Βολτάροντας στην οδό Λήδρας μπορεί να αντιληφθεί κανείς την απομόνωση, τη θλίψη και την απόγνωση καλά μοστραρισμένα με το περιτύλιγμα του δήθεν και της κουλτούρας. Πρόσωπα, γεγονότα, κτίρια, έτοιμα πάντα, με την ίδια πόζα να «ανέβουν» στο Instagram, αναδεικνύοντας όμως μια χαρμολύπη που, παραδόξως, γοητεύει. Ο Γιώργος Κακούρης, αγαπημένος φίλος και δημοσιογράφος, έχει πολλά να πει για τον συγκεκριμένο δρόμο. Άλλωστε, όλη του η ζωή είναι εκεί.

photo 1

Γιώργο, τι είναι αυτή η οδός για σένα;
Η Λήδρας για μένα κάποτε ήταν η απομονωμένη κεντρική οδός της Λευκωσίας και λίγο αργότερα ήταν ο δρόμος μου και το σπίτι μου καθώς έμενα σε ένα διαμέρισμα κοντά στο τέλος της, λίγο πριν το οδόφραγμα. Για αυτό έχω ζήσει όλη τη διαδικασία της αναβίωσης του δρόμου, από τότε που ξανάνοιγαν τα πρώτα καταστήματα μέχρι σήμερα που έχει γίνει πανηγύρι. Θεωρώ επίσης πως είναι το πρώτο σημείο όπου, λόγω του ανοιχτού οδοφράγματος, οι δύο πλευρές της πόλης πραγματικά έρχονται σε επαφή, καθημερινά. Είναι σχεδόν λες και η Λήδρας δεν είναι μόνο ο κεντρικός εμπορικός δρόμος για τους Ε/Κ, αλλά και για τους Τ/Κ.

Με μια ματιά, στην οδό αυτή αντιλαμβάνεσαι μια απομόνωση, θλίψη και απόγνωση στα πρόσωπα των ανθρώπων. Είναι η Λήδρας απλά μια οδός ή ένα καταφύγιο;
Αν υπάρχει μια θλίψη, αυτή είναι υποσυνείδητη νομίζω, γιατί από εκεί πηγάζει πολλές φορές το κίνητρο για κατανάλωση και η μαζική προσέλευση σε εμπορικά κέντρα, όπως είναι και το Mall που βρίσκεται λίγο έξω από την Λευκωσία. Δεν νομίζω πως η Λήδρας είναι καταφύγιο – είναι περισσότερο μια απόδραση, όπως ήταν τη δεκαετία του 1980 και του 1990 οι επισκέψεις, μια φορά τον χρόνο, στην Κρατική Έκθεση. Για πολύ κόσμο νομίζω αποτελεί μια αλλαγή στην καθημερινότητα, για πρώτη φορά με σκηνικό την αισθητική της παλιάς πόλης την οποία μέχρι τώρα είχαμε αφήσει εντελώς ανεκμετάλλευτη.

Πώς είναι η Λήδρας από την ημέρα που άνοιξαν τα σύνορα;
Όπως έλεγα και πριν, αφού άνοιξαν τα οδοφράγματα νομίζω πως η Λήδρας έγινε η πρώτη οδός που μπορεί να θεωρηθεί κοινή για τα δύο μισά της πόλης, ιδιαίτερα αν σκεφτεί κανείς πως ένα μικρό μέρος του δρόμου βρίσκεται στα κατεχόμενα. Με μια φίλη μου αστειευόμαστε όταν δίνουμε ραντεβού στο οδόφραγμα πως δεν θα βρεθούμε «στο τέλος της Λήδρας» όπως συνηθίζουμε να λέμε στη Λευκωσία, αλλά «στη μέση της Λήδρας». Ειδικά όταν πρωτοάνοιξαν τα οδοφράγματα μια γενιά έζησε για πρώτη φορά σε έναν κόσμο όπου Ε/Κ και Τ/Κ κινούνται και ενεργούν ανάμικτα – θυμάμαι το σοκ όταν ένα από τα μεγάλα εμπορικά καταστήματα της Λήδρας πρόσθεσε τούρκικα στις πινακίδες του, κάτι που σήμερα είναι εντελώς φυσιολογικό για όλους. Για να το θέσω και λίγο κυνικά, εδώ γίνεται η επαναπροσέγγιση μέσω του εμπορίου, καθώς Τ/Κ περνούν για καφέ, ή ψώνια ή φαστ φουντ [η βόρεια Λευκωσία είναι σαφώς λιγότερο busy στον τομέα του ύστερου καπιταλισμού] και Ε/Κ περνούν για φτηνά προϊόντα, καπνό και κυπριακό καφέ σε καφενέδες που ακόμα είναι πολύ πιο ήσυχοι.

photo 4 photo 4 (2)
photo 3

Ποια είναι η ιδιαιτερότητα αυτής της οδού;
Νομίζω η ιδιαιτερότητα είναι κυρίως πως αποτελεί την ραχοκοκαλιά της παλιάς πόλης και ένα οργανικό μέρος της Λευκωσίας ευρύτερα. Από παλιότερα ήταν ο άξονας που συνέδεε το βόρειο και το νότιο άκρο της πόλης και αποτελούσε εμπορική δίοδο μαζί με την οδό Ερμού, που ένωνε την πόλη από δυτικά προς ανατολικά και σήμερα βρίσκεται ακριβώς στο σημείο της πράσινης γραμμής που την διχοτομεί. Το ότι η Λήδρας επέστρεψε στον ρόλο της ως εμπορική οδός νομίζω οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο άνοιγμα του οδοφράγματος καθώς άρχισε και πάλι να κινείται με υγιή τρόπο. Δεν είναι τυχαίο που η ανάπτυξη της νότιας Λευκωσίας ξεφούσκωσε τόσο γρήγορα με την κρίση – οι εμπορικοί δρόμοι εκτός των τειχών είχαν κίνηση όσο δεν υπήρχαν άλλες επιλογές. Δύσκολα θα μπορούσε η οδός Λήδρας να αναπτυχθεί περισσότερο με τρόπο που να είναι βιώσιμος. Τα πλείστα καταστήματα και χώροι έχουν γεμίσει και τις ημέρες αργίας και στις γιορτές ο πεζόδρομος γεμίζει. Αυτό που θα μπορούσε να γίνει θα ήταν να αρχίσει ο χαρακτήρας να διαφοροποιείται κάπως. Σήμερα έχει δημιουργηθεί μια φούσκα κατά τη γνώμη μου, με δεκάδες καφέ και γιαουρτάδικα δίπλα από τα παραδοσιακά καταστήματα ρούχων. Δεν υπάρχει ιδιαίτερη διαφοροποίηση. Ίσως όταν η αγορά κορεστεί από καφέδες και φαγάδικα τα πράγματα θα αρχίσουν να ισορροπούν και θα δημιουργηθεί «χώρος» για διαφορετικά καταστήματα – για παράδειγμα είναι κάπως περίεργο πως ο κεντρικός εμπορικός δρόμος της πόλης δεν έχει ένα σύγχρονο βιβλιοπωλείο. Από την άλλη, ίσως δεν είναι ανάγκη να αλλάξει κάτι άμεσα. Η κίνηση που διοχετεύεται μέσα από την Λήδρας ζωντανεύει και τους γύρω δρόμους και το εμπορικό κέντρο αποτελείται από την Λήδρας, την παράλληλη της Ονασαγόρου και τις οδούς που τις συνδέουν. Αυτό που χρειάζεται πλέον είναι να μην αποδειχθεί πρόσκαιρη η ανάπτυξη της Λήδρας, να μην φουσκώνει συνεχώς μέχρι να σπάσει ή μέχρι να αναδυθεί ένα νέο εμπορικό κέντρο [κάτι που θεωρώ κατά κάποιον τρόπο δύσκολο καθώς η Λήδρας είναι το οργανικό εμπορικό κέντρο]. Η Λήδρας νομίζω θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα από πολλά κέντρα της πόλης έτσι ώστε η ανάπτυξή της να είναι μακροπρόθεσμη και όχι φούσκα. Δηλαδή να ξεφύγει η Λευκωσία από την τάση που υπήρχε μέχρι σήμερα, που ήταν η συνεχής μεταφορά της κίνησης, του εμπορικού κέντρου, σε ένα σημείο κάθε φορά. Αν άλλα σημεία αρχίσουν να αναπτύσσονται [αν για παράδειγμα το παλιό κέντρο στη λεωφόρο Μακαρίου ξαναγίνει το «ακριβότερο» σημείο της πόλης, ή αν η περιοχή της πύλης Αμμοχώστου συγκεντρώσει περισσότερες πολιτιστικές εκδηλώσεις] τότε η Λήδρας θα έχει την ευκαιρία να εξελιχθεί οργανικά.

photo 2 (2) photo 2
photo 3 (2)

Πες μου ένα συμβάν που θυμάσαι στον συγκεκριμένο δρόμο.
Όταν αρχίσω να σκέφτομαι πράγματα που βίωσαν στην Λήδρας αρχίζουν να μαζεύονται… και αυτά είναι μόνο τα συμβάντα που βίωσα εγώ όσο ζούσα εδώ. Η ιστορία του δρόμου είναι πολύ μεγαλύτερη και καλύπτει νομίζω και κάθε περίοδο της ιστορίας της πόλης και μπορείς να την πεις ένα από τα «μυθικά» σημεία της πόλης. Το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό, αν και δεν ήταν ένα συμβάν αλλά ένα κίνημα που διήρκεσε οκτώ με εννιά μήνες ήταν το Occupy the Buffer Zone. Ήταν ένα κίνημα διαμαρτυρίας που κάποτε εκφραζόταν με εκδηλώσεις αλλά και ως κατάληψη, στο σημείο μεταξύ των οδοφραγμάτων στη Λήδρας, που ζητούσε μεταξύ άλλων την αποστρατικοποίηση της πόλης και ζητούσε μια άλλη προσέγγιση στο Κυπριακό – αν και φυσικά όπως κάθε occupy movement παγκόσμια ήταν ένας συνδυασμός πολλών τάσεων και αιτημάτων. Ήταν κατά τη γνώμη μου, και δεν το λέω επειδή εμπλάκηκα κι εγώ και επειδή αρκετοί από τους εμπλεκόμενους ήταν και είναι φίλοι μου, ένα από τα πιο γνήσια και καινούργια κινήματα και ιδέες που βγήκαν από την Λευκωσία και δημιούργησε το δικό του αφήγημα.

Κείμενο: Christos Theophanous
Φωτογραφίες: Christos Theophanous και Theodoros Ellinas