«Ένας άντρας, βυθισμένος στην κατάθλιψη, μια καλοκαιρινή νύχτα δέχεται την επίσκεψη του Μάικλ Τζάκσον. Από εκείνη τη στιγμή ξεκινάει ένα παράξενο ταξίδι στην τρέλα και στο σαρκασμό, στο παράλογο και το κωμικό, με τους δύο ήρωες να πασχίζουν να ερμηνεύσουν, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, τις πολλαπλές μορφές της πραγματικότητας. Μια ιστορία για τη φιλία και τον πόνο που γεννά η ανθρώπινη μοναξιά».

Διαβάζοντας το παραπάνω  απόσπασμα από το νέο βιβλίο του συγγραφέα, Δημήτρη Σωτάκη, «Η Ανάσταση του Μάικλ Τζάκσον» Εκδόσεις Κέδρος, έσπευσα να τον αναζητήσω για να μιλήσουμε για το χάος, τις αναμνήσεις, την φιλία, την μοναχικότητα και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την διάρκεια και το τέλος της ζωής μας.

04_DSC_3217

Ζούμε σε μια εποχή όπου τα σύννεφα διαλύονται ή θα πυκνώσουν ακόμη περισσότερο;
Είμαι της άποψης ότι τα σύννεφα έχουν να κάνουν με ένα προσωπικό πλαίσιο. Δεν πιστεύω σε μια συλλογική κατεύθυνση κοινωνικής φύσης, ότι είμαστε όλοι κάτω από τον ίδιο παρονομαστή και είτε θα φυσήξουμε και το σύννεφο θα φύγει είτε θα πυκνώσει περισσότερο. Θεωρώ ότι ο καθένας ζει σε ένα δικό του προσωπικό σύμπαν και διαχειρίζεται την ζωή μέσα από την δική του οπτική γωνία. Πιστεύω πολύ στον έναν άνθρωπο και στην μια ζωή και όχι σε μια συνολική δυναμική της κοινότητας, αν και μια κοινότητα ως δράση είναι πολύ θετικό. Αλλά το πώς ο καθένας ορίζει την ζωή του είναι καθαρά θέμα προσωπικής πρωτοβουλίας, άρα ακόμα και σε αντίξοες συνθήκες μπορεί να είναι ένας ευτυχισμένος άνθρωπος»

Είμαστε μια κοινωνία που θέλει μόνο απαντήσεις χωρίς να επιδιώκει τις ερωτήσεις;
Ωραία ερώτηση, γιατί μου θυμίζει αυτό που λέει ότι υπάρχει πάντα μια ερώτηση για κάθε απάντηση. Επειδή και η ζωή μου πάντως έχει να κάνει με την λογοτεχνία, ούτε αυτή δίνει απαντήσεις, απεναντίας σε βάζει ακόμη περισσότερο στο βούρκο της απόγνωσης. Τα υπαρξιακά ερωτήματα δεν λύνονται μέσω της λογοτεχνίας, είναι πολύ αστεία άποψη αυτή που ακούω ότι γράφω για να ψυχογραφούμαι και να είμαι καλά. Φυσικά και δεν είσαι καλά γράφοντας, ίσα – ίσα, είναι μια σχεδόν αυνανιστική διαδικασία πολύ ενδιαφέρουσα. Γράφεις και τα ερωτήματα πολλαπλασιάζονται, αλλά αυτό εμπεριέχει και μια ηδονή. Ερώτηση και προβληματισμός σημαίνει ζωή.

Ως λαός θεωρείτε ότι επιλέγουμε την κερκίδα ή τον αγώνα, την μάχη ή την φυγή;
Υπάρχουν αρκετοί φυγόπονοι, αλλά δεν νομίζω ότι έχει να κάνει με την Ελλάδα αυτό. Οι Έλληνες είναι λίγο παραπάνω από τους άλλους ‘άνθρωποι- παιδιά’ και θα προτιμούσαμε να είμαστε λίγο σε μια παιδική χαρά από ότι να είμαστε σε μια αρένα και να παλεύουμε. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι ακουμπάει όλους αυτό το συναίσθημα και η λογική, αφού υπάρχει κόσμος που θέλει να συμμετέχει και να δηλώνει παρών σε δυσκολίες, διότι του δίνει μεγαλύτερη αδρεναλίνη, από το να κάθεται και να παρακολουθεί.

Γιατί έχουμε απομακρυνθεί από την σκέψη;
Ισχύει αυτό και ξέρεις έχουμε απομακρυνθεί από την σκέψη, χωρίς να έχουμε προσεγγίσει περισσότερο την δράση. Τουλάχιστον θα υπήρχε και μια ανάδραση σε αυτό. Δυστυχώς όσο και να ακούγεται καταχρηστικό αυτό που θα πω, η σκέψη δεν είναι πλέον και πολύ σημαντική για τον πλανήτη γη, ακόμα και η ίδια η τέχνη. Παρόλα αυτά ο κόσμος λειτουργεί αυτοματικά, με μια διάθεση μηχανική και ρομποτική. Δηλαδή η απομάκρυνση από την σκέψη είναι σχεδόν μοιραία , δεν είναι συνειδητή.

03_DSC_3167

Θεωρείτε ότι η σημερινή γενιά είναι χαμένη και αν ναι, πώς μπορεί  να ανακαλύψει τον δρόμο της;
Όχι δεν πιστεύω σε χαμένες γενιές, αν αυτή η συνέντευξη γινόταν πριν από 45 χρόνια, μπορεί με την ίδια διάθεση να με ρωτούσες το ίδιο. Δεν πιστεύω σε γενικεύσεις γενεών, γιατί όπως σου είπα είμαι υποστηρικτής  της προσωπικής πρωτοβουλίας. Βέβαια για να μην το αφήνουμε σε ένα πλαίσιο τόσο ασαφές, ναι υπάρχει πρόβλημα στην γενιά, μια έλλειψη προσανατολισμού γενικής φύσεως, ότι ξυπνάω απλά το πρωί, πίνω και δύο ποτά,  είναι πράγματι μια προβατοποιήση. Δεν είμαι αισιόδοξος ότι η γενιά, είτε η προηγούμενη, είτε αυτή, είτε η επόμενη, θα βρει κάποιο δρόμο, διότι θεωρώ ότι οι άνθρωποι γεννιούνται  για να χάνονται και όχι για να ανακαλύπτουν κάτι στο τέλος. Είμαστε χαμένοι από χέρι και δεν τον λέω καθόλου απαισιόδοξα, θα τελειώσει όλο αυτό κάποτε, ακόμη και σε μένα».

Συμφωνείτε με αυτό που έχει γράψει ο Κορνήλιος Καστοριάδης ότι «η αποσύνθεση γίνεται φανερή μέσα από την εξαφάνιση των σημασιών»;
Αυτό βέβαια προϋποθέτει να αποσαφηνίσεις τι είναι η σημασία. Από ποια οπτική γωνία θα δει κανείς και θα ονοματίσει κάτι. Συμφωνώ πάντως, πολύ ενδιαφέρουσα προσέγγιση,  διότι όταν κάτι έχει όνομα, σημαίνει ότι υπάρχει, το βλέπουμε, είναι ορατό.

Οι λέξεις σήμερα μας ενώνουν ή μας διχάζουν;
Οι λέξεις είμαστε εμείς, άρα πετυχαίνουν και τα δύο. Μπορούν να σε ξεσκίσουν, να σε διαλύσουν, να σε εξοντώσουν και μπορούν να σε κάνουν παιδί, να σε γαληνέψουν και να σε χαϊδέψουν. Έχουν πολύ μεγάλη δύναμη οι λέξεις.

Ο ήρωας του νέου σας βιβλίου, «Η Ανάσταση του Μάικλ Τζάκσον» είναι βυθισμένος στην κατάθλιψη. Είναι η μεγαλύτερη ασθένεια της εποχής μας;
Θα έλεγα ότι η κατάθλιψη είναι μια συνέπεια της μοναξιάς. Όλοι οι άνθρωποι που έχουν κατάθλιψη σήμερα όπως και ο ήρωας μου, έχουν μια κατά συνθήκη κατάθλιψη. Ζούμε πολύ αυτιστικά, αυνανιστικά, μόνοι μας και έχουμε ένα τείχος γύρω μας. Αυτό λοιπόν φέρνει την κατάθλιψη, η οποία δεν είναι  ψυχωτικού τύπου και ναι, είναι μια μεγάλη ασθένεια.

02_DSC_3161

Επίσης το νέο σας βιβλίο είναι μια ιστορία για την φιλία. Είναι οι φίλοι η καλύτερη μουσική της ψυχής μας;
Πιστεύω πάρα πολύ στην φιλία, θεωρώ ότι είναι ιερή. Ειδικά τώρα που περνούν τα χρόνια και μεγαλώνω, το συνειδητοποιώ περισσότερο. Ο έρωτας που είναι κάτι ονειρικό μπορεί και να εξατμιστεί, η φιλία ποτέ, εκτός και αν δεν είναι δυνατή. Έτσι λοιπόν, η φιλία είναι μουσική και πολλά άλλα, ακόμα και όταν πολλές φορές είναι παράφωνη.

Τι είναι για εσάς η συγγραφή; Ο Μολιέρος έλεγε ότι «το γράψιμο είναι σαν την πορνεία, στην αρχή γράφεις για τον εαυτό σου, μετά για τους φίλους σου και στο τέλος για τα λεφτά».
Εδώ που τα λέμε έχει επιβεβαιωθεί το απόφθεγμα του Μολιέρου. Είμαι ακόμα σε ένα στάδιο που γράφω επειδή γουστάρω και  δεν είμαι καθόλου αχάριστος, πάει πολύ καλά, μεγαλώνει διαρκώς.

Την μοναξιά κανείς την βρίσκει ή την δημιουργεί;
Και τα δύο. Την μοναξιά την δημιουργείς σίγουρα και την αποζητάς, οι άνθρωποι που σκέφτονται, την θέλουν την μοναξιά. Την χρειάζεσαι, με μια μόνο διαφορά, όταν θες να την ακυρώσεις πρέπει να έχεις την δυναμική να το κάνεις.

Τελικά η προσωπικότητα μας διαμορφώνεται από τα ‘Ναι’ που λέμε ή από τα ‘Όχι’;
Από τα όχι. Ξέρω πολλούς ανθρώπους που λένε πολλά ναι για να μην στεναχωρήσουν τους άλλους αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό. Τα όχι ωστόσο δεν χρειάζεται να μας κάνουν ήρωες. Θεωρώ φτήνια να λες ναι απλά για να υπάρχεις, λες όχι γιατί έτσι πρέπει να πεις.

Από τι υλικά χτίζονται τα μνημεία των στιγμών μας;
Πάρα πολλές φορές με απασχολεί το αίμα. Είναι ένα υλικό που έχει πολύ σκέψη, ανθρώπινο κύτταρο, απελπισία, ελπίδα, ζωή. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από την βιολογική μας διάσταση, ακόμα και η διάνοια είναι σώμα. Για παράδειγμα αν εγώ ήμουν άσχημα ψυχολογικά, θα ερχόμουν στην συνέντευξη, ενώ αν είχα το στομάχι μου δεν θα ερχόμουν.

Το παρελθόν είναι ο φάρος ή το λιμάνι;
Η ζωή στο παρελθόν με καταθλίβει αλλά και στο μέλλον δεν βλέπω τίποτα, βλέπω μόνο τα επόμενα 20 λεπτά. Δεν έχω ιδέα αν θα ζω του χρόνου ή τι θα γίνει. Θέλω να πω ότι πιστεύω στην βιολογική διάσταση της μνήμης. Έχω ένα παιδικό φίλο που μου αφηγείται συνέχεια ιστορίες από το σχολείο, εγώ δεν θυμάμαι αν υπήρχα τότε, δεν ήμουν εγώ, είναι κάποιος άλλος. Ανακαλώ την μνήμη μου μόνο από το 2000 και μετά, συνεπώς δεν με νοιάζει να μου πεις τι έγινε πιο πριν, δεν με ξέρω και δεν μου αρέσω.

Γιατί το λες αυτό, υπάρχει ένα κομμάτι της ζωής σου που το έχεις αποβάλλει;
Θα σου πω. Η δεκαετία του ’90 ήταν η χειρότερη της ζωής μου, ήταν μια πολύ παρακμιακή δεκαετία για μένα. Ήμουν στο Λονδίνο, έπαιζα σε κάποια γκρουπ,  βρισκόμουν σε μια κατάσταση που δεν ήμουν εγώ. Δεν έγραφα, δεν έκανα αυτό που ήθελα, είχα εμμονές, ένιωθα ότι ήμουν 70 ετών ενώ ήμουν 24, σε μια κατάσταση δηλαδή καταθλιπτική.

Αυτά που μετράνε στην ζωή μας είναι αυτά που χάθηκαν ή αυτά που έμειναν;
Δεν μετράω ποτέ αυτά που χάθηκαν. Αν και έχω πολύ σκοτάδι στην γραφή μου, έχω πολύ φως μέσα μου. Πιστεύω πάρα πολύ στην χαρά, στην ζωή, την τέχνη αλλά γενικά δεν μπορώ να διαχειριστώ την ζωή μου με καλό τρόπο, ώστε να αισθάνομαι καλά όλη την ημέρα. Ζηλεύω αυτούς που σηκώνονται το πρωί, τρώνε το πρωινό τους, είναι όλα σε τάξη, εγώ δεν μπορώ να το κάνω αυτό, είμαι συνεχώς σε φάσεις υπαρξιακής ταλαιπωρίας.

Στο πέρασμα του χρόνου αλλάζουν τα αισθήματα ή οι αναμνήσεις;
Τα νέα αισθήματα επανεξετάζουν τις αναμνήσεις. Η αγάπη για νέους ανθρώπους, για νέο εαυτό, βάζει σε τάξη τις αναμνήσεις και τις επαναξιολογεί. Δηλαδή, τι μεγάλη αγάπη του 2006, μήπως τελικά δεν ήταν τόσο μεγάλη, αφού το 2014 έγινε αυτό; Οι αναμνήσεις χάνουν την δυναμική τους ή την ενισχύουν, πω ρε γαμώτο, τι ωραία ήταν τότε; Μεταβάλλονται ανάλογα με τα συναισθήματα σου.

01_DSC_3088

Τι είναι ευτυχία για εσάς;
Η γαλήνη, αυτό που δεν έχω δηλαδή…  Θέλω να κατακτήσω μια ησυχία και μια ηρεμία για τον εαυτό μου. Όταν είσαι γαλήνιος, δεν έχει σημασία αν κάτι δεν πάει καλά, δεν υπάρχουν καλές και κακές μέρες. Οι άνθρωποι που δεν είναι γαλήνιοι, χάνουν την ευτυχία και τον εαυτό τους. Η ματαιότητα είναι εξωφρενικά μεγάλη.

Πείτε μου μια εικόνα που δεν θα ξεχάσεις ποτέ και το ωραιότερο ταξίδι σας.
Για το ταξίδι φυσικά στην Κίνα. Είναι μια χώρα που λατρεύω, από τότε που πήγα δεν θέλω να πηγαίνω αλλού. Εκεί αισθάνομαι υπέροχα, είμαι ευτυχισμένος, ενώ στην Ελλάδα δεν είμαι, όπως και στο Λονδίνο, ούτε εκεί ήμουν. Τώρα για την εικόνα, ίσως η εικόνα των μωρών, των παιδιών με συγκλονίζει πάρα πολύ. Υπάρχει σε  αυτά  το δαιμονικό στοιχείο ενώ δεν έχουν αυτή  την ψευδαίσθηση του να ξέρουν τι γίνεται δίπλα τους. Τα βλέμματα τους, οι αντιδράσεις τους πάντα τα θεωρούσα συγκλονιστικά. Επίσης, το Λονδίνο, που αγαπώ και σιχαίνομαι μαζί. Ωραίες βόλτες  είτε στο Ανατολικό Λονδίνο  που έμενα, είτε στο Δυτικό, μια φανταστική συναυλία των Duran- Duran που είδα.. Ξέρεις, επειδή εκεί υπέφερα πολύ από την μοναξιά, αλλά από την άλλη υπήρξαν και κάποιες καταπληκτικές στιγμές, έχω μια σχέση αγάπης – μίσους. Εν τω μεταξύ, έχω κανονίσει να πάω και  στην αρχή είχα άρνηση, δεν ήθελα να πάω ενώ  τρελαινόμουν για αυτό.

Είμαστε το σύνολο των λαθών μας;
Ναι, αλλά είμαστε και το σύνολο των επιτυχιών μας. Ελπίζω μόνο το σύνολο των λαθών, να μην έχει μεγάλο αποτέλεσμα.

Ισχύει αυτό που έχει πει ο Νίτσε ότι «πρέπει να έχει κανείς χάος μέσα του για να μπορέσει να γεννήσει ένα αστέρι που χορεύει»;
Για το χάος είμαι ειδικός. Όσο πάντως γερνάω, δεν μπορώ το χάος ενώ  πάντοτε με έτρεφε το όνειρο. Ξέρεις,  το καλοκαίρι που θα έρθει, αλλά τελικά δεν θα έρθει, θα έρθει μόνο αν θες, αν περιμένεις συνεχώς ένα καλοκαίρι να έρθει, δεν θα έρθει ποτέ. Πουλάμε την ζωή μας για κάτι που θα έρθει, αλλά τελικά δεν έρχεται, πρέπει να την ζήσουμε την ζωή μας, το τώρα, όχι άλλη αναβολή. Το χάος και το όνειρο λοιπόν δεν το μπορώ άλλο, θέλω και λίγο ζωή και πραγματικότητα.

Ο Κ. Παπαγιώργης έλεγε «το παρόν του παρελθόντος είναι η μνήμη, το παρόν του παρόντος είναι η αντίληψη και το παρόν του μέλλοντος είναι η προσμονή». Αξίζει να περιμένουμε για κάτι καλύτερο;
100%, οι άνθρωποι αν δεν περιμένουν, είναι ήδη νεκροί εν ζωή.

05_DSC_3142

Το μυθιστόρημα του Δημήτρη Σωτάκη «Η Ανάσταση του Μάικλ Τζάκσον» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέδρος

Κείμενο: Γιάννης Πανταζόπουλος
j.pantazopoulos@yahoo.gr
Φωτογραφίες: Θανάσης Καρατζάς