταπιάνομαι με αυτόν το συγγραφέα. Aλλά αυτό το έργο μου αρέσει πιο πολύ από το περσινό. Επίσης, μου αρέσει τρελά που δουλεύω με το Λάζαρο. Έχουμε ξαναδουλέψει άλλες δυο φορές, αλλά όχι σε κάτι τόσο μεγάλο. Τον εκτιμώ ιδιαίτερα και τον θαυμάζω από πολύ παλιά. Και το τρίτο είναι ότι δουλεύω με τον Κώστα Φιλίππογλου, ο οποίος έχει μια πολύ ενδιαφέρουσα οπτική πάνω στα πράγματα. Αυτή η παράσταση, ο τρόπος που δουλέψαμε, αυτό που έχει βγει και αυτό που αισθάνομαι συμμετέχοντας σε αυτό είναι πάρα πολύ κοντά στο ιδανικό μου. Είναι από τις φορές που νιώθω πλήρης.

Είστε δύο στη σκηνή, πόσο δύσκολο είναι αυτό;
Τα έργα του Θανάση Τριαρίδη ειναι πολύ δύσκολα. Έχουν ένα έντονο στοιχείο επαναληπτικότητας. Μιλάμε για δύο ανθρώπους οι οποίοι κάνουν κύκλους. Αυτό έχει μεγάλες δυσκολίες και στην εκμάθηση του κειμένου αλλά και στο πώς θα στηθεί αυτό το πράγμα για να μην είναι βαρετό ή στατικό. Από την άλλη, η συνύπαρξη με αυτούς τους ανθρώπους διευκολύνει την κατάσταση.

Πόσο δύσκολες έχουν γίνει οι σχέσεις;
Δεν πιστεύω ότι έχουνε γίνει στις μέρες μας, πάντα ήταν δύσκολες. Εντάξει, οπωσδήποτε όταν το περιβάλλον είναι αρνητικό επηρεάζεται και η διάθεση των ανθρώπων και δυσκολεύει περισσότερο τα πράγματα, αλλά στην πραγματικότητα αυτό που δυσκολεύει τις σχέσεις είναι η σχέση που έχει ο καθένας με τον εαυτό του. Στις περισσότερες περιπτώσεις είμαστε γεμάτοι προβλήματα, εγωισμούς. Και άντε να συναντηθούν δυο άνθρωποι με όλα αυτά. Γίνεται όμως.

Το θέατρο λειτουργεί θεραπευτικά, λύνει προβλήματα;
Κάνει τον θεατή να σκεφτεί κάποια πράγματα, που μπορεί να τον αφορούν πολύ και άμεσα. Είναι όπως όταν διαβάζεις κάτι και διατυπώνεται ένα νόημα, με έναν πολύ σαφή τρόπο και αφορά μία σκέψη που ήδη έχεις κάνει αλλά δεν έχεις ξεκαθαρίσει ακόμη μέσα σου. Αυτό προσφέρει το έργο. Κάποια πράγματα που όλοι έχουμε σκεφτεί και νιώσει και δεν είναι τόσο ξεκαθαρισμένα μέσα μας.

Κάποια αστεία φάση στις πρόβες;
Γενικώς, γελάμε πάρα πολύ. Διότι παρόλο που είναι ένα δραματικό και άρρωστο έργο, εμείς είμαστε μεσα στην καλή χαρά και ενίοτε το διασκεδάζουμε. Και δεν έχω κιόλας αυτό που λέμε κουραστεί, ξεπατωθεί. Βγαίνουν όλα κάπως αβίαστα.

Πώς επιβιώνει ένας ηθοποιός στην εποχή της κρίσης;
Δύσκολα. Όπως και οι υπόλοιποι ελεύθεροι επαγγελματίες. Για καλή μου τύχη έχω δουλειά. Άλλοτε τα φέρνω δύσκολα, άλλοτε λίγο πιο άνετα, σε γενικές γραμμές είμαι εντάξει. Προσπαθώ πάντα να βλέπω τα θετικά πράγματα στη ζωή και να μην κολλάω στα αρνητικά.

Mengele 5 Mengele 4 Mengele 3

Λάζαρος Γεωργακόπουλος:

Γιατί επέλεξες να παίξεις σε αυτή την παράσταση;
Καταρχήν ενδιαφέρθηκα για το έργο.  Είναι ένα έργο που μιλάει για πράγματα που ενδιαφέρουν όλο τον κόσμο και ξεφεύγει πολύ από τα πλαίσια του νεοελληνικού σύγχρονου έργου. Μου αρέσει και πάρα πολύ η συνεργασία με τον Κώστα και τη Μυρτώ και φυσικά μου αρέσει και ο τρόπος που αποτυπώνονται οι ρόλοι. Είναι εξαιρετικοί ρόλοι.

Ποιο είναι το πιο μεγάλο σου στοίχημα για αυτή την παράσταση;
Όσον αφορά την παράσταση, πάντοτε όταν κάνεις μία παράσταση θέλεις να ενδιαφέρει όσο περισσότερο κόσμο γίνεται. Θέλεις να ενδιαφέρει, γιατί θέματα όπως η αγάπη το μίσος, δεν μπορεί να μην ενδιαφέρουν. Το θέμα είναι το πως θα μιλήσεις για αυτά. Γιατί αυτός που έρχεται να δει την παράσταση, πρέπει να την καταλαβαίνει και να τον ενδιαφέρει αυτό που γίνεται. Προσωπικά, πάντοτε το στοίχημα μου σε μία παράσταση δεν έχει να κάνει με τον συγκεκριμένο ρόλο αλλά με την ουσία της υποκριτικής.  Το πώς θα είμαι εγώ εκεί κατά τη διάρκεια της παράστασης,

Έχουν δυσκολέψει οι σχέσεις;
Οι σχέσεις ήταν πάντοτε δύσκολες, και είναι δύσκολες, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν πρεπει να κάνουμε σχέσεις. Κάτι που είναι δύσκολο δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να το αγγίζουμε, ίσα-ίσα πρέπει να πολεμάμε γι’αυτό. Ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος για να έχει σχέσεις με τους ανθρώπους, με τα πάντα. Δεν μπορείς να είσαι μόνος σου, πρέπει να έχεις σχέση με κάτι. Οι σχέσεις έχουν γίνει δύσκολες γιατί υπάρχει ο εγωισμός. Δεν καταλαβαίνουμε τον άλλον και δε θέλουμε να τον καταλάβουμε. Τον εαυτό σου όμως θα τον βρεις μέσα από τον άλλον, δεν είναι μια δουλειά που μπορεί να κάνεις μόνος σου.

Θα πάρει απάντήσεις ο θεατής από την παρασταση;
Στο θέατρο πάντοτε θέτεις ερωτήσεις και τις απαντήσεις δεν πρέπει να της δίνεις εσύ αλλά ο θεατής. Αυτό είναι και το ωραίο, ο θεατής μπορεί να πάρει ότι θέλει, να αναρωτηθεί για ότι θέλει και να δώσει ενδεχομένως κάποιες απαντήσεις ή να του δημιουργηθούν νέα ερωτήματα.

Τι ερωτήματα θέτει η παράσταση;
Για την αγάπη σίγουρα. Το ότι ένας άνθρωπος ο οποίος έχει χαρακτηριστεί σαν ο χασάπης του Αουσβιτς, ο άγγελος του θανάτου, που έχει στείλει στο θάνατο χιλιάδες κόσμο να μιλάει για την αγάπη είναι κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Μπορεί να σκεφτείς ότι η αγάπη έιναι αυτό που πρέπει να υπάρχει οπουδήποτε, δηλαδή ότι χωρίς την αγάπη ακόμη και αυτό που θεωρούμε ως απόλυτο κακό δεν μπορεί να υπάρξει.

Πώς επιβιώνει ο ηθοποιός στην Ελλάδα της κρίσης;
Δύσκολα, αλλά αγαπάει και επιβιώνει. Πρέπει να αγαπάς το θέατρο, γιατί η κατάσταση είναι πάρα πολύ δύσκολη. Πρέπει να αγαπάς, να πιστεύεις σε κάτι και μόνο έτσι μπορείς να επιβιώσεις. Η επιβίωση δεν είναι μόνο τα χρήματα είναι πολλά πράγματα.

Mengele 7 Mengele 6

Κώστας Φιλίππογλου

Τι πραγματεύεται το έργο;
Το έργο είναι για το Μένγκελε. Προκειται για μια επινενοημένη ιστορία για το Μενγκελε και την Εσθήρ, μία Εβραία κρατούμενη στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως όπου ο Μενγκελε ήταν γιατρός και εκανε τα πειράματα του. Η Εσθήρ ήταν ένα από τα πειραματόζωα του. Ουσιαστικά όμως είναι για το Μένγκελε που κρύβουμε όλοι μέσα μας, για τις κρυφές μας ταυτότητες που δεν αφήνουμε ευτυχώς να βγουν. Είναι για το θύτη και το θύμα και πως αλλάζουν αυτόι οι ρόλοι. Παρόλο που ακούγεται παράδοξο αυτό το έργο διαπραγματεύεται την πίστη και την αγάπη. Είναι πολυ περίεργο να φέρνεις το Μένγκελε αυτή την προσωπικότητα, την πολύ σκοτεινή που ποτέ δε μάθαμε γιατί έκανε αυτά που έκανε και να μιλάς για την αγάπη. Ο Τριαρίδης, για μένα βαθιά ρομαντικός συγγραφέας, παίρνει τα δύο ακραία πράγματα την απόλυτη αγάπη, την απόλυτη πίστη και το απόλυτο “κακό”. Μερικές φορές καταλαβαίνουμε ότι κάποιος κάνει κάτι κακό από εκδίκηση, σκοτώνει ένα ζώο γιατι θέλει να το φάει. Κάνεις κάτι κακό και έχεις ένα όφελος. Εδώ αυτό που δεν κατάλαβα ποτέ για το Ολοκαύτωμα, είναι το γιατί το κάνει. Το ίδιο έγινε και με τους τσιγγάνους και με τους ομοφυλόφιλους. Οτιδήποτε διαφορετικό έπρεπε να εξοντωθεί με επιστημονικό τρόπο. Γι’αυτό το ονομάζουμε το απόλυτο κακό, το οποίο είναι μία φρικτή πράξη που δε δικαιολογείται. Παίρνει λοιπόν, το απόλυτο κακό και μέσα από αυτό μιλάει για το απόλυτο ιδανικό, την αγάπη και την πίστη.

Τα έργα του Τριαρίδη πραγματεύονται τις σχέσεις. Γιατί επιλέγετε τις σχέσεις σαν θέμα;
Ο Τριαρίδης, ναι, γράφει για τις σχέσεις. Εγώ τα επιλέγω γιατί έχουν πάρα πολύ δυνατούς χαρακτήρες και είναι χαρά για τον ηθοποιό. Και τα επιλέγω γιατί σε αυτή τη φάση της ζωής μου με ενδιαφέρουν πάρα πολύ οι σχέσεις. Στη δική μου προσωπική ζωή είναι η  σχέση μεταξύ τριών ανθρώπων και γιατί έχω και το παιδί.

Είναι δύσκολες οι σχέσεις;
Πάντα ήταν δύσκολες. Τώρα όμως έχουν προχωρήσει, τουλάχιστον στο δυτικό κόσμο, η γυναίκα έχει σχεδόν πάρει τη θέση που της ανήκει στην κοινωνία. Και γι’αυτό δυσκολέψαν οι σχέσεις. Γιατί παλιά υπήρχε ο δυνάστης και η καταδυναστευόμενη και τώρα  που υπάρχει μία σχετική ισότητα, ξαφνικά δυσκολέψαν οι σχέσεις. Αλλά στην ουσία έχουνε καλυτερέψει οι σχέσεις. Νομίζω ότι καλυτερεύουν οι σχέσεις, απλούστατα βγαίνουν τα προβλήματα του πως είναι να ζεις με τον άλλον.

Σκηνοθετικά ποιο είναι το στοίχημα με την παράσταση;
Είχα ένα σημαντικό στοίχημα με την παράσταση, επί ένα μήνα πριν τις πρόβες της παράστασης σκεφτόμουνα τι θα έκανα με αυτό το έργο του Τριαρίδη. Καθε φορά το παθαίνω με τον Τριαρίδη. Βάζει τους ανθρώπους σε σχέσεις, σε έναν εγκλωβισμό, ακίνητοι να μιλάει ο ένας με τον άλλον, να μοιράζονται λόγο, συναίσθημα, χωρίς να υπάρχει καμία κίνηση. Σε αυτό το έργο είναι δύο άνθρωποι σε ένα κουπε τρένου, το οποίο έχει σταματήσει στη μέση του πουθενα, χωρίς φως, χωρίς να πηγαίνει πουθενα και έχει σκοτάδι. Αυτό είναι πάρα πολυ ενδιαφερον να το διαβάζεις αλλα για το κάνεις παράσταση πρέπει να βρεις έναν τρόπο να λυσεις το γρίφο του, να βρεις το κλειδί του για να είναι παραστασιμο. Οπότε επί ένα μηνα πραγματικά έλεγα πως θα γίνει  αυτό παρασταση. Κι εγώ ίσως θα μπορούσα να το βλέπω επί μιάμιση ώρα, το κοινό όμως τι φταίει. Και τελικά κατάφερα να το κινήσω. Σπάσαμε αυτή τη σύμβαση του βαγονιου χωρίς να τη σπάμε στην ουσία. Κάποια στιγμη οι ηθοποιοι αρχίζουν και κινούνται και αυτή η κίνηση ουσιαστικά σωματοποιεί τα συναισθήματα τους.

Γιατί να έρθει κάποιος να έρθει να δει την παράσταση;
Αυτή η παράσταση μιλάει για τον άνθρωπο, για τη δυαδικότητα των ανθρώπων και μιλάει για την ανθρωπότητα , για την πίστη, για την αγάπη, το μίσος, το κακό, το καλό, γιατί μιλάει για πανανθρώπινα ζητήματα. Και γιατί αναψυχή είναι η ανάταση της ψυχής μέσα από την τέχνη. Έχει γίνει μια καλή δουλεια και επειδή το θέατρο είναι καταρχήν διασκέδαση θα περάσουνε πολύ καλά αυτοί που θα έρθουν.

 

Η παράσταση Μένγκελε παίζεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο Faust στις 9 το βράδυ. Η προγραμματισμένη πρεμιέρα είναι στις 13/01.

 

Κείμενο: Μαρίνα Πετρίδου

Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Ακρίβος