Γράφει μυθιστορήματα του ενός λεπτού και «ιστορίες που λάμπουν σαν φωτάκια νυκτός, αθωώνοντας το σκοτάδι». Ασχολείται με την διαφήμιση, κατασκευάζει τσάντες και κοσμήματα, ενώ η αγαπημένη της συνήθεια είναι να «ρίχνει λέξεις σε βραστό νερό, σαν ρύζι». Με την Κατερίνα Έσσλιν συναντηθήκαμε ένα φθινοπωρινό μεσημέρι στο καφέ του Εθνικού Κήπου. Συζητήσαμε για «αποφάσεις που δεν πάρθηκαν», «κουρασμένα αισθήματα», για την «δωρεάν συγγνώμη» καθώς και για τον «ήχο που κάνει το φεύγω, όταν αυτός που λέει φεύγω, το εννοεί».

Ζούμε σε μια εποχή που κυριαρχούν τα κουρασμένα αισθήματα;
Κι έτσι να ήταν, νομίζω έχουμε εκ φύσεως ενσωματωμένα ανταλλακτικά. Ακόμη κι αν ζούμε εποχή υπερεξωτερίκευσης, ακόμη κι αν μας κάνουν πιο διαμπερείς οι καταιγιστικές πια προσλαμβάνουσες, δεν πιστεύω ότι ο άνθρωπος κουράζεται να αισθάνεται αλλά και ούτε ότι τα αισθήματα είναι υπερμεταχειρισμένα. Απλώς δεν είναι της μόδας να τα δείχνουμε. Όμως πιστεύω ότι είτε μέσα στη σπηλιά είτε πάνω στα δέντρα είτε σε οικοπεδάκι στη Σελήνη με θέα Γη, ο άνθρωπος, όσον αφορά στα αισθήματα, θα παραμένει διαρκώς πρωτόγονος. Δεν είμαι από αυτούς που λένε «αχ τις παλιές εποχές όλα ήταν αλλιώς». Ίδια αισθήματα (πάλη για επιβεβαίωση, έγκριση, αποδοχή, αίσθηση του ανήκειν), πιο μοντέρνα ρούχα.

DSC_2853 DSC_2814

Στις μέρες μας είναι η μόνη αντίσταση η δημιουργία;
Μου φαίνεται πολύ προκάτ πια το να απαντήσω ναι. Οπότε το «στις μέρες μας» θα το έκανα «διαχρονικά». Το «αντίσταση» έχει κάτι το πολιτικό που δεν μου στέκεται καλά, οπότε θα το έκανα «ανάγκη», γιατί αλλιώς με περιορίζει, μου κάνει λίγο «για επανάσταση πατήστε το 3». Δεν βλέπω τη δημιουργία ως αντίβαρο στις πιέσεις ή στα αδιέξοδα «της εποχής» ούτε ως επαναστατικό λάβαρο, σίγουρα όμως αισθάνομαι ότι η δημιουργία «διαπαιδαγωγεί» το σύνολο  -ή έστω τους ευαίσθητους-, μας επισκευάζει και μας περνάει πίστα.

Αν έγραφες ένα σύνθημα σε ένα τοίχο, ποιο θα ήταν αυτό;
Δεν θα έγραφα ποτέ σύνθημα σε τοίχο – αφενός δεν το βρίσκω κομψό, αφετέρου δεν νιώθω να κατέχω καμιά σούπερ υπερενισχυμένη υπεργνώση των χιλίων μιλιγκράμ ώστε να θέλω να μοιραστώ κάποιο δίδαγμα ζωής, ή, αν την κατέχω, δεν είναι για να την περιφέρω μαζικά ή για να τη σμιλέψω σε πέτρα – εξελίσσομαι. Αν έχω κάτι «συνθηματικό» να πω, το κάνω ιδιωτικά, στα βιβλία μου. Πάντως πολλά από τα συνθήματα που βλέπω σε τοίχους είναι εξαιρετικά, αλλά δεν μου έρχεται κανένα στο μυαλό αυτή τη στιγμή – πράγμα που από μόνο του κάτι σημαίνει. Στο Γυμνάσιο, σε κάθε, μα κάθε, μα κάθε, μα κάθε, μα κάθε τοίχο του σχολείου μου, μιλάμε για χίλιες φορές μίνιμουμ, είχα γράψει με μικροσκοπικά σχεδόν αόρατα γράμματα το όνομα του αγοριού που μου άρεσε τότε (Κώστας), μ’ ένα μολυβάκι που έχω ακόμη! Οι τοίχοι θα έχουν σίγουρα βαφτεί πολλές φορές από τότε. Σκέφτομαι τον Κώστα περασμένο δυο χέρια βερνίκι. Θα διαβάζει και θα γελάει τώρα.

Οι λέξεις σήμερα μας ενώνουν ή μας διχάζουν;
Από μόνες τους οι λέξεις  ούτε χέρια έχουν να κρατάνε όπλο ούτε σε φιλάνε στο στόμα, οπότε προφανώς είναι θέμα πρόθεσης των συνομιλητών, επιλογής τοποθέτησης των λέξεων τη μία δίπλα στην άλλη και διαχείρισης των ντεσιμπέλ. Αν μιλάμε για κάποιον διάλογο, δεν είναι πολύ ρεαλιστικό να επιμένεις να βρίσκεις πάντα άκρη, αν θεωρήσουμε ότι η άκρη σε μια συζήτηση είναι ένωση. Μπορεί και να μη χρειάζεται πάντα δυο μεριές να βγάζουν νόημα, ίσως αρκεί να… βάζουν νόημα, πράγμα που καταργεί τις μεριές.

DSC_2682 DSC_2712

Ποιες είναι οι πιο ωραίες στάσεις στην διαδρομή της γραφής;
Όταν με ρωτάνε «γράφεις κάτι τώρα;» απαντάω πάντα ναι ακόμη κι αν δεν γράφω τίποτα κι αυτό γιατί όσο κι αν ακουστεί κοινότοπο ένας συγγραφέας κάνει αυτό ακριβώς, γράφει ακόμη και την ώρα που κολυμπάει ή δένει τα κορδόνια του. Η πιο ωραία στάση στη γραφή είναι μάλλον η ανάγνωση.

Όταν υπάρχει τόσο πολύ φως, γιατί οι περισσότεροι επιλέγουν το σκοτάδι;
Το σκοτάδι εξισώνει, είναι κάπως δημοκρατικό – σαν τον θάνατο ας πούμε. Σε βοηθάει να αποστασιοποιηθείς, να κρυφτείς, να δανειστείς σκιές για να είσαι πιο γοητευτικός, ακόμη και να υποκριθείς ή να τοποθετηθείς στην «αγορά» σαν μυστηριώδης τύπος. Μπούρδες θα πω πια. Παλιότερα κι εγώ γοητευόμουν. Καλή η έμπνευση μέσα από τα σκοτεινά μας βιώματα ή και τον κακό μας εαυτό και τις αδυναμίες μας κλπ., αλλά το προφίλ του σκοτεινού καταραμένου ποιητή δεν το αγοράζω πια. Δεν είπαμε να είμαστε χαζοχαρούμενες Πολυάννες αλλά καλό είναι να ντεκοράρουμε τα σκοταδάκια μας με λαμπάκια, πριν αυτά μας καταπιούν. Αθωώστε το σκοταδάκι σας. (Να ένα σύνθημα για τοίχο.)

Αν σου έλεγα να διαλέξεις ανάμεσα σε αυτούς που ‘φοβούνται ότι θα πετύχει’ και σε εκείνους που ‘φοβούνται να δοκιμάσουν’, τι θα επέλεγες;
Ο φόβος γενικά είναι ένα συναίσθημα πολύ τρύπιο, κάνει τη ζωή μας στενή σαν γκαρσονιέρα. Κάποτε φοβόμουν μη και δεν φοβηθώ αρκετά ώστε να εκφράσω διαχρονικούς πόνους μέσω της γραφής μου -για να επιστρέψω στα σκοτάδια που λέγαμε πριν- τώρα φοβάμαι μόνο όσους φοβούνται. Πάντως αναγνωρίζω ως πολυπλοκότερο φόβο τον φόβο της επιτυχίας από αυτόν της αποτυχίας.

Το σενάριο της ζωής μας εξελίσσεται με αυτά που αποκτάμε ή με αυτά που χάνουμε;
Το σενάριο της ζωής μας εξελίσσεται όταν παύουμε να κάνουμε σενάρια γιατί η προσδοκία μας να παιχτεί η κάθε σκηνή όπως την έχουμε προσκηνοθετήσει  μας κάνει ή κομπάρσους ή θεατές.

Χωρίς μνήμη μπορούμε να υπάρξουμε;
Νομίζω ότι αν βγει ένα application που θα σε βοηθάει να ξεχνάς και να κάνεις download ό,τι θες να ξεχάσεις, σύντομα θα μετανιώσεις και θα ξανακάνει upload τις ίδιες ακριβώς αναμνήσεις.  Δεν γίνεται να είσαι το «είσαι» σου αν απαρνηθείς το «ήσουν» σου. Ως ασθένεια, η απώλεια μνήμης είναι χειρότερη τιμωρία από τη θανατική ποινή. Αν κάποτε ξεχάσω ποια είμαι ή ποια ήμουν θα ήθελα να έχω την ικανότητα να επινοώ αναμνήσεις.

DSC_2845 DSC_2725

Τι σου προκαλεί φόβο;
Όλα αυτά που είπα πριν μιλώντας για φόβο, συν η πιθανότητα να χάσουν τη μνήμη τους οι αγαπημένοι μου άνθρωποι με αποτέλεσμα να πάψουν να υπάρχουν  όχι μόνο τα εγώ τους αλλά και όλα τα εμείς μας. Επίσης, με «φοβίζουν», επειδή πολλαπλασιάζονται δραματικά, όλοι αυτοί οι εύθικτοι απαίδευτοι που πλασάρουν τη μετριότητά τους για μέτρο και σπεύδουν να ονομάσουν τοξικούς και αλαζόνες όποιους προσπαθούνε να ανεβάζουν τον πήχη. Το λεγόμενο reverse pschycology δημοτικού: “με κάνεις να νιώθω στο πετσί μου τη μειονεξία μου οπότε σπεύδω να σε μειώσω πρώτος για να σε φέρω στα μέτρα μου και να μην απειλούμαι».

Τι ρόλο παίζει ο χρόνος στην ζωή σου; Πιστεύεις ότι είναι κλέφτης στιγμών;
Ο χρόνος κάνει ό,τι έκανε πάντα, μας παρακολουθεί να κυλάμε, να περνάμε και να τρέχουμε. Για μένα ο χρόνος είναι χώρος. Μέσα σε δυο μέρες χωράει το να κάτσεις σε μια καρέκλα και να κοιτάς το ταβάνι και χωράει και το να πάρεις τρία αεροπλάνα και να γυρίσεις τη γη. Εμείς με τις επιλογές μας κλέβουμε χρόνο ή μάλλον στενεύουμε τον χώρο γύρω μας και τον κάνουμε ασφυκτικό, σαν γκαρσονιέρα που είπα και πριν, ενώ στην ουσία όριο δεν υπάρχει.

Τι θυμόμαστε περισσότερο, τις νίκες ή τις ήττες μας;
Νομίζω όταν είμαστε σε καλή μέρα θυμόμαστε τις νίκες κι όταν είμαστε σε κακή τις ήττες. Αν κάναμε το αντίθετο θα ήμασταν μονίμως κερδισμένοι πάντως γιατί το να σκέφτεσαι ότι το κλάσμα νίκη-ήττα είναι ίσο με το κλάσμα ήττα-νίκη είναι πολύ απελευθερωτικό.

Τα σημαντικά βρίσκονται σε ό,τι πετάμε ή σε ό,τι κρατάμε;
Με τα σημαντικά δεν είμαστε πάντα σίγουροι πως να φερθούμε, σχεδόν κατά κανόνα τα διακρίνουμε καλύτερα όταν τα χάνουμε. Κάτι σημαντικό όμως στην πραγματικότητα ποτέ δεν χάνεται, θα ήταν αντίφαση.

Υπάρχει ένα σημείο που να πηγαίνεις και να συναντάς τις σκέψεις σου;
Δεν υπάρχει κανένα σημείο που να μη συναντάω τις σκέψεις μου κι αυτό έπρεπε να το απαντήσω πριν με ρώτησες για το φόβο. Φοβάμαι ότι σκέφτομαι παραπάνω απ’ ό,τι μου κάνει καλό.

Τι είναι η αγάπη; Όταν μένουμε αναλλοίωτοι στις σκέψεις των άλλων;
Η άλλη λέξη για την αγάπη είναι η λέξη μαμά. Η αγάπη είναι ανιδιοτέλεια και νοιάξιμο ουσιαστικό. Σ’ αγαπώ δεν σημαίνει μου αρέσεις, σε ποθώ, σε γουστάρω, σε θέλω, σημαίνει ότι παρότι σε ξέρω πια σαν μάνα σου σε θέλω, σε ποθώ, σε νοιάζομαι, σε καμαρώνω, πιο πολύ κι από πριν, άνευ όρων.  Οτιδήποτε δεν έχει ανιδιοτέλεια είναι έρωτας.

DSC_2884 DSC_2888

Ο έρωτας κρύβεται σε αυτά που ξέρουμε ή σε αυτά που αγνοούμε;
Νομίζω σε αυτά που αγνοούμε ή σε αυτά που ενώ ξέρουμε αγνοούμε, τυφλωμένοι από τη χημεία. Όσο πιο πολλά μαθαίνουμε τόσο ξηλώνονται τα ξέφτια. Δεν νομίζω ότι έχω τις απαντήσεις πάντως – είναι τόσο τυχαίο, τόσο ανεξέλεγκτο, μακάρι να μην ήταν. Μακάρι να μπορούσαμε να γλυτώσουμε από αυτό το βάσανο της τυχαιότητας, και να το ελέγχαμε πλήρως, να λέγαμε ρε παιδί μου πετάγομαι στο φούρνο, μετά λέω να πάω να ερωτευτώ κάποιον στο πάρκο και μετά έχω γυμναστήριο. Εγώ ερωτεύομαι μια φορά στα πέντε χρόνια. Τόσο αίσχος.

Η απώλεια είναι ένα οριστικό τέλος ή μια νέα αρχή;
Η απώλεια είναι αναπόφευκτη και απαραίτητη για να δημιουργηθεί χώρος να γνωρίζεις τον εαυτό σου καλύτερα. Στα δύσκολα ανιχνεύεις τα όριά σου πιο δραστικά και αποκτάς μεγαλύτερη αυτογνωσία, άρα κατά μια έννοια η απώλεια είναι δώρο.

Τι είναι η ευτυχία για σένα;
Η συμφιλίωση με την ωμή αλήθεια, η αποδοχή. Η ηρεμία που κερδίζεις όταν πλέον υπάρχει μηδενική απόσταση ανάμεσα στην αλήθεια σου και στο φαίνεσθε σου. Δεν μπορεί η μαργαρίτα να κοιτιέται στον καθρέφτη και ως είδωλό της να θέλει να βλέπει ένα τριαντάφυλλο, θα μαδηθεί.  Ευτυχία είναι η αυτογνωσία, το να μην αποζητάς συνεχώς την έγκριση στα μάτια του παρατηρητή σου. Άσε που είναι πιο εύκολο να βελτιώσεις τον εαυτό σου όταν ξέρεις ποιος είσαι από το να νομίζεις ότι είσαι ήδη κάτι βελτιωμένο. Ευτυχία είναι επίσης η παρέα με καλοσυνάτους, απροσποίητους ανθρώπους, αλλά κι ένα σπιτικό φαγητό.

Το ωραιότερο ταξίδι σου και ποια εικόνα δεν θα ξεχάσεις ποτέ;
Είναι χειμώνας του 2007 και βρίσκομαι στην Αμερική για αναψυχή, στο ωραιότερο ταξίδι της ζωής μου μέχρι σήμερα, το οποίο είχε διάρκεια 4 μήνες. Τη δεδομένη στιγμή μένω σε ουρανοξύστη στη Μιννεάπολη, σε διαμέρισμα με τεράστιες τζαμαρίες και συγκλονιστική θέα. Ένα βράδυ που έξω έχει  μείον 30 βαθμούς κελσίου (κυριολεκτώ, συνηθίζεται στη Μινεσσότα το τόσο κρύο), ξεκινάει απότομα σφοδρή χιονοθύελλα την οποία παρακολουθώ πίσω από το τζάμι λες και βλέπω σινεμά. Δεν βλέπεις τίποτα στα δύο εκατοστά, ο αέρας σφυρίζει ή μάλλον ακούγεται σαν σφυρί αν είχε ήχο το σφυρί, και το μπαλκόνι γεμίζει χιόνι σε τρία λεπτά μέχρι πάνω από τη μέση της τζαμαρίας. Νόμιζα ότι  το διαμέρισμα στροβιλίζεται και για λίγη ώρα έπιασα τον εαυτό μου να σκέπτεται ότι θα ανοίξει η πόρτα και θα μπει μέσα ο Σπίλμπεργκ ή ο Μπονάτσος ή ο Χριστός. Αυτή η εικόνα συναγωνίζεται μια άλλη, πάλι στην Μιννεάπολη, λίγες μέρες μετά. Είναι πρωί και ξυπνάω ανεξήγητα λες και κάποιος μου είπε ξύπνα στις 6 παρά το πρωί. Πετάγομαι απότομα γιατί μοιάζει λες και το σπίτι έχει πιάσει φωτιά – το φως μέσα στον χώρο είναι μυστήριο, οι τοίχοι, οι κουρτίνες, το ταβάνι έχουν ένα χρώμα πύρινο και εγώ σκέφτομαι ότι ήρθε το τέλος. Παραμερίζω τις κουρτίνες και βλέπω να έχει ξημερώσει και όλος, αλλά όλος, αλλά όλος δεν ξέρω αν με καταλαβαίνεις, όλος, ολόκληρος, ολότατος ο ουρανός είναι κόκκινος ολοκόκκινος, οι ουρανοξύστες κόκκινοι, όλα κατακόκκινα. Δεν είχα δει ποτέ στη ζωή μου κάτι τέτοιο, ούτε σε ταινίες ούτε σε φωτογραφίες. Η εικόνα αυτή με έκανε να νιώσω γειωμένη και απογειωμένη – μικροσκοπική και τεράστια ταυτόχρονα . Επίσης, δεν θα ξεχάσω ποτέ ένα ταξίδι στην Τήνο πριν τρία καλοκαίρια. Φτάσαμε αργά πριν τη Δύση, σ’ αυτήν την παραλία των σέρφερς που το 99% του καιρού έχει τεράστια κύματα, και ήταν εντελώς έρημη από κόσμο και εντελώς «λάδι».  Δεν έχω νιώσει πιο όμορφα αλλού, είμαι πάντα εκεί σ’αυτήν την παραλία, αγκαλιά με τον αγαπημένο μου.

DSC_2691

Τι όνειρα κάνεις και το μέλλον πώς το φαντάζεσαι;
Ονειρεύομαι πολλή υγεία, πολλά ταξίδια και πολλά βιβλία – και με κάνω εικόνα 90 χρονών να κλαίω από χαρά και ευγνωμοσύνη στην αγκαλιά του ολοδικού μου «παλιόγερου», που θα μου λέει «ρε γιαγιάκα ωραία τα καταφέραμε τα δυο μας», σ’ ένα μπαλκόνι με θέα τη θάλασσα.

Το πιο πρόσφατο βιβλίο της Κατερίνας Έσσλιν «32 Δεκεμβρίου» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΑΠΟΠΕΙΡΑ.

Συνέντευξη: Γιάννης Πανταζόπουλος, j.pantazopoulos@yahoo.gr
Φωτογραφίες: Θανάσης Καρατζάς, karatzas_t@yahoo.gr