Η Διαβολιάδα του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ γράφτηκε το 1925 και αναφέρεται στη Ρωσία του 1921. Η ακατάληξη «-ιάδα» είναι καθαρή από τον Μπουλγκάκοφ και δεν είναι από μεταφράσεις. Πρόκειται για το έπος του σύγχρονού ανθρώπου. Ο πρωταγωνιστής λέγεται Κοροτκόφ που στα ρώσικα σημαίνει μικρούλης, άρα είναι το έπος του μικρού ανθρώπου. Ο Κοροτκόφ ξεκινάει σαν ένας πολύ μικρός, βολεμένος άνθρωπος σε ένα σύστημα που καταρρέει και δεν υπάρχουν καθόλου λεφτά. Προσπαθεί να διατηρήσει την κανονικότητά του σε ένα σύστημα που δεν είναι καθόλου κανονικό. Όλα αυτά που του συμβαίνουν τα ονομάζει «διαβολικά κόλπα», τίποτα διαβολικό δεν υπάρχει όμως. Είναι η ανάγκη του ανθρώπου να επιβιώσει σε ένα σύστημα που τον πνίγει και στο τέλος, όταν καταλαβαίνει πώς λειτουργούν τα πράγματα, αυτοκτονεί με μια λανθάνουσα επαναστατική πράξη. Αυτοκτονεί με απόλυτη συνείδηση του τι έχει διατελεστεί.
Η Ελεάνα Τσίχλη σκηνοθετεί την παράσταση Διαβολιάδα στο Bios. Τη συναντήσαμε και μας μίλησε για τον Μπουλγκάκοφ, την επιβίωση, τον διάβολο και το no budget θέατρο.

Eleanna Tsixli 02

Πώς επέλεξες αυτό το θέμα;
Έψαχνα ένα έργο επίκαιρο και πάντα στόχος της ομάδας μας είναι να επιλέγουμε κοινωνικά και πολιτικά έργα που έχουν κάτι να πουν στο σήμερα. Ο Μπουλγκάκοφ μου άρεσε πάντα σαν ιδέα, από τη σχολη ακόμη. Ένας άλλος λόγος που επέλεξα τη Διαβολιάδα είναι το γεγονός ότι ψάχναμε ένα έργο χωρίς δικαιώματα, πρέπει να έχουν περάσει τουλάχιστον εβδομήντα χρόνια από τον θάνατο του συγγραφέα, και δυστυχώς για τον Μπουλγκάκοφ αλλά ετυχώς για μας, το έργο το τηρεί αυτό. Όταν έπεσε στα χέρια μας το κείμενο που συνδύαζε όλα τα παραπάνω, παρόλες τις δυσκολίες του κειμένου αποφασίσαμε να το κάνουμε.

Τι έχει να πει το έργο στη σύγχρονη Ελλάδα;
Το έργο έχει πάρα πολλά σημεία που είναι επικαιρα και έχουν κάτι να πουν στο σημερινό κοινό. Ξεκινήσαμε την ανάλυση του κειμένου και σιγα-σιγά, τα σημεία μας βρήκαν από μόνα τους. Ας πούμε, το τι πάει να «πει πάω να μείνω με τη μαμά μου, στα τριάντα μου γιατί δεν έχω λεφτά». Το «λεφτά δεν υπάρχουν» που είναι και ατάκα στην πρώτη σελίδα του κειμένου. Προσπαθήσαμε μέσα από το κείμενο του Μπουλγκάκοφ να φτιάξουμε το ψυχογράφημα του Έλληνα από το 2004 μέχρι σήμερα. Είναι ένα κομμάτι το οποίο έχουμε φέρει τολμηρά στη σκηνή.

Eleanna Tsixli 08

Γιατί επέλεξες ένα μυθιστόρημα για να κάνεις θεατρική παράσταση;
Για μένα δεν έχει νόημα να μιλάμε πια για τέταρτο τοίχο, για το τι παθαίνει ήρωας. Με ενδιαφέρει πολύ περισσότερο το κομμάτι μιας πιο αποστασιοποιημένης αφήγησης και να ψάχνουμε να βρούμε τους θεματικούς κόμπους που μας αγγίζουν. Είναι ένα είδος θεάτρου που εμένα με αφορά πάρα πολύ, το πώς θα λειτουργούμε σαν ένας χορός και θα αφηγούμαστε μία ιστορία στη σκηνή. Υπήρχε και συνεργασία με δραματόλογο, το μεταφράσαμε και το μετατρέψαμε σε μία χορικότητα με οχτώ φωνές. Ο Μπουλγκάκοφ είναι ένα πολύ καλό μάθημα, αλλά δύσκολο για να το πειραματιστείς με αυτό.

Αν μπορούσες να συναντήσεις τον Μπουλγκάκοφ σήμερα , τι θα συζητούσατε;
Μπορεί να του έκανα προταση γάμου. Αυτός ο άνθρωπος πολεμάει τόσο πολύ με το φόβο, είναι τόσο θαρραλέος σε αυτό το πράγμα. Όλα του τα έργα έχουν βασικό στοιχείο το φόβο και δημιουργεί κλειστοφοβικούς κόσμους. Από την άλλη, στον τρόπο ζωής του ήταν τόσο τολμηρός ώστε να το αποφύγει και να πολεμήσει το φόβο. Προσπαθούσε πάρα πολύ για να το πετύχει, είχε περάσει και από τον κόκκινο στρατό και από τον λευκό. Ήταν τόσο ανενταχτος και είχε απίστευτη ανάγκη αναζήτησης. Μέσα από τον πόλεμό του για το φόβο έβγαινε ένα απίστευτο θάρρος και αυτό έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και είναι γοητευτικό για μένα. Γι’ αυτά θα ήθελα να συζητήσω μαζί του. Εμείς έχουμε μάθει να περιχαρακωνόμαστε και να νιώθουμε ασφάλεια. Πόσο θαρραλέος ήταν αυτός ο άνθρωπος!

Πώς επιβιώνει ένας δημιουργός στην Ελλάδα, σήμερα;
Δεν επιβιώνεις από την τέχνη. Πρέπει να κάνεις και κάτι άλλο. Είναι μεγάλη η απογοήτευση της προηγούμενης Δευτέρας στην πρεμιέρα, που πήγε πολύ καλά και δουλέψαμε πολύ για να βγει. Και τελικά κατά τη μία το βράδυ που είχε φύγει όλη η ένταση, σκέφτηκα ωραία και τώρα πρέπει να βρω δουλειά. Στην ηλικία μου η ανάγκη για επιβίωση είναι ακόμη μεγαλύτερη και από την ανάγκη να κάνω τέχνη, τουλάχιστον για μένα. Δεν κάνω τέχνη για την τέχνη. Προσπαθώ πάνω από όλα να επιβιώνω και πρακτικά και συναισθηματικά. Μακάρι να πάνε τα πράγματα λίγο καλύτερα για να μπορούμε να κάνουμε τέχνη.

Eleanna Tsixli 09

Πώς αντιμετωπίζεις τις δυσκολίες;
Το δουλεύω πολύ καιρό μέσα μου. Το μόνο που με ανακουφίζει είναι ότι ζω με την εποχή μου. Με όλα τα προβλήματα που περιλαμβάνει αυτό, μπορεί να κάνω μία συμβατική πρωινή μόνο για να μπορέσω να επιβιώσω. Αυτό μου δίνει πίστη ότι όποτε και αν μου ξαναδοθεί η ευκαιρία να κάνω τέχνη, ότι θα το κάνω πραγματικά, έχοντας ζήσει εμπειρίες και προβλήματα κοινά με τους συνανθρώπους. Το «κάνω τέχνη από την πισίνα μου» μπορεί να σε κάνει να χάσεις τα εφόδια για να κάνεις τέχνη. Άνθρωποι που περνάνε άσχημα έχουν περισσότερα πράγματα να πούνε όταν τους δοθεί η ευκαιρία. Το no budget θέατρο μου αρέσει. Νιώθω ότι όταν έχεις ανέσεις, χάνεις την έμπνευσή σου. Μου αρέσει να έχω μόνο αυτόν έδω τον πάγκο και να κάνω σκηνικό μόνο με αυτό. Όλο αυτό σου κινει πάρα πολύ την φαντασία και την έμπνευση. Μου αρέσει να κάνουμε θέατρο με λίγα και η εποχή μας το προσφέρει απλόχερα.

Τι είναι ο Διάβολος για σένα;
Είναι οτιδήποτε δεν θέλουμε να πολεμήσουμε και το ονομάζουμε κάπως υπερβατικά. Θεωρώ ότι ο Διάβολος είναι κάτι κατασκευασμενο για να μην ακουμπάμε το διαβολεμένο. Είναι ένα κατασκεύασμα το οποίο χρησιμοποιούμε για να μην παλεύουμε για αυτά που πραγματικά θέλουμε. Ο καθένας βλέπει τον δικό του διάβολο, το αντίθετό του είναι η χαρά και η συλλογικότητα. Ο Διάβολος είναι αυτό που κλείνεσαι σε ένα δωμάτιο, κάθεσαι σε μία γωνία, τα σκέφτεσαι όλα μόνος σου, και δεν τα αντιμετωπίζεις. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να αγαπήσουμε τους εαυτούς μας και με τη μη εκλογικευμένη πλευρά του. Να δεχτούμε όλα αυτά που δεν μπορούμε να καταλάβουμε και να μην τα ονομάζουμε θεό ή διάβολο. Εγώ το αντιμετωπίζω γνωρίζοντας ανθρώπους, και μιλώντας γι’ αυτό.

Η παράσταση Διαβολιάδα, παίζεται στο Bios κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 9.00 το βράδυ. Σκηνοθεσία:Ελεάνα Τσίχλη, Δραματουργική επεξεργασία: Έλσα Ανδριανού, Επιμέλεια κίνησης: Αταλάντη Μουζούρη, Σχεδιασμός φωτισμών: Στέλλα Κάλτσου Σκηνικά – Κοστούμια: Τίνα Τζόκα, Παίζουν:Αναστασία Γιαννάκη, Γιάννης Δενδρινός, Φώτης Λαζάρου, Άρης Λάσκος, Κατερίνα Λάττα, Γιώργος Νούσης, Μαριάνθη Παντελοπούλου, Αποστόλης Ψαρρός

Κείμενο: Μαρίνα Πετρίδου
Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Ακρίβος